"Siêu thực phẩm" chống ung thư mạnh gấp 100 lần bông cải xanh: Ăn được chỉ sau 7 ngày tự trồng tại nhà

Bông cải xanh từ lâu đã được xem là một trong những loại rau giàu dinh dưỡng bậc nhất. Với hàm lượng chất xơ, vitamin C, vitamin K cùng nhiều hợp chất thực vật có lợi, loại rau này thường xuyên xuất hiện trong các chế độ ăn uống lành mạnh.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng phần "mầm non" của bông cải xanh còn gọi là mầm bông cải xanh, lại chứa lượng hoạt chất sinh học cao vượt trội so với cây trưởng thành. Nhiều nghiên cứu cho thấy hàm lượng glucoraphanin trong mầm bông cải xanh có thể cao gấp 10–100 lần so với bông cải xanh thông thường.

Nhờ chứa lượng lớn sulforaphane, hợp chất được quan tâm đặc biệt trong lĩnh vực chống oxy hóa, chống viêm và phòng ngừa ung thư, loại rau mầm nhỏ bé này đang được giới dinh dưỡng đánh giá là một trong những "siêu thực phẩm" đáng chú ý nhất hiện nay.

Vì sao mầm bông cải xanh được đánh giá cao hơn cả bông cải xanh trưởng thành?

Mầm bông cải xanh là phần cây non được hình thành sau khoảng 3–7 ngày nảy mầm từ hạt. Dù kích thước rất nhỏ, đây lại là giai đoạn cây tích lũy lượng lớn glucoraphanin – tiền chất để tạo thành sulforaphane, một hoạt chất sinh học thuộc nhóm isothiocyanate.

Năm 1997, nhóm nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins (Mỹ) công bố phát hiện gây chú ý trong giới khoa học: mầm bông cải xanh 3 ngày tuổi chứa lượng glucoraphanin cao gấp 10 -100 lần so với bông cải xanh trưởng thành.

Từ đó, mầm bông cải xanh trở thành đối tượng được nghiên cứu rộng rãi trong lĩnh vực dinh dưỡng và y học dự phòng.

Sulforaphane có tác dụng gì đối với sức khỏe?

Hỗ trợ chống oxy hóa và tăng cường thải độc

Một trong những cơ chế được nghiên cứu nhiều nhất của sulforaphane là khả năng kích hoạt con đường tín hiệu NRF2 – hệ thống được xem như "công tắc phòng vệ" của tế bào.

Khi NRF2 được kích hoạt, cơ thể sẽ tăng sản xuất các enzyme chống oxy hóa và giải độc nội sinh, giúp tế bào chống lại stress oxy hóa cũng như hỗ trợ đào thải các chất độc hại.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên kéo dài 12 tuần trên 291 người trưởng thành sống trong môi trường ô nhiễm không khí cho thấy, nhóm sử dụng đồ uống chứa chiết xuất mầm bông cải xanh có khả năng đào thải benzene và acrolein, hai hợp chất độc hại liên quan đến nguy cơ ung thư, cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng.

Tiềm năng chống viêm

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy sulforaphane có khả năng ức chế hoạt động của NF-κB – yếu tố đóng vai trò quan trọng trong phản ứng viêm của cơ thể.

Nhờ cơ chế này, hoạt chất có thể giúp giảm biểu hiện của nhiều cytokine gây viêm như IL-6 hay TNF-α, từ đó góp phần điều hòa phản ứng miễn dịch.

Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy sulforaphane có thể hỗ trợ giảm tổn thương mô và viêm khớp. Trong khi đó, một thử nghiệm quy mô nhỏ trên bệnh nhân viêm xương khớp gối cũng ghi nhận xu hướng cải thiện mức độ đau và chức năng vận động sau khi sử dụng chế phẩm giàu sulforaphane.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để khẳng định hiệu quả rõ ràng trên người.

Hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu

Nhiều nghiên cứu trên người cho thấy sulforaphane có thể tác động tích cực đến chuyển hóa glucose và lipid máu, bao gồm triglyceride và HDL-cholesterol.

Trong "Khuyến nghị nhu cầu dinh dưỡng cho người dân Trung Quốc 2023", sulforaphane được nhắc đến với mức SPL tham khảo khoảng 30mg/ngày nhằm hỗ trợ giảm nguy cơ các bệnh mạn tính liên quan đến chế độ ăn uống.

Tuy nhiên, sulforaphane không phải thuốc điều trị bệnh tiểu đường hay rối loạn lipid máu, mà nên được xem là một phần của chế độ ăn lành mạnh tổng thể.

Mối liên hệ giữa rau họ cải và nguy cơ ung thư

Sulforaphane hiện là một trong những hoạt chất có nguồn gốc thực vật được nghiên cứu nhiều nhất về khả năng phòng ngừa ung thư.

Các nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy hợp chất này có thể ảnh hưởng đến nhiều quá trình liên quan tới sự phát triển của tế bào ung thư như stress oxy hóa, viêm mạn tính và cơ chế giải độc tế bào.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu dịch tễ học cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ thường xuyên rau họ cải với nguy cơ thấp hơn đối với một số loại ung thư như ung thư phổi, ung thư dạ dày và ung thư vú.

Dù vậy, giới chuyên môn lưu ý rằng không có thực phẩm đơn lẻ nào có thể "chống ung thư" tuyệt đối. Hiệu quả bảo vệ sức khỏe phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn uống, vận động và lối sống.

Ăn mầm bông cải xanh thế nào để giữ được hoạt chất?

Một điểm đặc biệt là sulforaphane không tồn tại sẵn với hàm lượng lớn trong cây mà được hình thành nhờ enzyme myrosinase khi rau bị cắt, nhai hoặc nghiền nhỏ.

Enzyme này khá nhạy cảm với nhiệt:

- Trên 40°C bắt đầu giảm ổn định

- Khoảng 60–70°C sẽ giảm hoạt tính đáng kể

Tuy nhiên, trong rau còn có một enzyme khác tên ESP, có thể làm giảm lượng sulforaphane tạo thành. Điều thú vị là ESP lại nhạy nhiệt hơn myrosinase.

Vì vậy, một số nghiên cứu cho thấy xử lý nhiệt nhẹ trong thời gian ngắn có thể giúp tăng lượng sulforaphane sinh ra.

Một nghiên cứu ghi nhận việc chần mầm bông cải xanh ở khoảng 61°C trong gần 5 phút có thể làm lượng sulforaphane tăng hơn 3 lần so với mầm tươi.

Chuyên gia lưu ý: Không nên thần thánh hóa "siêu thực phẩm"

Dù chứa nhiều hoạt chất tiềm năng, mầm bông cải xanh không phải "thuốc chữa bệnh" hay thực phẩm có thể thay thế điều trị y tế.

Các chuyên gia cho rằng cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe vẫn là duy trì chế độ ăn đa dạng, nhiều rau xanh, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên.

Trong đó, việc bổ sung thêm rau họ cải như bông cải xanh hoặc mầm bông cải xanh có thể là một lựa chọn hữu ích trong chế độ ăn cân bằng hàng ngày.