Sáng nay, một máy bay Vietnam Airlines quay đầu khẩn cấp sau khi cất cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất

Rạng sáng 26/1/2026, một chuyến bay quốc tế của Vietnam Airlines buộc phải điều chỉnh hành trình chỉ chưa đầy một giờ sau khi rời đường băng, khi trên khoang xảy ra sự cố y tế nghiêm trọng. Quyết định quay đầu được đưa ra trong bối cảnh ưu tiên tuyệt đối cho an toàn và tính mạng hành khách.

Cụ thể, theo thông tin được đăng tải trên trang chính thức của hãng hàng không, chuyến bay VN31 khai thác bằng máy bay Boeing 787, hành trình TP.HCM – Frankfurt (Đức), đã cất cánh từ sân bay Tân Sơn Nhất rạng sáng 26/1/2026. Sau khoảng 37 phút bay, một hành khách nữ quốc tịch Tây Ban Nha bất ngờ xuất hiện các biểu hiện bất thường về sức khỏe, trong đó có co giật và nôn ra máu.

Ngay khi phát hiện tình huống, tổ bay lập tức phát loa kêu gọi hỗ trợ y tế. Trên chuyến bay có hai hành khách là bác sĩ đã trực tiếp tham gia sơ cứu và đưa ra khuyến nghị cần quay đầu để đảm bảo an toàn cho người bệnh. Trên cơ sở đánh giá tình trạng thực tế và ý kiến chuyên môn, cơ trưởng quyết định cho máy bay quay trở lại TP.HCM, đồng thời phối hợp với trung tâm điều hành và các đơn vị mặt đất chuẩn bị phương án y tế.

Máy bay hạ cánh an toàn xuống sân bay Tân Sơn Nhất lúc 01h39 cùng ngày. Hành khách gặp sự cố được bàn giao cho lực lượng y tế để tiếp tục theo dõi và điều trị, có người thân và đại diện của hãng đi cùng. Việc điều chỉnh hành trình khiến chuyến bay chậm gần 3 giờ so với kế hoạch ban đầu và ảnh hưởng đến lịch nối chuyến của một số hành khách khác, song quyết định quay đầu nhận được sự đồng thuận của toàn bộ hành khách trên chuyến bay.

Thực tế, việc máy bay quay đầu hoặc hạ cánh khẩn cấp để xử lý tình huống y tế hay sự cố an toàn không phải là điều hiếm gặp trong hoạt động hàng không dân dụng. Trước đó, nhiều chuyến bay của các hãng hàng không Việt Nam như Vietnam Airlines, Vietjet Air hay Jetstar Pacific từng phải chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay gần nhất khi hành khách gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ khó thở, co giật đến ngất xỉu giữa chuyến bay.

Trong một số trường hợp, máy bay đang bay quốc tế đã phải hạ cánh xuống sân bay ở nước ngoài để kịp thời cấp cứu hành khách, dù điều này kéo theo chi phí phát sinh lớn và làm gián đoạn lịch trình của hàng trăm người. Tuy nhiên, các hãng hàng không đều khẳng định đây là lựa chọn bắt buộc, đặt an toàn và tính mạng con người lên trên mọi yếu tố khai thác thương mại.

Khi nào máy bay phải hạ cánh khẩn cấp hoặc quay đầu?

Trong ngành hàng không, các quyết định quay đầu hoặc hạ cánh khẩn cấp được gọi chung là emergency diversion hoặc emergency landing. Theo các quy định và thông lệ hàng không quốc tế, máy bay có thể buộc phải điều chỉnh hành trình trong một số tình huống điển hình.

Thứ nhất là các sự cố kỹ thuật ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn bay, như trục trặc động cơ, hệ thống điều khiển, thủy lực hoặc các cảnh báo nghiêm trọng khác trong buồng lái. Thứ hai là tình huống y tế khẩn cấp, khi hành khách hoặc thành viên phi hành đoàn gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng mà việc tiếp tục bay có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Bên cạnh đó, thời tiết xấu tại sân bay đến, thiếu nhiên liệu dự trữ để tiếp tục hành trình, hành khách gây rối nghiêm trọng trên khoang hoặc các sự cố khai thác như đóng cửa đường băng, sân bay không còn khả năng tiếp nhận cũng là những lý do phổ biến khiến tổ lái phải chuyển hướng hoặc quay đầu.

Theo quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, mỗi chuyến bay đều phải được lập kế hoạch với ít nhất một sân bay dự bị. Đây là điểm đến an toàn để máy bay có thể hạ cánh trong trường hợp không thể tiếp tục hành trình như dự kiến ban đầu.

Quyền hạn của cơ trưởng trong tình huống khẩn cấp

Các quy định hàng không quốc tế cũng trao cho cơ trưởng quyền hạn rất lớn trong những tình huống khẩn cấp. Theo quy định của Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ, trong trường hợp xảy ra tình huống đe dọa an toàn chuyến bay, cơ trưởng có quyền đưa ra quyết định cần thiết, kể cả việc vượt qua các quy trình thông thường, miễn là nhằm đảm bảo mức độ an toàn cao nhất.

Trong thực tế, quyết định quay đầu hay hạ cánh khẩn cấp luôn được đưa ra sau khi cơ trưởng cân nhắc tổng hợp nhiều yếu tố như tình trạng kỹ thuật của máy bay, sức khỏe hành khách, khoảng cách tới sân bay gần nhất, điều kiện thời tiết và khả năng hỗ trợ mặt đất. Đây là những quyết định khó khăn nhưng mang tính sống còn, phản ánh nguyên tắc cốt lõi của ngành hàng không: an toàn luôn được đặt lên hàng đầu.