SGI Capital: Cơ hội mua tài sản tốt giá rẻ đang tới gần

Trong báo cáo mới đây, SGI Capital đánh giá kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực giữa những biến động về thuế quan và địa chính trị toàn cầu.

GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, với công nghiệp – xây dựng và dịch vụ là hai động lực chính. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm, nền kinh tế cần tăng khoảng 11,9% trong nửa cuối năm, đòi hỏi đầu tư công và đầu tư tư nhân cùng tăng tốc mạnh.

Dòng vốn FDI tiếp tục là điểm sáng khi tổng vốn đăng ký trong 6 tháng đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ; vốn thực hiện ước đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%. Theo SGI Capital, nguồn vốn này vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa góp phần cân bằng cung cầu ngoại tệ.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng là những áp lực ngày càng rõ nét về thanh khoản, lãi suất và đòn bẩy tài chính.

Thanh khoản “khô hạn” khi nhu cầu vốn ngày càng lớn

SGI Capital đánh giá việc tỷ giá được duy trì ổn định là một trong những điểm sáng điều hành trong nửa đầu năm, nhất là khi nền kinh tế bất ngờ nhập siêu 16,65 tỷ USD và dòng vốn đầu tư gián tiếp tiếp tục rút khỏi thị trường chứng khoán.

Kết quả này đến từ hàng loạt biện pháp như bán USD kỳ hạn, tạo điều kiện để các ngân hàng thương mại vay vốn quốc tế và cung ứng tín dụng ngoại tệ, đồng thời siết hoạt động trên thị trường USD tự do và ngăn chặn nhập lậu vàng.

Dù vậy, Ngân hàng Nhà nước có thể vẫn phải tiếp tục can thiệp nếu tình trạng nhập siêu kéo dài, đặc biệt trong trường hợp chỉ số USD bước vào xu hướng tăng.

Áp lực đáng chú ý hơn nằm ở thanh khoản hệ thống ngân hàng. Trong nửa đầu năm, tín dụng tăng 7,7%, trong khi huy động vốn chỉ tăng hơn 5%. SGI Capital ước tính tỷ lệ cho vay trên huy động của hệ thống đã chạm 115%, tương đương vùng cao nhất của chu kỳ trước vào cuối năm 2010.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động tiếp tục gây sức ép lên lãi suất tiền gửi và cho vay. Cùng với đó, nhu cầu vốn cho đầu tư công, các đại dự án hạ tầng và siêu đô thị sẽ khiến áp lực cạnh tranh vốn gia tăng.

Theo SGI Capital, các dự án quy mô lớn có thể tạo động lực tăng trưởng dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, việc dùng vốn ngắn hạn để tài trợ cho các dự án dài hạn sẽ làm chậm vòng quay tiền. Nhiều dự án cũng cần lượng ngoại tệ tương đương 20–30% tổng mức đầu tư, qua đó gây thêm áp lực lên tỷ giá và thanh khoản.

Tác động đã bắt đầu phản ánh trên các thị trường tài sản. Thanh khoản chứng khoán giảm khoảng 70%, xuống dưới 15.000 tỷ đồng mỗi phiên so với giai đoạn cao trào một năm trước.

Giao dịch bất động sản cũng suy yếu, trong khi giá tại nhiều khu vực và dự án từng sôi động trong 6–12 tháng trước đã giảm khoảng 10–15%. Tốc độ tiêu thụ ô tô tại nhiều đại lý bắt đầu chậm lại từ tháng 5 và tiếp tục giảm trong tháng 6.

SGI Capital cảnh báo nếu lãi suất tiếp tục tăng, tác động có thể lan sang tín dụng tiêu dùng và sức mua các mặt hàng không thiết yếu như trang sức, điện thoại và điện máy.

Đòn bẩy cao có thể buộc nhà đầu tư bán cả tài sản tốt

Trên thị trường chứng khoán, dòng vốn ngoại vẫn là một điểm trừ lớn. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 15.000 tỷ đồng trong tháng 6 và trên 80.000 tỷ đồng kể từ đầu năm.

Trong khi đó, các đợt phát hành cổ phiếu và IPO đã thu hút hơn 60.000 tỷ đồng trong 6 tháng. Nhà đầu tư trong nước sử dụng cả tiền mặt và vốn vay ký quỹ để hấp thụ lượng cung này, khiến số dư tiền mặt tại các công ty chứng khoán giảm mạnh.

Theo ước tính của SGI Capital, tổng dư nợ margin tính trên lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng đã vượt 14%, mức rất cao so với các thị trường lớn trong khu vực.

Quỹ cũng lưu ý một phần dư nợ margin có thể được sử dụng cho những mục đích kinh doanh khác, trong đó có bất động sản. Khi khó tiếp cận vốn dài hạn từ ngân hàng hoặc thị trường trái phiếu, một số chủ doanh nghiệp và cổ đông lớn đã thế chấp cổ phiếu để vay ngắn hạn với lãi suất 12–14% mỗi năm.

Việc bất động sản giảm thanh khoản, kết hợp với lãi suất tăng, có thể gây áp lực lên khả năng trả gốc và lãi của lượng dư nợ này.

Ở chiều ngược lại, tiền gửi ngân hàng đang dần lấy lại sức hấp dẫn khi lãi suất huy động tại một số nơi tăng lên 8–9% mỗi năm. Dòng tiền vì vậy có xu hướng rời khỏi các kênh đầu tư rủi ro để tìm đến mức sinh lời ổn định hơn.

Theo SGI Capital, sự kết hợp giữa khối ngoại rút vốn, lãi suất tăng và đòn bẩy cao trên cả chứng khoán lẫn bất động sản đang tạo ra một trạng thái cân bằng thiếu bền vững.

Nếu lãi suất tiếp tục đi lên, quá trình giảm nợ có thể diễn ra đồng thời trên cả hai thị trường, buộc nhà đầu tư phải bán tài sản để thu hồi tiền mặt. Khi đó, định giá không chỉ của các tài sản đầu cơ mà cả những tài sản tốt cũng có thể giảm sâu hơn.

“Lãi suất quá thấp từng khiến nhà đầu tư FOMO, vay nợ để đầu cơ tài sản bất chấp chất lượng và định giá. Khi lãi suất tăng cao, quá trình đảo ngược có thể buộc người vay phải bán rẻ cả những tài sản tốt nhất để trả nợ”, SGI Capital nhận định.

Chờ “mưa” vốn ngoại và cơ hội mua tài sản tốt giá rẻ

Nhìn trên bề mặt, định giá thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở về vùng khá thấp, đặc biệt ở nhóm ngân hàng và một số cổ phiếu vốn hóa lớn.

Tuy nhiên, SGI Capital lưu ý cổ phiếu chu kỳ thường có vẻ rẻ sau khi tăng trưởng đã đi qua vùng đỉnh. Với ngân hàng, quỹ cho rằng chu kỳ tăng trưởng nhanh kéo dài hơn 10 năm đang đứng trước những thách thức mới khi tỷ lệ cho vay trên huy động vượt 115%, tổng tín dụng trên GDP chạm khoảng 150% và nợ xấu có nguy cơ gia tăng.

Việc định giá cổ phiếu ngân hàng giảm vì vậy có thể đang phản ánh triển vọng tín dụng chậm lại và áp lực lên kết quả kinh doanh trong các quý tới.

Ở góc độ dòng vốn, SGI Capital cho biết khối ngoại đã quay lại mua ròng tại một số thị trường khu vực nhưng vẫn tiếp tục giảm tỷ trọng tại Việt Nam. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên thị trường đã giảm từ hơn 20% năm 2021 xuống dưới 13%.

Theo quỹ, dòng vốn quốc tế hiện ưu tiên những mô hình kinh doanh mới hoặc các ngành liên quan trực tiếp đến trí tuệ nhân tạo tại các thị trường khác. Việc vốn hóa VN-Index tập trung vào một nhóm nhỏ cổ phiếu có định giá cao cũng khiến nhà đầu tư ngoại tạm thời đứng ngoài.

SGI Capital kỳ vọng khi Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi của FTSE, dòng vốn ngoại quay trở lại có thể “như một cơn mưa xuất hiện trong giai đoạn thanh khoản khô hạn”.

Từ bài học của các chu kỳ lãi suất tăng trước đây, quỹ cho rằng cơ hội mua những tài sản chất lượng với mức giá rẻ hơn đang dần tới gần. Tuy nhiên, đây chưa phải thời điểm để vội vàng giải ngân quy mô lớn.

SGI Capital tiếp tục ưu tiên quản trị thanh khoản, giảm nợ vay và kiên nhẫn chờ đợi những điều kiện phù hợp hơn. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi hiện tại vẫn được xem là lựa chọn đủ hấp dẫn để nhà đầu tư duy trì trạng thái phòng thủ.

“Dù mục tiêu lợi nhuận khi tham gia các tài sản rủi ro như chứng khoán luôn cao, quản trị rủi ro vẫn phải là ưu tiên số một. Đây là điều kiện cần để vượt qua giai đoạn khó khăn và tận dụng được những cơ hội lớn nhất khi thị trường xuất hiện mức giá đủ hấp dẫn”, báo cáo nhấn mạnh.