Việt Nam vừa lập kỷ lục chưa từng có với mặt hàng xuất khẩu top 1 thế giới, Trung Quốc và Mỹ có đóng góp lớn

Mặt hàng này là hạt điều.

Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, chỉ riêng trong tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu hạt điều của Việt Nam đạt 466 triệu USD, tăng mạnh 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung lũy kế cả năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều của nước ta đạt 5,229 tỷ USD. Con số này chính thức đưa hạt điều gia nhập vào "CLB 5 tỷ USD" cùng với các mặt hàng như cà phê, rau quả và gạo.

Đáng chú ý, đây cũng là năm thứ hai liên tiếp ngành điều của Việt Nam phá vỡ kỷ lục về kim ngạch. Trước đó, 2024 là lần đầu tiên ngành điều cán mốc 4 tỷ USD về kim ngạch xuất khẩu.

Bên cạnh đó, trong năm 2025, ngành điều cũng ghi nhận kỷ lục mới khi xuất khẩu đạt 766,585 tấn, tăng 5,7% so với năm 2024.

Trong năm 2025, lần đầu tiên Trung Quốc vượt qua Mỹ để trở thành thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch đạt 1,115 tỷ USD. Vị trí thứ hai và thứ ba là Mỹ và Hà Lan, với kim ngạch lần lượt đạt 975 triệu USD và 495 triệu USD.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, chỉ tính riêng 11 tháng năm 2025, xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc đã tăng tới 35,5% về lượng và tăng gần 50% về kim ngạch. Với kết quả này, Trung Quốc chính thức trở thành thị trường tỷ đô thứ hai của ngành điều Việt Nam, sau Mỹ.

Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cho biết, sở dĩ xuất khẩu hạt điều sang Trung Quốc đang tăng mạnh là vì sự phục hồi của nền kinh tế Trung Quốc. Hơn nữa, nguyên nhân còn do nhu cầu tăng đối với các sản phẩm nông sản có lợi cho sức khỏe, đồng thời các doanh nghiệp Việt Nam chủ động đáp ứng tốt hơn các yêu cầu từ phía đối tác Trung Quốc.

Trong khi đó, xuất khẩu hạt điều Việt Nam sang Mỹ lại đang giảm khá nhiều. Theo lãnh đạo VINACAS, từ tháng 4/2025, sau khi Chính quyền Mỹ công bố sẽ áp thuế đối ứng với các đối tác thương mại, nhiều nhà nhập khẩu của quốc gia này đã tạm dừng mua hạt điều vì lo ngại khi lô hàng về đến Mỹ đúng thời điểm thuế đối ứng có hiệu lực thì không biết phải chịu mức thuế ra sao. Chính tâm lý này đã tác động đáng kể tới xuất khẩu hạt điều Việt Nam sang Mỹ trong thời gian qua.

Trên thực tế, trong hơn 10 năm qua, Mỹ luôn là thị trường lớn nhất của hạt điều Việt Nam, khi thường chiếm trên 20% lượng hạt điều xuất khẩu. Vì vậy, những khó khăn mà thuế đối ứng gây ra sẽ tác động không nhỏ tới xuất khẩu hạt điều vào Mỹ.

Việt Nam chi 4,5 tỷ USD để nhập khẩu điều từ Campuchia, Bờ Biển Ngà…

Mặc dù lập kỷ lục về kim ngạch và sản lượng xuất khẩu, nhưng trong năm 2025, Việt Nam vẫn chi tới 4,5 tỷ USD để nhập khẩu hơn 2,9 triệu tấn hạt điều thô từ nhiều quốc gia. Như vậy, xuất siêu đạt hơn 700 triệu USD. So với năm 2025, lượng điều thô nhập khẩu của Việt Nam tăng 17,7% và kim ngạch tăng 39,3%. Đáng chú ý, con số 4,5 tỷ USD cũng chính thức thiết lập kỷ lục mới về kim ngạch nhập khẩu hạt điều của Việt Nam (vượt qua mức 4,18 tỷ USD năm 2021).

Theo thống kê của Cục Hải quan, Campuchia chính là nguồn cung cấp hạt điều nhập khẩu lớn nhất cho Việt Nam, với thị phần chiếm 32,9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Các thị trường lớn tiếp theo là Bờ Biển Ngà, Nigeria, Ghana, với thị phần lần lượt là 25,3%, 9,3% và 7,7%. So với năm 2024, kim ngạch nhập khẩu hạt điều của năm 2025 từ 4 thị trường này đều đồng loạt tăng mạnh. Cụ thể, Campuchia tăng 38,7%, thị trường Bờ Biển Ngà tăng 47,6%, Nigeria tăng 42% và Ghana tăng 12%.

Mặc dù đang ở vị trí ẫn đầu thế giới về chế biến nhưng ngành điều của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với thách thức là phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Trên thực tế, theo VINACAS, nguồn cung nội địa của Việt Nam chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu sản xuất, trong khi phần còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào Campuchia và châu Phi.

Được biết, để giải quyết nghịch lý này, trong năm 2026, VINACAS cùng các bộ ngành đang tiến hành đẩy mạnh chiến lược khôi phục vùng nguyên liệu tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Theo đó, những kiến nghị về việc siết chặt hàng rào kỹ thuật đối với nhân điều nhập khẩu, cũng như chương trình tái canh giống điều năng suất cao đang được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá.

Theo dự báo của VINACAS, trong giai đoạn từ năm 2022 - 2027, thị trường hạt điều toàn cầu sẽ tăng trưởng bình quân 4,6% mỗi năm, nhờ vào xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh và các loại hạt giàu dinh dưỡng ngày càng phổ biến. Vì vậy, nhu cầu tiêu thụ hạt điều được dự báo cũng tăng lên, tạo cơ hội để ngành điều Việt Nam bứt phá.