Đại diện UBCKNN: Bao giờ có sàn giao dịch tài sản mã hoá đầu tiên phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của doanh nghiệp

Tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” diễn ra chiều ngày 12/5, các diễn giả tại tọa đàm đều chung nhận định rằng thị trường tài sản số tại Việt Nam đã đủ lớn để bước vào giai đoạn cần được định hình và quản lý bài bản. Trong bối cảnh đó, “niềm tin số” không còn chỉ là yếu tố tâm lý của người dùng mà đang trở thành điều kiện cốt lõi quyết định sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số.

Các tham luận cũng cho thấy xu hướng hội tụ ngày càng rõ giữa Fintech, AI và tài chính truyền thống. Nhiều doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào công nghệ, dữ liệu và quản trị rủi ro nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng và bảo vệ hệ thống vận hành. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những rủi ro mới như lừa đảo, tin giả tài chính, deepfake hay tấn công mạng, vốn không còn giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp mà lan rộng trên nhiều nền tảng và hệ thống khác nhau.

Từ thực tế này, vấn đề được đặt ra là hệ sinh thái tài chính số tại Việt Nam hiện đang được phối hợp và giám sát như thế nào, cũng như đâu là những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để tăng hiệu quả liên kết giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Trả lời vấn đề này, ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) cho biết với thị trường tài sản số, cơ quan quản lý không sử dụng khái niệm “xuyên biên giới” mà coi đây là thị trường “không biên giới”. Theo ông, các giao dịch trên nền tảng blockchain đều diễn ra tức thời và không bị giới hạn bởi ranh giới quốc gia.

Ông Hòa cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở việc truy vết và bảo vệ tài sản khi xảy ra các cuộc tấn công mạng. Nếu như trong hệ thống tài chính truyền thống, việc truy tìm dòng tiền và xác định đối tượng phạm tội còn có thể thực hiện tương đối rõ ràng thì với tài sản số, mức độ khó khăn lớn hơn rất nhiều.

“Đây không phải bài toán mà một cơ quan hay một doanh nghiệp có thể tự giải quyết, mà cần sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, nhiều doanh nghiệp và thậm chí là giữa các quốc gia với nhau” , ông Hòa nhấn mạnh.

Theo đại diện cơ quan quản lý, khi xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa, mục tiêu trọng tâm là bảo vệ nhà đầu tư. Bước đầu tiên là công nhận tài sản mã hóa như một loại tài sản để được pháp luật dân sự bảo vệ. Sau đó là xây dựng các tiêu chuẩn cao đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, từ yêu cầu về vốn đến năng lực công nghệ và kinh nghiệm vận hành.

Cơ quan quản lý đã mở cơ chế cho phép doanh nghiệp Việt Nam hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài có kinh nghiệm để cùng phát triển hạ tầng và quản lý thị trường. Theo ông, đây là cách để tận dụng các nền tảng công nghệ và kinh nghiệm quốc tế trong bối cảnh thị trường tài sản số còn khá mới tại Việt Nam.

Về công tác quản lý giám sát, ông cho biết Nghị quyết số 05 đã giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để cùng quản lý thị trường tài sản mã hóa. Các bộ ngành hiện cũng đang xây dựng cơ chế phối hợp chung nhằm giám sát hoạt động trên thị trường này.

Theo ông Hòa, do tài sản số có thể bị rút và chuyển đi gần như ngay lập tức nếu xảy ra tấn công nên yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan quản lý phải đặc biệt chặt chẽ. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng lựa chọn cách tiếp cận “thận trọng nhưng có kiểm soát”, tránh đưa ra các rào cản kỹ thuật quá cứng nhắc gây cản trở đổi mới công nghệ.

Ở góc độ quốc tế, Việt Nam hiện đã ký kết với các ủy ban chứng khoán trên thế giới và sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý quốc tế khác nhằm phục vụ công tác giám sát thị trường tài sản mã hóa, đặc biệt trong lĩnh vực phòng chống rửa tiền và đáp ứng các khuyến nghị của FATF.

Liên quan tới lộ trình triển khai thị trường tài sản mã hóa chính thức , ông Hòa cho biết tiến độ hiện nay không phụ thuộc vào cơ quan quản lý mà phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ Tài chính đã có văn bản chấp thuận nguyên tắc cho 5 doanh nghiệp tham gia triển khai thị trường. Sau bước này, các doanh nghiệp sẽ phải hoàn thành hai yêu cầu quan trọng gồm góp đủ vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4.

Đại diện UBCKNN cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở việc đáp ứng tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4, vốn là tiêu chuẩn rất cao đối với hạ tầng công nghệ.

“ Bao giờ có sàn giao dịch đầu tiên sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của doanh nghiệp chứ không còn phụ thuộc vào cơ quan quản lý nữa” , ông Hòa cho biết. Theo ông, các doanh nghiệp sẽ phải phối hợp chặt chẽ với A05 - Bộ Công an trong quá trình hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các tiêu chuẩn an ninh, an toàn theo quy định.