EVN sắp đưa "cục pin khổng lồ” 305 MW vào lưới điện miền Bắc

Trong thông cáo về tình hình hoạt động tháng 7/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tháng 8 là hoàn thành đóng điện toàn bộ 305 MW hệ thống pin lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System - BESS).

Đặt cạnh mục tiêu được xác lập cách đây ba năm, quy mô này cho thấy BESS đang có bước chuyển rất nhanh từ công nghệ thử nghiệm sang một cấu phần thực tế của hệ thống điện.

CÚ NHẢY VỌT CỦA BESS CHỈ SAU 3 NĂM

Theo Quy hoạch điện VIII được phê duyệt tháng 5/2023, pin lưu trữ khi đó vẫn được tiếp cận khá thận trọng. Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 300 MW pin lưu trữ và chỉ triển khai khi “có giá thành hợp lý”, ưu tiên bố trí gần các trung tâm điện gió, điện mặt trời hoặc các khu vực phụ tải lớn.

Như vậy, chỉ riêng 305 MW mà Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang triển khai trong giai đoạn đầu năm 2026 đã vượt toàn bộ quy mô BESS mà Việt Nam từng đặt mục tiêu đạt được vào năm 2030.

Theo kế hoạch của EVN, EVNNPC được giao đầu tư tổng cộng 530 MW/1.060 MWh BESS. Trong đó, giai đoạn đầu gồm 305 MW/610 MWh, được bố trí tại 47 trạm biến áp 110 kV thuộc 8 tỉnh, thành phía Bắc, không bao gồm Hà Nội. Giai đoạn tiếp theo dự kiến bổ sung 225 MW.

Hai thông số MW và MWh phản ánh hai đặc tính khác nhau của hệ thống pin. Công suất 305 MW là mức công suất tối đa mà hệ thống có thể đưa ra lưới tại một thời điểm, trong khi dung lượng 610 MWh thể hiện lượng điện có thể lưu trữ. Về lý thuyết, hệ thống có thể phát ở mức công suất tối đa 305 MW trong khoảng 2 giờ nếu được sạc đầy.

Điểm đáng chú ý là 305 MW này không được tập trung tại một địa điểm như một nhà máy điện truyền thống, mà được phân tán tại hàng chục trạm biến áp. Cách bố trí này cho phép pin được đặt gần hơn với những khu vực phụ tải lớn hoặc những điểm trên lưới có nguy cơ quá tải, từ đó hỗ trợ vận hành hệ thống linh hoạt hơn.

Trạm biến áp 110 kV thuộc EVNNPC - hạ tầng được nghiên cứu, triển khai đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) theo lộ trình của EVN.

Ngày 2/8/2026, EVNNPC đã đóng điện hệ thống BESS đầu tiên tại Trạm biến áp 110 kV Song Khê, tỉnh Bắc Ninh, với quy mô 5 MW/10 MWh. Hệ thống có thể tích điện trong những thời điểm nhu cầu thấp hoặc nguồn cung dư thừa, sau đó đưa điện trở lại lưới khi phụ tải tăng cao.

Tại Hà Nội, quá trình triển khai BESS đã bắt đầu sớm hơn. Đầu tháng 7/2026, Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội (EVNHANOI) hoàn thành đưa vào vận hành 5 hệ thống BESS tại các trạm biến áp Bắc Thăng Long, Quang Minh, Sài Đồng 2, Phùng Xá và Thanh Oai. Mỗi hệ thống có công suất 10 MW/20 MWh, đưa tổng quy mô BESS đã vận hành tại Hà Nội lên 50 MW/100 MWh.

ĐỘNG LỰC TỪ CHÍNH SÁCH

Một trong những động lực lớn nhất cho sự thay đổi này đến từ chính sách.

Tháng 4/2025, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được phê duyệt, nâng mục tiêu phát triển BESS đến năm 2030 lên khoảng 10.000-16.300 MW . So với mục tiêu khoảng 300 MW trong Quy hoạch điện VIII ban đầu, mức thấp nhất của quy hoạch mới cao hơn hơn 33 lần, trong khi mức cao nhất lớn hơn khoảng 54 lần.

Quy hoạch mới đồng thời yêu cầu các dự án điện mặt trời tập trung phải bố trí hệ thống pin lưu trữ có công suất tối thiểu bằng 10% công suất nhà máy và khả năng tích điện trong 2 giờ. Điều này đồng nghĩa BESS không còn được coi đơn thuần là một giải pháp thử nghiệm độc lập, mà bắt đầu được tích hợp trực tiếp vào cấu trúc phát triển nguồn điện mới.

Trong năm 2025, EVN cũng được yêu cầu thúc đẩy triển khai các hệ thống lưu trữ nhằm bảo đảm cung cấp điện cho giai đoạn 2026 -2030. Các tổng công ty điện lực sau đó được giao chủ động triển khai thủ tục đầu tư BESS trên lưới.

Một nút thắt quan trọng khác là cơ chế giá cũng từng bước được tháo gỡ. Tháng 12/2025, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 62/2025/TT-BCT quy định phương pháp xác định khung giá, giá dịch vụ phát điện của BESS và các nội dung chính của hợp đồng mua bán điện, có hiệu lực từ ngày 26/1/2026.

Việc hình thành quy hoạch, cơ chế giá và nguyên tắc thu hồi chi phí tạo ra nền tảng quan trọng để BESS chuyển từ một công nghệ được nghiên cứu sang một loại tài sản có thể đầu tư ở quy mô thương mại.

Phần lớn BESS của EVN giai đoạn hiện nay tập trung ở miền Bắc.

Theo các tính toán phục vụ kế hoạch vận hành hệ thống điện giai đoạn 2026-2027, nhu cầu BESS tập trung chủ yếu tại miền Bắc, nơi phụ tải điện tăng nhanh và thường xuyên xuất hiện áp lực lớn trong các đợt cao điểm mùa hè.

BESS có thể phát huy vai trò trong những thời điểm phụ tải lên đỉnh bằng cách tích điện trong giờ thấp điểm và phát trả lại lưới trong giờ cao điểm. Nếu được bố trí tại những vị trí phù hợp, hệ thống này còn giúp giảm áp lực cho đường dây, máy biến áp và trì hoãn nhu cầu đầu tư bổ sung một phần hạ tầng lưới điện.

Qua rà soát, riêng khu vực miền Bắc có khả năng bố trí khoảng 1.335 MW BESS tại các trạm 110 kV, hệ thống truyền tải và một số nhà máy điện. Trên cơ sở đó, EVN đã đề xuất và được thống nhất cập nhật trước 805 MW/1.610 MWh, gồm 275 MW tại Hà Nội và 530 MW thuộc phạm vi EVNNPC.