Vì sao ngày càng nhiều gia đình không còn làm sân hoàn toàn bằng bê tông? 2 lựa chọn mới vừa đẹp vừa giảm cảm giác nóng bí

Đổ bê tông toàn bộ sân là cách làm rất quen thuộc ở nhiều gia đình Việt. Một khoảng sân phẳng, cứng và liền mạch thuận tiện cho việc đi lại, để xe, kê bàn ghế hay quét dọn. Nếu được thiết kế và thi công đúng, bê tông cũng có khả năng chịu tải tốt và sử dụng lâu dài. Thế nhưng trong những ngôi nhà hiện đại, đặc biệt là nhà phố có diện tích sân không quá lớn, nhu cầu dành cho khoảng không gian này đang thay đổi. Sân không chỉ để đi lại hay đỗ xe mà còn được xem như khoảng đệm trước nhà, nơi gia đình muốn có thêm cây xanh, chỗ ngồi hoặc đơn giản là tạo cảm giác dễ chịu hơn khi bước vào nhà.

Bởi vậy, thay vì phủ kín toàn bộ bằng một lớp bê tông, nhiều gia đình trẻ bắt đầu lựa chọn cách xử lý linh hoạt hơn. Hai phương án dễ bắt gặp là kết hợp bề mặt cứng với các khoảng trồng cây, thảm cỏ hoặc sử dụng gạch lát có khe, gạch cỏ và các hệ bề mặt cho phép nước thấm xuống phía dưới.

Vì sao nhiều gia đình cân nhắc không đổ bê tông kín sân?

1. Bề mặt cứng rộng dễ tạo cảm giác nóng

Bê tông ngoài trời hấp thụ năng lượng mặt trời và nóng lên khi phơi nắng. Vì thế, một khoảng sân rộng gần như không có bóng râm hay cây xanh có thể tạo cảm giác khá nóng vào những ngày nắng gắt. Tuy nhiên, mức độ nóng thực tế còn phụ thuộc màu sắc, tính chất bề mặt, thời gian nắng chiếu và điều kiện xung quanh.

2. Nước mưa chủ yếu phải thoát trên bề mặt

Bê tông thông thường gần như không cho nước thấm trực tiếp xuống đất. Do đó, sân phải được tạo độ dốc và bố trí hệ thống thu, thoát nước phù hợp. Nếu thiết kế hoặc thi công không tốt, nước có thể đọng tại những vị trí thấp.

3. Khoảng sân dễ trở nên khô và cứng về mặt thị giác

Một mặt sân bê tông lớn có ưu điểm gọn gàng nhưng đôi khi tạo cảm giác đơn điệu. Đây chủ yếu là câu chuyện thẩm mỹ, song lại trở thành điều được nhiều gia đình trẻ quan tâm khi sân ngày càng được xem như một phần của không gian sống.

Chính những điểm này khiến cách xử lý sân của nhiều gia đình hiện nay trở nên linh hoạt hơn. Thay vì phủ kín toàn bộ diện tích bằng bê tông, gia chủ có thể giữ lại phần nền cứng ở những vị trí cần thiết, đồng thời dành chỗ cho cây xanh hoặc những bề mặt có khả năng thấm nước. Trong đó, 2 cách làm dưới đây đang được nhiều gia đình cân nhắc.

Lựa chọn 1: Kết hợp bề mặt cứng với cây xanh, thảm cỏ

Thay vì xóa sổ bê tông, cách đơn giản hơn là chỉ giữ bề mặt cứng tại những vị trí thực sự cần thiết, chẳng hạn lối đi, khu vực thường xuyên kê đồ hoặc đường xe chạy. Những khoảng còn lại có thể dành cho bồn cây, cây bóng mát, thảm cỏ hoặc các dải đất trồng xen kẽ. Ưu điểm dễ nhận thấy nhất là sân bớt cảm giác bị phủ kín bởi vật liệu cứng. Cây xanh, đặc biệt là cây có tán tạo bóng, giúp hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp xuống một phần bề mặt. Khi kết hợp giữa khoảng lát cứng, cây xanh và đất trồng, tổng thể sân cũng mềm mại và gần gũi hơn so với một mặt sân bê tông kéo dài từ đầu đến cuối. Với sân nhỏ, gia đình cũng không nhất thiết phải biến cả khoảng sân thành vườn. Một dải cây chạy sát tường, vài ô cỏ xen giữa lối đi hoặc một cây tạo bóng ở vị trí phù hợp đã có thể thay đổi đáng kể cảm giác của không gian. Phần nền chắc chắn vẫn được giữ lại cho việc đi lại, để xe và các hoạt động thường ngày.

Cách làm này còn khá linh hoạt khi thiết kế. Nhà cần nhiều diện tích để xe có thể dành phần lớn sân cho bề mặt cứng và chỉ bố trí cây ở rìa. Ngược lại, những gia đình ưu tiên khoảng xanh có thể tăng diện tích đất trồng và thu hẹp lối đi. Tuy nhiên, cây và cỏ đồng nghĩa với việc gia đình phải chăm sóc nhiều hơn. Khi bố trí cũng cần tính đến rễ cây, thoát nước và khoảng cách phù hợp với công trình.

Lựa chọn 2: Gạch cỏ, gạch có khe hoặc bề mặt thấm nước

Một hướng khác phù hợp với những gia đình vẫn muốn phần lớn sân có bề mặt sử dụng được là lựa chọn các hệ lát cho phép nước đi qua khe hoặc thấm xuống lớp nền phía dưới. Có thể kể đến gạch block có khe, gạch cỏ hoặc các loại vật liệu lát thấm nước được thiết kế cho mục đích này. Khác với một tấm bê tông đặc phủ kín mặt đất, hệ lát thấm nước khi được thiết kế cùng lớp nền phù hợp có thể cho một phần nước mưa đi xuống phía dưới, từ đó giảm lượng nước chảy tràn trên bề mặt. Riêng gạch cỏ còn tạo ra sự đan xen giữa phần vật liệu cứng và cây xanh, nhờ vậy khoảng sân vẫn có kết cấu rõ ràng nhưng không tạo cảm giác bị “bê tông hóa” hoàn toàn.

Về thẩm mỹ, gia đình cũng có nhiều cách bố trí hơn. Gạch có thể được lát thành lối đi, chia thành từng mảng hoặc kết hợp với sỏi, cỏ và cây trồng. Những vị trí ít chịu tải có thể tăng tỷ lệ khoảng xanh, trong khi khu vực thường xuyên có người hoặc phương tiện đi qua cần ưu tiên hệ vật liệu và kết cấu nền phù hợp với tải trọng thực tế. Tuy nhiên, không phải cứ mua gạch có lỗ rồi đặt xuống đất là sân sẽ thoát nước tốt. Khả năng thấm còn phụ thuộc vào lớp nền phía dưới, cách thi công và tình trạng sử dụng. Nếu khe hoặc bề mặt bị đất, bùn lấp kín, hiệu quả thấm nước cũng có thể giảm theo thời gian. Với sân có ô tô thường xuyên ra vào, vật liệu và kết cấu nền càng cần được lựa chọn theo tải trọng dự kiến.

Ngoài ra, cũng không nên mặc định mọi loại gạch thấm nước đều mát hơn bê tông trong mọi điều kiện. Nhiệt độ bề mặt còn phụ thuộc vào vật liệu, màu sắc, độ ẩm và lượng nắng nhận được. Nếu mục tiêu là giảm cảm giác nóng cho sân, việc tạo thêm bóng râm và cây xanh vẫn là yếu tố rất đáng cân nhắc.

Có nên bỏ hoàn toàn sân bê tông?

Không nhất thiết. Với những khu vực cần chịu tải, thường xuyên để ô tô, vận chuyển đồ hoặc gia đình ưu tiên một mặt sân liền mạch, dễ sử dụng, bê tông vẫn là lựa chọn thực tế. Điều quan trọng là nền phải được thi công phù hợp và có giải pháp thoát nước ngay từ đầu. Điểm thay đổi trong nhiều khoảng sân hiện đại nằm ở việc không nhất thiết phải bê tông hóa 100% diện tích. Gia đình có thể giữ bê tông ở nơi cần độ chắc chắn, xen cây xanh ở những khoảng phù hợp; hoặc chuyển một phần sang gạch cỏ, bề mặt thấm nước nếu điều kiện sử dụng cho phép.

Kết luận

Bê tông không phải vật liệu lỗi thời và hai giải pháp trên cũng không phù hợp với mọi ngôi nhà. Tuy nhiên, khi sân ngày càng được coi là một phần của không gian sống thay vì chỉ là khoảng đất trước cửa, việc kết hợp bề mặt cứng, khoảng thấm nước và cây xanh trở thành một hướng xử lý đáng cân nhắc. Với nhà xây mới hoặc cải tạo sân, gia đình nên xác định trước khu vực nào cần chịu tải, nơi nào có thể dành cho cây xanh và hướng thoát nước ra sao. Từ đó mới lựa chọn vật liệu và tỷ lệ bề mặt phù hợp, vừa đảm bảo nhu cầu sử dụng hàng ngày vừa tránh biến khoảng sân thành một mặt nền cứng đơn điệu.