Kho dự trữ dầu lớn hơn Mỹ 600 triệu thùng: Quyết định bước ngoặt khiến một quốc gia giảm 23% nhập khẩu giữa khủng hoảng

Theo nhiều tổ chức phân tích, tổng lượng dầu dự trữ của Trung Quốc hiện dao động từ 1-1,4 tỷ thùng, bao gồm cả kho dự trữ chiến lược và thương mại.

Một số ước tính cho rằng lượng dự trữ của nước này từng lớn hơn khoảng 600 triệu thùng so với Mỹ, tương đương khoảng 120 ngày nhập khẩu.

Ngay khi chiến sự nổ ra, Trung Quốc gần như không rơi vào trạng thái hoảng loạn như nhiều quốc gia phụ thuộc nhập khẩu dầu. Thay vào đó, nước này chủ động cắt giảm nhập khẩu và khai thác nguồn dầu tích trữ, qua đó hạn chế nhu cầu mua trên thị trường quốc tế.

Dữ liệu cho thấy nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 7 giảm tới 23% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, sản lượng lọc dầu chỉ giảm khoảng 1,6 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức sụt giảm nhập khẩu khoảng 3,5 triệu thùng/ngày. Khoảng chênh lệch này được nhiều chuyên gia nhận định chủ yếu đến từ việc Bắc Kinh sử dụng nguồn dầu dự trữ.

Theo Vortexa, Trung Quốc chỉ bắt đầu rút đáng kể dầu từ kho thương mại vào đầu tháng 5. Từ tháng 5 đến giữa tháng 8, lượng dầu xuất kho bình quân khoảng 700.000 thùng/ngày, trong khi phần lớn kho dự trữ chiến lược trên mặt đất vẫn gần như được giữ nguyên.

Việc xây dựng kho dự trữ dầu quy mô lớn là một phần trong chiến lược an ninh năng lượng được Trung Quốc theo đuổi từ hơn một thập kỷ trước.

Trong nhiều năm, giới lãnh đạo nước này luôn coi sự phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu là điểm yếu chiến lược, bởi phần lớn lượng dầu phải đi qua các "điểm nghẽn" hàng hải như eo biển Malacca hay eo biển Hormu, những tuyến đường có thể bị gián đoạn nếu xảy ra xung đột.

Từ năm 2024, Bắc Kinh tăng tốc tích trữ dầu với tốc độ ước tính 1-1,2 triệu thùng mỗi ngày. Trước đó, từ năm 2023, lượng dầu nhập từ Nga và Iran tăng mạnh khi hai quốc gia này mở rộng sử dụng đội tàu "bóng tối" để né các lệnh trừng phạt và bán dầu với mức chiết khấu hấp dẫn.

Theo dữ liệu của Vortexa, giai đoạn 2022-2025, lượng dầu Nga xuất sang Trung Quốc tăng 26%, trong khi dầu Iran tăng hơn gấp đôi.

Song song với việc tích trữ dầu, Trung Quốc còn đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng. Điện tái tạo hiện chiếm khoảng 40% tổng sản lượng điện trong nửa đầu năm nay. Một nửa số ôtô bán ra là xe năng lượng mới, cùng mạng lưới đường sắt cao tốc và hạ tầng sạc xe điện phát triển nhanh, giúp nhu cầu tiêu thụ xăng dầu giảm đáng kể khi giá nhiên liệu tăng.

Trong 7 tháng đầu năm, lưu lượng giao thông đường bộ giảm khoảng 2%, trong khi lượng hành khách đi tàu hỏa tăng 4%.

Ngoài ra, Trung Quốc còn đầu tư mạnh vào công nghệ chuyển hóa than thành nhiên liệu và hóa chất. Với nguồn than dồi dào trong nước, hướng đi này giúp giảm thêm sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu khi nguồn cung quốc tế gặp biến động.

Bên cạnh sử dụng kho dự trữ, Trung Quốc còn triển khai hàng loạt biện pháp nhằm tiết kiệm dầu thô.

Một trong số đó là siết xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu. Trong quý II, xuất khẩu xăng của Trung Quốc giảm tới 93% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu dầu diesel giảm khoảng 25%, còn nhiên liệu hàng không giảm một nửa.

Việc hạn chế xuất khẩu khiến nhiều nhà máy lọc dầu phải giảm công suất. Theo Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, công suất lọc dầu tại Trung Quốc trong tháng 6 và 7 chỉ còn khoảng 12,5 triệu thùng/ngày, giảm từ mức trên 15 triệu thùng/ngày trước khi chiến sự nổ ra.

Do 1 thùng dầu thô tiêu chuẩn có thể sản xuất khoảng 76 lít xăng, 45 lít diesel và 15 lít nhiên liệu máy bay, việc giảm sản lượng các sản phẩm này đồng nghĩa nhu cầu dầu thô đầu vào cũng giảm mạnh.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng kho dự trữ chỉ giải thích khoảng một nửa mức giảm nhập khẩu gần đây, phần còn lại đến từ chính sách kiểm soát xuất khẩu và cắt giảm công suất lọc dầu.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng Trung Quốc khó có thể duy trì mức nhập khẩu thấp trong thời gian quá dài.

Trước khi chiến sự xảy ra, khoảng 70% nhu cầu dầu thô của nước này vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, Bắc Kinh sẽ phải cân bằng giữa mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế và bảo đảm lượng dầu dự trữ không suy giảm quá nhanh.

Việc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu cũng gây sức ép lên chính các doanh nghiệp lọc hóa dầu trong nước khi mất đi nguồn lợi nhuận từ các sản phẩm có biên lợi nhuận cao như xăng và diesel.

Một số chuyên gia nhận định sự suy yếu của chuỗi công nghiệp dầu khí và hóa dầu là nguyên nhân quan trọng khiến sản xuất công nghiệp của Trung Quốc giảm tốc trong quý II. Giá dầu duy trì ở mức cao cũng làm chi phí sản xuất gia tăng, kéo theo nhu cầu tiêu dùng suy yếu và ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế.

Theo WSJ