'Nỗi buồn' ở thủ phủ xe Đức

Bang Baden-Württemberg - với tâm điểm là thành phố Stuttgart, được mệnh danh là "cái nôi của ô tô Đức". Đây là nơi Karl Benz chế tạo chiếc xe hơi đầu tiên, đồng thời là trụ sở chính của các hãng xe sang trọng bậc nhất như Mercedes-Benz và Porsche cùng hệ thống hàng nghìn nhà cung cấp linh kiện phụ trợ.

Theo Reuters, nền kinh tế của bang này đang ghi nhận những số liệu suy thoái đáng báo động so với mặt bằng chung của châu Âu.

Trong năm 2024, tổng sản phẩm quốc nội của Baden-Württemberg đã sụt giảm 0,4% trong khi mức giảm trung bình của toàn nước Đức dừng ở con số 0,2%. Các chuyên gia kinh tế dự báo tình trạng trì trệ này sẽ còn kéo dài khi các trụ cột công nghiệp chưa tìm thấy động lực tăng trưởng mới.

Reuters đã chỉ ra các nguyên nhân khiến cho nền kinh tế tại đây suy thoái.

Đầu tiên là sự chuyển đổi sang công nghệ xe điện đang diễn ra không đồng đều và gây ra những cú sốc lớn cho chuỗi cung ứng địa phương. Các nhà sản xuất ô tô lớn đang dồn lực đầu tư vào xe điện nhưng nhu cầu tiêu thụ tại thị trường nội địa lại thấp hơn dự kiến do giá thành cao.

Những doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyên sản xuất các chi tiết máy cho động cơ truyền thống đang rơi vào tình cảnh thiếu hụt đơn hàng trầm trọng. Chi phí chuyển đổi dây chuyền sản xuất sang linh kiện xe điện cũng đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ mà nhiều đơn vị không thể đáp ứng. Nhiều công ty gia đình có lịch sử hàng trăm năm tại khu vực này đang phải đối mặt với nguy cơ phá sản hoặc phải sáp nhập để tồn tại.

Tiếp theo là áp lực cạnh tranh từ các hãng ô tô Trung Quốc đã trở thành một thách thức trực tiếp và gay gắt đối với ngành xe hơi Đức. Các thương hiệu xe điện Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị phần toàn cầu nhờ lợi thế về giá thành thấp và công nghệ pin tiên tiến hơn.

Kim ngạch xuất khẩu ô tô từ bang Baden-Württemberg sang thị trường Trung Quốc đã ghi nhận mức sụt giảm mạnh tới 1/3 vào năm 2025.

Các nhà sản xuất ô tô tại quốc gia châu Á này không chỉ cạnh tranh về giá mà còn dẫn đầu trong việc tích hợp phần mềm và trí tuệ nhân tạo vào phương tiện. Các tập đoàn ô tô lớn của Đức đang phải nỗ lực cắt giảm chi phí vận hành để duy trì khả năng cạnh tranh trước sự bành trướng của đối thủ.

Chi phí năng lượng duy trì ở mức cao tại Đức cũng là một yếu tố đẩy nhanh quá trình suy thoái công nghiệp. Giá điện và khí đốt tăng cao khiến các nhà máy sản xuất linh kiện tại địa phương gặp khó khăn trong việc tối ưu hóa chi phí sản xuất. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu có xu hướng dịch chuyển các cơ sở sản xuất sang những khu vực có giá năng lượng thấp hơn và quy định môi trường ít khắt khe hơn.

Cuối cùng là các chính sách thuế quan mới từ chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump cũng gây thêm áp lực lên hoạt động xuất khẩu ô tô sang thị trường Bắc Mỹ. Những rào cản thương mại này làm xói mòn lợi nhuận của các hãng xe hạng sang vốn dựa nhiều vào thị trường nước ngoài.

Hệ quả, thị trường lao động tại trung tâm công nghiệp này đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ các đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn. Tỷ lệ thất nghiệp tại bang Baden-Württemberg đã tăng từ mức 3,9% vào tháng 1/2023 lên tới 4,8% vào đầu năm 2026. Hàng chục nghìn vị trí việc làm trong ngành cơ khí và chế tạo máy đã bị xóa bỏ do nhu cầu sản xuất sụt giảm.

Việc đào tạo lại đội ngũ công nhân lành nghề để thích nghi với quy trình sản xuất xe điện gặp nhiều rào cản về cả chi phí lẫn thời gian. Nhiều lao động lâu năm trong ngành ô tô đang phải đối mặt với tương lai bất ổn khi các kỹ năng cũ không còn phù hợp với yêu cầu của kỷ nguyên số.

Sự sụt giảm kinh tế tại Baden-Württemberg cũng tác động tiêu cực đến toàn nước Đức. Bởi, bang này là vùng xuất khẩu ô tô hàng đầu của Đức, chiếm 15,5% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, và ngành sản xuất chiếm 38,1% tổng giá trị gia tăng của bang, so với 28,5% trên toàn quốc.

Quá trình tái cấu trúc ngành ô tô tại Baden-Württemberg được dự báo sẽ còn nhiều chông gai và kéo dài trong nhiều năm tới. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nước Đức cần một chiến lược công nghiệp mới để lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư và người lao động.

Việc chậm chân trong cuộc đua phát triển phần mềm và công nghệ pin đã khiến các hãng ô tô Đức phải trả giá bằng sự sụt giảm doanh số toàn cầu. Sự phục hồi của nền kinh tế bang sẽ phụ thuộc vào khả năng đổi mới sáng tạo và tốc độ thích nghi của các doanh nghiệp trước những biến động địa chính trị.