Phát hiện loạt xe ủi Trung Quốc rầm rộ san phẳng rừng rậm, xây công trình 'thế kỷ' trị giá hàng chục tỷ USD, rộng gần 2.600 km² tại nước láng giềng Việt Nam

Sau một giờ xe chạy xuyên qua rừng rậm Borneo, đập vào mắt hành khách vẫn chỉ là rừng rậm. Sau ba giờ đồng hồ, người ta sẽ đến được Ibu Kota Nusantara — thủ đô mới đang thành hình của Indonesia.

Thủ đô mới (gọi tắt là IKN), với diện tích  2.562 km² và vốn đầu tư ước tính 30 tỷ USD, dự kiến sẽ thay thế cho một Jakarta đang quá tải, ô nhiễm và chìm dần vào lòng biển từ năm 2028. Theo kế hoạch, nơi đây sẽ trở thành trung tâm quyền lực mới của quốc gia 287 triệu dân. Hiện tại, khu vực này phần lớn vẫn là rừng rậm. Tuy nhiên, các nhà đầu tư Trung Quốc đang rầm rộ san lấp mặt bằng để xây dựng đô thị. Nếu không có họ, thiên nhiên hoang dã vẫn sẽ tiếp tục bao phủ nơi này.

Số liệu của Chính phủ Indonesia cho thấy các nhà đầu tư Trung Quốc đã chi 29 triệu USD trong năm 2025 và cam kết rót thêm 3,08 tỷ USD để phát triển thủ đô mới. Trong một năm ngân sách Indonesia bị thắt chặt, dòng vốn từ Trung Quốc đã trở thành trụ cột cho dự án.

Cụ thể, tập đoàn đầu tư Delonix (trụ sở tại Thâm Quyến) là công ty Trung Quốc đầu tiên tham gia dự án với một khu phức hợp thương mại. Gã khổng lồ công nghệ Huawei đang hợp tác với các đối tác Indonesia để xây dựng hạ tầng "thành phố thông minh". Trong khi đó, tập đoàn Citic Construction đảm nhận việc xây dựng nhà ở. Điều này giải thích tại sao người ta có thể nhìn thấy những vệt bùn lầy cực lớn do những chiếc máy ủi tạo ra.

Theo dữ liệu từ tổ chức Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng tham gia vào các dự án đường bộ, đường hầm trị giá 27.000 tỷ rupiah (1,57 tỷ USD) và các công trình giao thông công cộng trị giá 28.000 tỷ rupiah thuộc dự án thủ đô mới.

Aniello Iannone, giảng viên chính trị Đông Nam Á tại Đại học Diponegoro (đảo Java), nhận định: "Trung Quốc có thể huy động vốn và nhà thầu nhanh hơn hầu hết các đối tác khác. Tốc độ là yếu tố quyết định nếu muốn Nusantara vận hành như một thủ đô chính trị vào năm 2028".

Việc đẩy mạnh xây dựng thủ đô mới giúp Trung Quốc thắt chặt quan hệ với nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á. Mối quan hệ này càng trở nên quan trọng trong bối cảnh thương mại Mỹ - Trung gặp nhiều bất ổn.

Hiện tại, hầu hết các công trình có thể nhìn thấy dọc đường đi mới chỉ là những bộ khung bê tông cốt thép chưa hoàn thiện.

Nguyên nhân của sự chậm trễ này là do ngân sách xây dựng thủ đô năm nay bị cắt giảm, chỉ còn 5.000 tỷ rupiah. Ban Quản lý Thủ đô Nusantara cho biết, 80% vốn phát triển dự kiến phải huy động từ các nguồn ngoài ngân sách nhà nước. Chính phủ Indonesia phải cắt giảm chi tiêu cho IKN để tập trung vào các dịch vụ thiết yếu trên khắp quần đảo và nâng cao sức mua.

Trước đó, chính quyền của cựu Tổng thống Joko Widodo đã cấp 89.000 tỷ rupiah cho dự án trong giai đoạn 2022-2024. Số tiền này được dùng để hoàn thiện các công trình biểu tượng như khu phức hợp văn phòng của Ban Quản lý Thủ đô, dinh tổng thống, các bộ ngành và sân bay.

Hiện tại, Trung Quốc được kỳ vọng sẽ tăng tỷ lệ đầu tư để lấp đầy khoảng trống ngân sách. Một liên doanh có sự tham gia của doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang thẩm định dự án xây dựng 20 tòa chung cư trị giá 13.000 tỷ rupiah. Các nhà đầu tư Trung Quốc cũng đã gửi ít nhất 32 thư bày tỏ ý định đầu tư vào dự án này.

Chính quyền thủ đô xác nhận rằng họ đang trực tiếp trông chờ vào hỗ trợ từ Trung Quốc, mặc dù họ không so sánh tổng số vốn đầu tư từ các quốc gia khác.

Dù dòng vốn quốc tế đang đổ về, dự án vẫn vấp phải nhiều ý kiến trái chiều trong nước. Một số sinh viên tại Đại học Balikpapan cho rằng Tổng thống đương nhiệm Prabowo Subianto ít mặn mà với thủ đô mới hơn người tiền nhiệm.

Các nhà hoạt động môi trường lo ngại việc xây dựng IKN sẽ xóa sổ diện tích rừng quá lớn giữa bối cảnh biến đổi khí hậu. Số khác lại băn khoăn về việc kiểm soát tham nhũng trong các dự án quy mô lớn này.

Tuy nhiên, tại các ngôi làng lân cận, người dân lại tỏ ra rất hào hứng. Ông Sutristio (54 tuổi), chủ một nhà nghỉ 20 phòng dọc tuyến đường cao tốc dẫn vào công trường, chia sẻ ông đã sẵn sàng đón tiếp các nhà đầu tư và du khách Trung Quốc. Ông hoàn toàn ủng hộ làn sóng đầu tư này nếu nó giúp cải thiện hạ tầng địa phương: "Lý do rất đơn giản, chúng tôi muốn ngôi làng trở nên phát triển hơn".

Theo SCMP