Ách tắc giải phóng mặt bằng, chuỗi dự án phục vụ APEC vẫn “căng như dây đàn”

Nguy cơ cấp bách hiện hữu trên các "đại công trường"

Phục vụ cho Hội nghị APEC 2027, khối lượng công việc GPMB tại Phú Quốc là khổng lồ với 16 dự án, công trình cần thu hồi quỹ đất lên tới hơn 1.120ha, ảnh hưởng trực tiếp tới hơn 4.000 hộ dân (trong đó dự kiến khoảng 3.100 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư). Công tác GPMB đang khiến nhiều dự án bế tắc cục bộ.

Điển hình và cấp bách nhất là dự án Mở rộng Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc (quy mô 201,3ha). Tại khu vực 52,7ha ưu tiên mang tính sống còn để thi công đường cất hạ cánh, hiện mới đo đạc được 38,46ha. Đáng quan ngại, vẫn còn tới 14,24ha đất mà cơ quan quản lý không thể tiến hành đo đạc do chủ đất vắng mặt, không liên hệ được, bất hợp tác hoặc đang tranh chấp. Cơ quan quản lý buộc phải lên kế hoạch niêm yết và tiến hành đo đạc, kiểm đếm vắng chủ vào ngày 25/3/2026 tới đây.

Công trường dự án mở rộng Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc

Tại cụm dự án hạ tầng lưu trú cho APEC, tình hình cũng "căng như dây đàn". Dự án Khu Đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ (88,38ha) dù đã bàn giao được 35,83ha mặt bằng đúng hạn, nhưng hiện vẫn còn 3,72ha kẹt lại do các hộ dân không phối hợp, buộc UBND đặc khu phải lập hồ sơ kiểm đếm bắt buộc. Tương tự, dự án Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán (22ha) mới bàn giao được 6,97ha cho chủ đầu tư.

Tình trạng "nút thắt cổ chai" do sự chây ì của một bộ phận cá nhân cũng đang bóp nghẹt tiến độ tại Đại lộ APEC và dự án Nâng cấp, mở rộng đường ĐT.975. Tại đây, vẫn còn tồn đọng 48 công trình lấn chiếm hành lang đường ngang nhiên tồn tại, chưa chịu tháo dỡ.

Hệ lụy của sự chậm trễ này là rất lớn. Máy móc, thiết bị và nhân lực của các nhà thầu đã được huy động rầm rộ đến công trường nhưng đành chịu cảnh "nằm không" chờ mặt bằng. Việc chậm trễ gây tắc nghẽn giải ngân tín dụng, làm đội vốn dự án do kéo dài thời gian vay và phát sinh chi phí điều chỉnh hợp đồng thi công.

Những "mệnh lệnh thép" chưa từng có tiền lệ

Đứng trước tính chất quan trọng của các dự án, Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã dành sự quan tâm đặc biệt. Đích thân Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trực tiếp thị sát Phú Quốc vào ngày 28/01/2026. Thủ tướng đưa ra thông điệp đanh thép yêu cầu làm việc với tinh thần "4 không: Không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không lỡ cơ hội một tháng, không để bị động cả năm".

Ngay sau chỉ đạo của Thủ tướng, ngày 30/01/2026, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng đã ra Thông báo số 116/TB-VP đưa "tối hậu thư": Yêu cầu tất cả các dự án phải có mặt bằng thi công trước 15/02/2026 và khởi công chậm nhất vào cuối tháng 02/2026. Văn bản nhấn mạnh: Nếu đến tháng 3/2026 vẫn chưa tiến hành thi công, Thanh tra tỉnh sẽ vào cuộc xử lý trách nhiệm người đứng đầu, cơ quan, tổ chức có liên quan.

Tỉnh An Giang và Đặc khu Phú Quốc rốt ráo gỡ nút thắt mặt bằng cho các dự án APEC

Tiếp đó, ngày 10/3/2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 07/CT-UBND mang tính đột phá. Tỉnh yêu cầu tạm dừng việc mời lãnh đạo UBND đặc khu Phú Quốc tham dự các cuộc họp cấp tỉnh từ ngày 10/3 đến 20/4/2026, đồng thời không tổ chức các đoàn thanh, kiểm tra để chính quyền đặc khu dồn 100% thời gian (kể cả ban đêm, ngày nghỉ) gỡ khó mặt bằng.

Tổ công tác đặc biệt (thành lập ngày 10/3/2026) do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Thanh Phong làm Tổ trưởng đã lập tức vào cuộc. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng Công an tỉnh đã thẩm định xong 44/44 hồ sơ (đạt 100%), trong đó có 22 hồ sơ xử phạt và 22 hồ sơ cưỡng chế vi phạm hành chính, sẵn sàng áp dụng các biện pháp mạnh đối với những trường hợp ngoan cố.

Phú Quốc cũng đã tăng cường tuyên truyền, vận động và linh hoạt vận dụng quy định, hài hòa lợi ích cho nhà đầu tư và người dân. Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc cho biết, bên cạnh việc áp dụng chính sách bồi thường thỏa đáng, địa phương còn khuyến khích nhà đầu tư thưởng thêm từ 5-10% giá trị bồi thường cho những hộ dân tự nguyện bàn giao mặt bằng sớm.

Theo các chuyên gia, APEC 2027 là sự kiện mang tầm vóc quốc tế, là hình ảnh, uy tín và thể diện của quốc gia. Nút thắt GPMB nếu không được thông suốt, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở việc đội vốn hay lãng phí nguồn lực. Nếu không có những biện pháp "kỷ luật thép" và sự đồng thuận từ người dân, hàng loạt dự án trọng điểm quốc gia đứng trước nguy cơ vỡ trận.

Nhìn sang các cựu chủ nhà APEC, điển hình như việc Hàn Quốc tổ chức thành công kỳ APEC 2025 mới đây đã tạo ra một cú hích khổng lồ về kinh tế, ngoại giao và du lịch, làm thay đổi toàn diện bộ mặt địa phương đăng cai (thành phố Gyeongju). Mặc dù trước đó chính Hàn Quốc cũng phải đối mặt với "cuộc khủng hoảng phòng lưu trú để đáp ứng nhu cầu cho 20.000 khách tham dự sự kiện này".

Từ bài học thành công đó, đã đến lúc mỗi người dân, mỗi tổ chức tại Phú Quốc cần nhìn nhận rõ vai trò lịch sử của mình, gác lại những vướng mắc cá nhân để đồng thuận bàn giao mặt bằng. Chỉ có sự chung sức, đồng lòng, tuân thủ pháp luật mới có thể gỡ bỏ "nút thắt" GPMB, biến kỳ APEC 2027 thành bệ phóng đưa Phú Quốc vươn tầm thế giới.