Khánh thành dự án 7.000 tỷ giúp tạo vệ tinh "Made in Vietnam", đại sứ Nhật gọi là “khoảnh khắc lịch sử”

Sáng nay (13/3), tại khu công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự khai mạc "Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới" và khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Đây là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng đánh giá công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là tổ hợp hạ tầng hiện đại, có quy mô và trình độ công nghệ thuộc nhóm tiên tiến trong khu vực Đông Nam Á.

Người đứng đầu Chính phủ cho biết, Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 trở thành quốc gia có trình độ phát triển về khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau năm 2030, Việt Nam xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các bài toán mang tính toàn cầu và an ninh quốc gia.

Giới thiệu các mục tiêu cụ thể phát triển khoa học công nghệ không gian vũ trụ Việt Nam đến năm 2030 về hạ tầng và công nghệ, về ứng dụng và kinh tế, về thương mại hóa, Thủ tướng nhấn mạnh về phương châm hành động thời gian tới được xác định bằng 20 chữ: "Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình".

Thủ tướng cho biết, trong thời gian tới, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ phù hợp với điều kiện Việt Nam và thông lệ quốc tế; đồng thời nghiên cứu, chuẩn bị cơ sở khoa học và thực tiễn để từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý, tiến tới xây dựng Luật vũ trụ.

Tại sự kiện, theo ông Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, đây là "khoảnh khắc lịch sử, đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới giữa Nhật Bản và Việt Nam". Đại sứ cũng nhấn mạnh lĩnh vực vũ trụ giữ vị trí đặc biệt trong khuôn khổ Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nhật Bản và Việt Nam.

Theo ông, những thành tựu nổi bật như phát triển vệ tinh nhỏ PicoDragon thông qua hợp tác giữa chính phủ - học viện - doanh nghiệp hai nước, việc xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và dự án vệ tinh LOTUSat-1, đã tạo nên một nền tảng vững chắc cho quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia.

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam có gì?

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam có diện tích 9ha, với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng.

Dự án này gồm các hạng mục như: Trung tâm Điều hành; Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh và Trung tâm gia công, Hệ thống mặt đất với Ăng ten đường kính 9,3 m, Trung tâm hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ vũ trụ tại 18 Hoàng Quốc Việt, Bảo tàng Vũ trụ, Trung tâm đa phương tiện, Nhà khách Quốc tế, Đài Thiên văn Nha Trang… đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, tạo nền tảng cho vận hành vệ tinh, thu nhận – xử lý dữ liệu, phát triển ứng dụng và đào tạo.

Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam có hai mục tiêu trọng tâm. Thứ nhất, cây dựng hạ tầng để tiếp nhận chuyển giao công nghệ vệ tinh quan sát trái đất, với việc đào tạo nhân lực và chế tạo, phóng vệ tinh LOTUSat-1. Thứ hai, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và giám sát môi trường thông qua dữ liệu viễn thám, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc gia.

Trên thực tế, đến nay, dự án đã hoàn thành toàn bộ hợp phần đào tạo vệ tinh cơ bản tại Nhật Bản, với 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ; đồng thời thiết kế chế tạo 01 vệ tinh thử nghiệm MicroDragon và đã được phóng thành công lên không gian bằng tên lửa đẩy Epsilon-4 vào đầu năm 2019. Trong số đó, về vệ tinh LOTUSat-1, dự án đã hoàn thành chế tạo, lắp đặt và bàn giao hệ thống mặt đất, đào tạo đội ngũ nhân lực vận hành, sẵn sàng cho giai đoạn vận hành, khai thác và phát triển ứng dụng.

Trên cơ sở kinh nghiệm đã có, cũng như năng lực đang được đầu tư, hiện nay, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam đang hoàn thiện thiết kế để chuẩn bị đề xuất chế tạo các vệ tinh "Made in Vietnam" tiếp theo theo lộ trình đến 2030, tầm nhìn 2045.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Tổng giám đốc Trung tâm, ý tưởng xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam đã được hình thành từ năm 2007, sau chuyến thăm đầu tiên tới Trung tâm Vũ trụ Tsukuba tại Nhật Bản. Đến năm 2009, chủ trương đầu tư dự án này được đồng ý. Sau quá trình làm việc với các đối tác Nhật Bản, đến năm 2011, quyết định thành lập được ký.