Vì sao TP.HCM đặt 'bộ não công nghệ' ở khu phía Bắc?

Sáng 15/1, UBND TP.HCM phối hợp cùng các đơn vị liên quan công bố Đề án Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP.HCM. Lễ công bố được tổ chức tại khu Trung tâm hành chính Bình Dương cũ - nay được sử dụng làm toà nhà Khoa học công nghệ TP.HCM (phường Bình Dương, TP.HCM).

Phát biểu tại lễ công bố, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh cho biết, trong nhiều năm, khu vực trung tâm Thành phố giữ vai trò đầu não về hành chính, tài chính và dịch vụ.

Tuy nhiên, mật độ dân cư cao, hạ tầng quá tải và quỹ đất hạn chế khiến khu vực này không còn phù hợp để phát triển các không gian khoa học công nghệ quy mô lớn.

Các đơn vị xây dựng Đề án nhìn nhận việc tiếp tục “nén” các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo vào khu vực trung tâm sẽ làm gia tăng áp lực hạ tầng, trong khi hiệu quả lan tỏa không cao. Điều này buộc Thành phố phải tìm kiếm một không gian mới, đủ rộng, đủ dư địa và có khả năng phát triển dài hạn.

Khác với nhiều khu vực khác, phía Bắc TP.HCM không phải là “vùng trắng” phát triển. Trong nhiều năm qua, khu vực này đã hình thành nền tảng công nghiệp, logistics và công nghệ với sự hiện diện của các khu công nghiệp, khu công nghệ số, trung tâm đổi mới sáng tạo và các dự án hạ tầng quy mô lớn.

"Việc hình thành Đô thị Khoa học Công nghệ tại khu vực này không chỉ tạo ra một cực tăng trưởng mới, mà còn mở ra dư địa chiến lược để tái phân bổ và dịch chuyển các chức năng đô thị, công nghiệp và logistics ra khỏi vùng lõi trung tâm.

Đây là điều kiện quan trọng để TP.HCM phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, giảm áp lực cho khu vực nội đô hiện hữu, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng không gian và hạ tầng", Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nói.

Trong cấu trúc phát triển đó, vùng trung tâm TP.HCM có điều kiện tái kiến thiết theo hướng trở thành trung tâm tài chính quốc tế, giữ vai trò thu hút, điều phối và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho toàn vùng.

Đặc biệt, trung tâm Thành phố sẽ là nơi hội tụ và dẫn dắt các dòng vốn phục vụ nghiên cứu phát triển, khởi nghiệp sáng tạo và thương mại hóa công nghệ theo các chuẩn mực quốc tế, tạo sự liên thông chặt chẽ giữa tài chính, khoa học công nghệ và sản xuất công nghệ cao.

Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc vì vậy giữ vai trò bổ trợ chiến lược, song hành với trung tâm tài chính của TP.HCM. Nếu khu vực trung tâm phát huy vai trò tài chính, dịch vụ cao cấp, thì Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc sẽ đảm nhận vai trò hạt nhân nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo và sản xuất công nghệ cao.

"Hai trụ cột này bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một cấu trúc phát triển cân bằng, giúp TP.HCM nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn", Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Một lý do quan trọng khác được các đơn vị xây dựng Đề án đưa ra là khả năng kết nối vùng của khu vực phía Bắc. Với vị trí tiếp giáp và liên thông với các địa phương công nghiệp năng động, phía Bắc TP.HCM có lợi thế trong việc hình thành chuỗi giá trị liên vùng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất thông minh.

Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP.HCM không được định vị như một khu nghiên cứu khép kín, mà là không gian mở, kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu và thị trường.

Cách tiếp cận này giúp khoa học công nghệ gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của sản xuất và đời sống, thay vì tách rời trong các “ốc đảo nghiên cứu”.

Việc phát triển một cực khoa học công nghệ ở phía Bắc cũng góp phần giảm áp lực cho khu vực trung tâm và phía Đông, đồng thời tạo sự cân bằng hơn trong cấu trúc đô thị. Khi các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao được phân bổ hợp lý, Thành phố có thể hạn chế tình trạng dồn nén dân cư và hạ tầng vào một số khu vực nhất định.

Sự hình thành của Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc sẽ kéo theo nhu cầu về nhà ở, dịch vụ, giáo dục và hạ tầng xã hội, từ đó thúc đẩy phát triển đô thị theo hướng đồng bộ và bền vững hơn.