Ngành chả cá Nhật Bản lao đao vì giá nguyên liệu tăng gấp đôi, phải tìm đến một loài cá quen thuộc của Việt Nam: Lộ diện ông lớn đi trước 5 năm, sở hữu nhà máy 5.000 tấn/năm

Theo hãng tin Jiji Press ngày 1/11, ngành sản xuất chả cá truyền thống Nhật Bản đang chịu áp lực lớn khi giá surimi, loại thịt cá xay dùng làm nguyên liệu chính, đã tăng gấp đôi trong vòng 3–4 năm qua.

Surimi là nguyên liệu chính của nhiều món ăn truyền thống Nhật Bản như kamaboko, chikuwa và satsuma-age. Mỗi năm, nước này tiêu thụ hơn 200.000 tấn surimi, với cá minh thái Alaska là một trong những nguồn nguyên liệu chủ lực.

Tuy nhiên, sản lượng đánh bắt tại Hokkaido suy giảm, trong khi nguồn cung từ biển Bering chịu ảnh hưởng bởi kích thước cá khai thác nhỏ hơn. Chi phí nhiên liệu tăng cao cũng gây khó khăn cho hoạt động đánh bắt các loài cá khác tại Đông Nam Á.

Giá nguyên liệu leo thang khiến các nhà sản xuất chả cá Nhật Bản phải điều chỉnh giá bán, kích thước sản phẩm và tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Trong bối cảnh đó, cá tra Việt Nam đang nổi lên như một lựa chọn tiềm năng. Việt Nam hiện sản xuất hơn 1,6 triệu tấn cá tra mỗi năm. Nhờ khả năng nuôi công nghiệp, chu kỳ tăng trưởng tương đối ngắn và nguồn cung chủ động hơn so với đánh bắt tự nhiên, cá tra được kỳ vọng có thể cung ứng hàng nghìn tấn surimi mỗi năm cho thị trường Nhật Bản trong tương lai.

Đáng chú ý, một doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã tham gia phát triển sản phẩm này từ nhiều năm trước. Đó là Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (HoSE: VHC), một trong những nhà xuất khẩu cá tra lớn của Việt Nam.

Theo tờ Suisan Times ngày 19/10/2026, tập đoàn thương mại Matsuda Sangyo của Nhật Bản đã hợp tác với Vĩnh Hoàn trong khoảng 5 năm để phát triển surimi từ cá tra Việt Nam.

Ông Yuji Shinzato, đại diện bộ phận thủy sản của Matsuda Sangyo, cho biết sản phẩm đã được giới thiệu tới nhiều nhà sản xuất chả cá Nhật Bản. Một số doanh nghiệp tại đây đã bắt đầu sử dụng surimi cá tra trong hoạt động chế biến thực tế.

Sản phẩm được Matsuda Sangyo giới thiệu có chất lượng đạt cấp FA, trong khi giá bán tương đương surimi cá minh thái loại A.

Về phía Vĩnh Hoàn, doanh nghiệp đã đưa nhà máy sản xuất surimi tại Cao Lãnh, Đồng Tháp vào hoạt động từ năm 2022. Theo tài liệu giới thiệu, nhà máy có công suất thiết kế 5.000 tấn/năm, ứng dụng công nghệ chế biến từ Nhật Bản.

Công nghệ này giúp xử lý hàm lượng chất béo và mùi đặc trưng của cá tra, tạo ra nguyên liệu dùng trong sản xuất chả cá, thanh cua giả và nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn.

Vĩnh Hoàn từng kỳ vọng nhà máy surimi có thể đóng góp khoảng 15–20 triệu USD doanh thu mỗi năm khi đạt quy mô hoạt động dự kiến.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Vĩnh Hoàn ghi nhận doanh thu thuần 9 tháng đầu năm đạt 9.665 tỷ đồng, tăng 3,8% so với cùng kỳ.

Lợi nhuận sau thuế đạt 1.013 tỷ đồng, giảm 16%. Trong đó, lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 954 tỷ đồng, giảm 16,3%.

Riêng quý III, doanh thu thuần đạt 3.317 tỷ đồng, giảm 4,4%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 229 tỷ đồng, giảm gần 50% so với cùng kỳ.

Việc sản phẩm surimi cá tra đã được một số nhà chế biến Nhật Bản sử dụng mở ra cơ hội để Vĩnh Hoàn mở rộng hoạt động trong phân khúc thực phẩm chế biến sâu, bên cạnh xuất khẩu cá tra phi lê truyền thống.