"Phù phép" xe đạp điện thành xe máy điện

Hôm 6-5, kiểm tra đột xuất Công ty CP Sản xuất Thương mại TTFAIR Việt Nam, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội phát hiện công ty này đang lắp bộ điều khiển động cơ dùng cho xe máy điện 60 V vào xe đạp điện để đạt vận tốc tối đa lên 49 km/giờ.

Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn

Tại đây, cơ quan chức năng lập biên bản tạm giữ 91 xe đạp điện trợ lực và 82 bộ điều khiển của xe máy điện để chuẩn bị thực hiện lắp ráp trên dây chuyền.

Trước đó 1 ngày, Chi cục QLTT Hà Nội đã kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh xe điện Tuấn Linh, phát hiện 29 xe đạp điện không có hóa đơn, chứng từ. Trên các phương tiện, thông số kỹ thuật thể hiện motor công suất 240 W, vận tốc 25 km/giờ - phù hợp với quy định dành cho xe đạp điện, tức xe không phải đăng ký và người điều khiển không cần giấy phép lái xe. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế cũng như chủ cơ sở thừa nhận, toàn bộ số xe trên đã bị thay đổi kết cấu, sử dụng động cơ có công suất thực tế từ 600 W trở lên, vận tốc tối đa có thể đạt tới 60 km/giờ.

Theo cơ quan QLTT, thời gian gần đây, hoạt động mua bán xe đạp điện trên các nền tảng mạng xã hội diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm được quảng cáo có kiểu dáng bắt mắt, vận hành cực khỏe nhưng lại thể hiện thông số kỹ thuật thấp nhằm phù hợp với quy định của xe đạp điện. Người bán lợi dụng quy định xe đạp điện không phải đăng ký để che giấu việc thay đổi kết cấu phương tiện, đưa vào lưu thông phương tiện có công suất, tốc độ cao hơn nhiều so với thông số công bố. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt đối với học sinh và người lớn tuổi.

Phòng CSGT Công an TP HCM gần đây cũng cảnh báo tình trạng xe đạp điện "độ", "chế" lưu thông trên đường có chiều hướng tăng. Việc tự ý thay đổi kết cấu, nâng công suất động cơ, thay bộ điều khiển, lắp đặt ắc quy dung lượng lớn, can thiệp vào bộ giới hạn tốc độ dẫn đến nguy cơ tai nạn. Cuối tháng 3 vừa qua, tại đường Huỳnh Thị Hai (phường Trung Mỹ Tây) đã xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa học sinh điều khiển xe đạp điện đã được "độ", "chế" và ô tô, khiến học sinh này tử vong.

Cần xử lý mạnh tay

Theo ông Hoàng Mạnh Tân, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sơn Hà, thị phần xe đạp điện trôi nổi, giá rẻ chiếm đến 30%-50% nên nhiều hãng xe điện chính hãng không thể cạnh tranh nổi. Xe đạp điện trôi nổi có 2 dạng là nhập nguyên chiếc theo đường tiểu ngạch và nhập phụ tùng về lắp ráp. Vật tư xe đạp điện loại 2, loại 3 của Trung Quốc có giá rất rẻ, chỉ khoảng 3 triệu đồng là có thể lắp hoàn chỉnh một chiếc xe đạp điện, bán ra thị trường Việt Nam với giá 7-10 triệu đồng. "Với mức lãi này, nhiều người sẵn sàng nhảy vào phân khúc lắp ráp xe đạp điện trôi nổi" - ông Tân nói.

Ông Tân cũng cho biết việc "độ" xe đạp điện để nâng công suất, vận tốc lên ngang xe máy điện có thể thực hiện khá dễ dàng. Cụ thể, trong bộ điều khiển có chức năng hạn chế tốc độ, chỉ cần mở tốc trong mạch điều khiển là xe có thể chạy được tốc độ lên đến 50 km/giờ, 60 km/giờ. Thậm chí, có xe đạp điện sử dụng bộ điều khiển với 2 chế độ tốc độ - dành cho xe đạp điện và xe máy điện - để đối phó cơ quan chức năng. "Khung sườn xe đạp điện có thiết kế phù hợp cho xe có vận tốc thấp nên khi "độ" lên tốc độ cao sẽ có nguy cơ gãy gập. Bên cạnh đó, hệ thống phanh, giảm xóc cũng không an toàn khi chạy với vận tốc cao" - ông Tân lưu ý thêm.

Theo ghi nhận của phóng viên, tại TP HCM, các cửa hàng xe đạp điện mở ra tràn lan. Trên các tuyến đường như Nguyễn Tri Phương, An Dương Vương có hàng chục cửa hàng bán xe đạp điện với nhiều nhãn hiệu lạ, hầu hết là hàng Trung Quốc. Giá bán các mẫu xe đạp điện tại đây chỉ 5-7 triệu đồng/chiếc.

Quản lý một cửa hàng trên đường An Dương Vương cho hay xe đạp điện có vận tốc thấp sẽ khó bán, khách hàng thường đòi hỏi xe có tốc độ khoảng 40-50 km/giờ. Do đó, cửa hàng cũng phải "độ" sẵn để dễ bán xe.

Một số tiệm sửa xe điện cũng thường "độ", "chế" IC, pin để nâng tốc độ, tăng quãng đường di chuyển so với nguyên bản, với chi phí cả chục triệu đồng.

Ông Nguyễn Thành Lân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Motorcycles TV, tiết lộ xe đạp điện thậm chí còn được "độ" bằng IC, pin... mua trên mạng, không được kiểm soát chất lượng, dễ dẫn đến nguy cơ cháy nổ. "Khả năng chịu lực, chịu tải của xe đạp điện nguyên bản không cao. Xe có công suất 240 W được phép chạy dưới 30 km/giờ, nếu gắn thêm động cơ 500 - 600 W thì tổng tải trọng sẽ vượt sức chống đỡ của khung xe đạp. Khi đó, chỉ cần sụp ổ gà cũng khiến khung xe nứt gãy" - ông Lân phân tích.

Góp ý giải pháp chấn chỉnh tình trạng này, ông Lân cho rằng cần có chế tài mạnh tay, có thể rút giấy phép kinh doanh đối với cửa hàng vi phạm. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra tại các trường học để xử lý tình trạng học sinh sử dụng xe điện "độ", "chế".