Hà Nội tạo hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển kinh tế ban đêm

Khai thác tiềm năng, tháo gỡ những điểm nghẽn

Trong xu thế phát triển đô thị hiện đại, các hoạt động kinh tế - xã hội về đêm ngày càng trở thành một động lực quan trọng, góp phần mở rộng không gian tăng trưởng, gia tăng giá trị dịch vụ và nâng cao sức hấp dẫn của các thành phố lớn. Hoạt động ban đêm thúc đẩy mạnh mẽ du lịch, văn hóa, ẩm thực, giải trí, công nghiệp sáng tạo và thương mại, qua đó tạo thêm việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm.

Đối với Hà Nội, phát triển kinh tế đêm không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm khai thác hiệu quả các tiềm năng sẵn có của Thủ đô. Hà Nội có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế đêm đa dạng, mang đậm dấu ấn văn hóa, sáng tạo với hệ thống di sản phong phú, giàu bản sắc văn hóa, ẩm thực đặc sắc và thị trường du lịch năng động.

Những năm qua, thành phố đã hình thành một số mô hình như: Chương trình biểu diễn nghệ thuật ban đêm, tour tham quan du lịch ban đêm, tuyến phố đi bộ, không gian ẩm thực…, bước đầu tạo hiệu ứng tích cực, quảng bá hình ảnh Thủ đô và đáp ứng nhu cầu của người dân, du khách. Song thực tế cho thấy, kinh tế đêm vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, thiếu tính liên kết và chưa hình thành hệ sinh thái đồng bộ, có sức cạnh tranh cao. Một số sản phẩm còn đơn điệu, chưa tạo được chuỗi trải nghiệm liên tục và chưa khai thác hiệu quả giá trị tài nguyên văn hóa, di sản.

TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế (Trường Đại học Thủ đô Hà Nội) đánh giá, lợi thế của Hà Nội không chỉ nằm ở di sản vật thể mà còn ở hệ thống thiết chế văn hóa, nghệ thuật biểu diễn. Nhà hát Múa rối Thăng Long, Nhà hát Lớn Hà Nội, Nhà hát Kịch Hà Nội, Nhà hát Tuổi trẻ và nhiều đơn vị nghệ thuật duy trì hoạt động biểu diễn buổi tối, tạo nên lớp sản phẩm đêm có hàm lượng nghệ thuật và tính chuyên nghiệp cao... Tuy nhiên, hoạt động này chủ yếu diễn ra trong không gian khép kín, chưa liên kết rõ với chuỗi trải nghiệm đô thị mở.

Bên cạnh đó, chi tiêu vào ban đêm tại Hà Nội hiện còn tập trung nhiều vào ẩm thực, giải trí giản đơn và mua sắm giá trị thấp. Sau khoảng 23h, dịch vụ giảm mạnh, thiếu những tổ hợp vui chơi, nghệ thuật, mua sắm và chăm sóc sức khỏe quy mô lớn, có khả năng liên kết thành chuỗi trải nghiệm. Vì thế, thời gian lưu lại và mức chi tiêu của khách vào ban đêm chưa tương xứng với tiềm năng...

Nhằm khai thác được những tiềm năng, lợi thế và tháo gỡ những điểm nghẽn, định hướng không gian phát triển; thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế đêm đặc sắc, gắn với bảo vệ di sản, phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026 quy định về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm b, Khoản 2, Điều 27 Luật Thủ đô năm 2026).

Nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển

Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND quy định phạm vi, điều kiện, ngành, nghề, lĩnh vực hoạt động; biện pháp quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội và các vấn đề phát sinh đối với khu, tuyến, điểm tổ chức, vận hành kinh tế ban đêm. Nghị quyết khuyến khích các lĩnh vực công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nghệ thuật đương đại, ứng dụng công nghệ, số hóa, thiết kế sáng tạo dựa trên nguồn lực văn hóa.

Đồng thời, Nghị quyết cũng quy định chặt chẽ nơi diễn ra các hoạt động phải có phương án tổ chức rõ ràng, xác định phạm vi, chức năng, loại hình, không gian, thời gian hoạt động và các yêu cầu về kiểm soát tiếng ồn, ánh sáng, vệ sinh môi trường, an ninh, trật tự, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông...

Thời gian hoạt động gồm các khung giờ: 18h-22h được áp dụng rộng rãi; 22h-2h áp dụng tại khu phát triển thương mại, văn hóa và một số khu, tuyến, điểm đủ điều kiện được cho phép; 22h-6h được xem xét có giới hạn, chọn lọc tại khu vực tách biệt, có hoạt động đặc thù và đáp ứng yêu cầu chặt chẽ về hạ tầng, an ninh, trật tự, quản lý đô thị, phòng cháy chữa cháy.

Các nhóm ngành, lĩnh vực được hoạt động trong không gian kinh tế đêm là: Văn hóa, nghệ thuật; công nghiệp văn hóa, sáng tạo và ứng dụng công nghệ; du lịch và dịch vụ du lịch; thương mại; ăn uống, ẩm thực; giải trí, thể thao; chăm sóc sức khỏe, dịch vụ làm đẹp; vận tải và các dịch vụ hỗ trợ.

Đáng chú ý, thành phố quy định các biện pháp hỗ trợ đối với hoạt động phát triển kinh tế ban đêm như: Thành phố có thể khai thác tài sản công, không gian công cộng để quảng bá di sản, văn hóa, con người Hà Nội và tổ chức hoạt động cộng đồng, giao lưu văn hóa; điều chỉnh phân luồng, cấm đường theo giờ và cho phép khai thác vỉa hè, lòng đường theo quy định.

Cơ chế tài chính, phí, giá dịch vụ và nguồn thu từ kinh tế đêm được thực hiện công khai, minh bạch, phù hợp pháp luật; ưu tiên tái đầu tư cho hạ tầng, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, chiếu sáng, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng dịch vụ tại khu vực kinh tế ban đêm. Nghị quyết thúc đẩy cơ chế xã hội hóa và hợp tác công - tư trong phát triển kinh tế ban đêm, trong đó thành phố giữ vai trò kiến tạo thể chế, quy hoạch và giám sát; doanh nghiệp tham gia đầu tư sản phẩm, tổ chức vận hành, dịch vụ bổ trợ và khai thác thương mại.

Các khu, tuyến, điểm kinh tế đêm được hỗ trợ quảng bá, xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch; tăng cường an ninh, trật tự, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, hỗ trợ y tế; xem xét cho thuê lòng đường, vỉa hè một cách phù hợp. Đồng thời, ưu tiên ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu số, wifi công cộng, mã QR, ki-ốt số, biển chỉ dẫn thông minh, camera an ninh, cảm biến môi trường, thanh toán số và nền tảng dữ liệu an toàn thực phẩm dùng chung.

Đối với tổ chức, cơ sở, cá nhân hoạt động văn hóa, nghệ thuật và tổ chức sự kiện, Nghị quyết cho phép xem xét sử dụng không gian công cộng, hỗ trợ quảng bá, truyền thông. Ngân sách thành phố xem xét hỗ trợ một phần kinh phí đối với chương trình, sự kiện có giá trị đặc sắc, góp phần bảo tồn, phát huy văn hóa hoặc quảng bá hình ảnh Thủ đô. Thành phố cũng có chính sách hỗ trợ đào tạo nhân lực, khởi nghiệp sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát sản phẩm công nghiệp văn hóa mới và hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, giải quyết thủ tục hành chính liên quan...

Với những quy định cụ thể về không gian, thời gian, lĩnh vực hoạt động, cơ chế quản lý và chính sách hỗ trợ, Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND tạo cơ sở để Hà Nội từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn, phát huy tiềm năng văn hóa, du lịch và dịch vụ, đưa kinh tế đêm trở thành một cấu phần quan trọng trong phát triển đô thị Thủ đô.