Hàng trăm tấn sữa tươi bị 'bỏ rơi' mỗi ngày, phải đem đi làm phân bón: Một thị trường Đông Nam Á bất ngờ khủng hoảng

Theo Nation Thailand, tổng lượng sữa tươi nguyên liệu được các doanh nghiệp cam kết thu mua trong niên vụ 2025-2026 là 3.024,53 tấn/ngày. Tuy nhiên, lượng thu mua thực tế chỉ đạt 2.841,19 tấn/ngày, tương đương khoảng 94% cam kết, khiến hơn 183 tấn sữa tươi mỗi ngày không tìm được đầu ra.

Tình trạng dư cung kéo dài đang tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi ngành sữa. Theo ông Nairit Chamle, Chủ tịch Hội đồng Nông dân Quốc gia Thái Lan, nếu không có biện pháp hỗ trợ kịp thời, hơn 50 hợp tác xã sữa có thể rơi vào khó khăn tài chính, thậm chí phải ngừng hoạt động. Cuộc khủng hoảng cũng ảnh hưởng đến các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhà cung cấp nguyên liệu và hàng nghìn hộ nuôi bò sữa trên cả nước.

Để giảm áp lực tồn kho, các hợp tác xã đã tăng cường chế biến sữa thành sữa tiệt trùng (UHT), sữa chua uống và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, lượng tiêu thụ vẫn chưa đủ để giải quyết nguồn cung dư thừa.

Đáng chú ý, lượng sữa UHT thuộc Chương trình sữa học đường đang tồn kho lên tới 235 triệu hộp, liên quan đến 25 hợp tác xã và một đơn vị thuộc Tổ chức Phát triển Chăn nuôi bò sữa Thái Lan (DPO).

Trước tình hình này, ngành sữa Thái Lan đề xuất Chính phủ mở rộng Chương trình sữa học đường từ 260 ngày lên 365 ngày/năm, đồng thời mở rộng đối tượng thụ hưởng từ học sinh mẫu giáo đến lớp 6 lên toàn bộ học sinh đến hết lớp 9 nhằm kích cầu tiêu dùng trong nước.

Ngoài ra, giới chức ngành sữa cũng kiến nghị tạm hoãn đợt nhập khẩu sữa bột tách béo theo hạn ngạch lần hai trong năm 2026. Theo các hiệp định thương mại tự do giữa Thái Lan với Australia và New Zealand, từ ngày 1/1/2026, thuế nhập khẩu mặt hàng này đã giảm xuống 0%, làm gia tăng sức ép cạnh tranh đối với sữa tươi sản xuất trong nước.

Một giải pháp khác đang được triển khai là chuyển phần sữa dư thừa sang sản xuất phân bón sinh học dạng lỏng. Đến nay, hơn 8.417 tấn sữa tươi đã được sử dụng để sản xuất phân bón, với giá trị ước tính hơn 151,5 triệu baht, song ngành sữa cho rằng cần có thêm chính sách hỗ trợ tiêu thụ để giảm thiệt hại cho người chăn nuôi.