5 trường hợp mua hàng không hóa đơn vẫn được trừ khi tính thuế mà cá nhân, hộ kinh doanh cần biết

Quy định về trường hợp mua hàng hóa dịch vụ không có hóa đơn vẫn được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân theo khoản 1, điều 9 của Nghị định 320/2025 có 5 nhóm hàng hóa. Cụ thể:

1. Mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp

Doanh nghiệp mua nông sản, lâm sản, thủy sản do người dân trực tiếp sản xuất hoặc đánh bắt bán ra thì không bắt buộc phải có hóa đơn, vẫn được hạch toán vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đủ hồ sơ chứng từ theo quy định.

2. Mua sản phẩm thủ công của người sản xuất trực tiếp

Các sản phẩm thủ công được làm từ đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ nông nghiệp, do người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra, cũng thuộc trường hợp không cần hóa đơn để tính chi phí được trừ.

3. Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt

Trường hợp doanh nghiệp mua phế liệu từ người trực tiếp thu nhặt, không phải tổ chức kinh doanh, thì khoản chi này không yêu cầu hóa đơn nhưng vẫn được đưa vào chi phí hợp lý.

4. Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra

Doanh nghiệp mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình hoặc cá nhân không kinh doanh, bán trực tiếp tài sản của mình, thì không bắt buộc phải có hóa đơn để hạch toán chi phí.

5. Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT

Doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh (không thuộc 4 trường hợp nêu trên) mà doanh thu năm dưới ngưỡng chịu thuế GTGT, thì cũng không cần hóa đơn để tính chi phí được trừ.

Lưu ý quan trọng khi mua hàng không cần hóa đơn

Đối với các trường hợp nêu trên, cá nhân, hộ kinh doanh bắt buộc phải có đầy đủ chứng từ thay thế, gồm:

Chứng từ chi trả tiền cho người bán theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ; Thanh toán không dùng tiền mặt nếu giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên; Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký, chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Người lao động mua hàng cho doanh nghiệp trên 05 triệu đồng có phải chuyển khoản?

Theo khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, điều kiện để chi phí được trừ khi tính thuế TNDN đối với các khoản chi từ 05 triệu đồng trở lên là phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.

Cụ thể:

Trường hợp mua nhiều lần trong cùng một ngày từ một người bán, mỗi lần dưới 05 triệu đồng nhưng tổng giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, thì chỉ được tính chi phí được trừ nếu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Trường hợp doanh nghiệp ủy quyền cho người lao động mua hộ hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, nếu giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, khoản chi này chỉ được trừ khi:

- Người lao động thanh toán bằng hình thức không dùng tiền mặt;

- Có hóa đơn, chứng từ hợp lệ theo quy định;

- Doanh nghiệp có quy chế tài chính, quy chế nội bộ hoặc quyết định ủy quyền cho người lao động;

- Khoản chi này được doanh nghiệp thanh toán lại cho người lao động.

Trường hợp đến thời điểm ghi nhận chi phí mà doanh nghiệp chưa thanh toán, doanh nghiệp vẫn được tạm tính vào chi phí được trừ. Tuy nhiên, nếu khi thanh toán không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải điều chỉnh giảm chi phí tại kỳ tính thuế phát sinh việc thanh toán bằng tiền mặt, kể cả khi đã bị thanh tra, kiểm tra thuế.

Như vậy, người lao động mua hàng cho doanh nghiệp với giá trị trên 05 triệu đồng bắt buộc phải chuyển khoản thì khoản chi đó mới được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Quy định này chính thức áp dụng từ ngày 15/12/2025.