Cây cầu thép 'già' nhất Việt Nam sẽ sớm 'lên đời'?

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Paris (Pháp), đoàn đại biểu TP. Hà Nội và Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) đã ký kết các thỏa thuận hợp tác chiến lược, đặt nền móng cho dự án trùng tu toàn diện cầu Long Biên gắn với quy hoạch không gian văn hóa – sáng tạo ven sông Hồng. Song song với định hướng chiến lược dài hạn, các giải pháp sửa chữa cấp bách trên thực địa cũng đang được triển khai khẩn trương để đảm bảo an toàn cho cây cầu di sản.

Khơi thông nguồn lực quốc tế cho cây cầu biểu tượng

Đoàn công tác TP. Hà Nội gần đây đã có buổi làm việc với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tại Paris. Điểm nhấn quan trọng nhất trong chuyến công tác là việc hai bên chính thức ký kết 3 biên bản ghi nhớ (MoU). Đáng chú ý, văn kiện hợp tác về bảo tồn, cải tạo cầu Long Biên và đánh thức tiềm năng không gian cảnh quan – du lịch ở hai đầu cầu mở ra kỳ vọng lớn cho việc đại trùng tu chứng nhân lịch sử hơn 120 năm tuổi của Thủ đô.

Bắc qua sông Hồng để kết nối khu vực Long Biên với Hoàn Kiếm, cây cầu thép dài 2.990 m cùng 896 m cầu dẫn do người Pháp thiết kế và xây dựng trong giai đoạn 1898–1902 (ban đầu mang tên cầu Doumer), đây là một trong những cây cầu thép lâu đời nhất Việt Nam và từng là cây cầu lớn nhất Đông Nam Á khi mới được xây dựng.

Trải qua hơn một thế kỷ gánh chịu bom đạn chiến tranh và áp lực giao thông ngày càng lớn, kết cấu công trình hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Việc can thiệp trùng tu quy mô lớn vừa là yêu cầu bức thiết nhằm bảo đảm an toàn chịu lực, vừa là bài toán gìn giữ một di sản kiến trúc vô giá.

Trước đó, vào ngày 18/3/2026, chính quyền thành phố đã chủ động gửi văn bản đề nghị Đại sứ quán Pháp và AFD hỗ trợ xúc tiến công tác chuẩn bị đầu tư. Động thái này nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực từ phía đối tác với cam kết đồng hành kỹ thuật, đồng thời dự kiến huy động tài chính thông qua Quỹ Giao thông của Liên minh châu Âu (EU).

Khảo sát chuyên sâu hơn 20.000 cấu kiện thép

Để có cơ sở khoa học vững chắc trước khi bắt tay vào sửa chữa, Dự án Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên đã được tiến hành khẩn trương trong suốt 11 tháng từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025.

Các chuyên gia đã ứng dụng các thiết bị đo đạc công nghệ cao để khảo sát tỉ mỉ toàn bộ 19 nhịp dàn thép với quy mô lên tới hơn 20.000 cấu kiện. Song song đó, công tác thăm dò địa chất, thủy văn, hệ thống trụ móng và đo quét độ sâu lòng dẫn sông Hồng cũng được hoàn tất đồng bộ.

Dựa trên hệ thống dữ liệu thực địa, nhóm nghiên cứu đã thiết lập mô hình toán học để mô phỏng khả năng chịu tải và phân loại hiện trạng cầu theo 3 cấp độ rõ ràng:

Từ việc "bắt mạch" chính xác từng vị trí xung yếu, các kịch bản gia cố, sửa chữa đã được vạch ra theo từng mốc thời gian: cấp bách trong ngắn hạn, củng cố trong trung hạn và bảo tồn bền vững trong dài hạn.

Cấp tập thi công, bảo trì cấp bách trên thực địa

Trước khi bước vào giai đoạn đại trùng tu theo thỏa thuận hợp tác quốc tế, công tác sữa chữa, trùng tu đã được Hà Nội thực hiện.

Từ ngày 28/3 đến hết ngày 27/5 vừa qua, cầu Long Biên đã được rào chắn phong tỏa ở cả hai đầu cầu, cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông từ cả hai hướng phường Bồ Đề và quận Hoàn Kiếm để phục vụ chiến dịch duy tu, sửa chữa tập trung.

Tại đại công trường trên cầu, không khí thi công diễn ra liên tục cả ngày lẫn đêm. Lực lượng công nhân cùng hàng loạt máy móc, thiết bị và vật liệu chuyên dụng được huy động tối đa để xử lý đồng loạt các hạng mục: lối đi bộ, làn xe máy và phần đường dành cho phương tiện thô sơ.

Bề mặt cầu tại các nhịp xung yếu đã được cào bóc triệt để lớp bê tông cũ mục nát, làm lộ rõ kết cấu nền đường thô để các kỹ sư tiến hành gia cố chịu lực trước khi đổ lớp mặt đường mới phẳng phiu, an toàn.

Đợt cấm cầu sửa chữa cục bộ kéo dài hai tháng này được đánh giá là bước đệm kỹ thuật tối cần thiết, giúp duy trì khả năng khai thác an toàn trước mắt cho cây cầu hơn 120 năm tuổi, đồng thời cung cấp thêm dữ liệu thực địa phục vụ đại dự án phục hồi trong tương lai.

Định hình trục văn hóa sáng tạo bắc qua sông Hồng

Không dừng lại ở một công trình sửa chữa giao thông đơn thuần, tầm nhìn xuyên suốt của thỏa thuận giữa Hà Nội và AFD là phục dựng giá trị kiến trúc nguyên bản và nâng tầm công năng của cây cầu trong quy hoạch tương lai.

Các phương án cải tạo đều tính toán kỹ lưỡng sự tương thích với quy hoạch tổng thể sông Hồng, đặc biệt là đảm bảo tiêu chuẩn tĩnh không và khổ thông thuyền cho các phương tiện thủy lưu thông an toàn.

Quan trọng hơn, Hà Nội định hướng chuyển hóa cầu Long Biên thành một thực thể sống động trong cấu trúc cảnh quan đô thị: một cầu nối di sản gắn kết các chuỗi hoạt động văn hóa, phố đi bộ và không gian sáng tạo ở hai đầu cầu thuộc Hoàn Kiếm và Long Biên.

Bản ghi nhớ vừa ký kết tại Paris không chỉ tháo gỡ rào cản về kỹ thuật và tài chính, mà còn là bước chuyển quyết định để biến cây cầu thép lịch sử thành điểm hẹn du lịch biểu tượng, tạo điểm nhấn văn hóa cho diện mạo Thủ đô hai bên bờ sông Hồng.