Soát xét BCTC bán niên: Có như không?

Đã trung tuần tháng 9, nhưng rải rác vẫn có DN niêm yết công bố báo cáo tài chính (BCTC) 6 tháng đầu năm do phải chờ công ty kiểm toán (CTKT) thực hiện soát xét, dù việc soát xét chưa phải là quy định bắt buộc. Điều này cho thấy DN nhận thức được tầm quan trọng của việc soát xét, cũng như thể hiện tinh thần trách nhiệm cao với NĐT. Tuy nhiên, nhìn vào các BCTC soát xét thì thấy nổi lên một số vấn đề.

Thứ nhất, phần lớn ý kiến soát xét của CTKT đều chung chung và na ná nhau: "Chúng tôi đã thực hiện công tác soát xét BCTC theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam về công tác soát xét. Chuẩn mực này yêu cầu công tác soát xét phải lập kế hoạch và thực hiện để có sự đảm bảo vừa phải rằng, BCTC không chứa đựng những sai sót trọng yếu. Công tác soát xét bao gồm chủ yếu việc trao đổi với nhân sự của công ty và áp dụng các thủ tục phân tích trên những thông tin tài chính; công tác này cung cấp một mức độ đảm bảo thấp hơn công tác kiểm toán. Chúng tôi không thực hiện công việc kiểm toán nên không đưa ra ý kiến kiểm toán".

Không ít NĐT đặt câu hỏi: phải chăng, đây không phải là báo cáo kiểm toán nên không cần đưa ra ý kiến nhận xét chi tiết? Hay nhận xét chung chung, thận trọng như vậy nhằm hạn chế thấp nhất mức độ rủi ro cho CTKT?

Thứ hai, DN có bắt buộc phải đăng kèm báo cáo soát xét của đơn vị kiểm toán hay không? Thực tế, tại nhiều bản công bố BCTC soát xét được đăng tải trên website của Sở GDCK không có báo cáo soát xét của CTKT.

Ngoài ra, có trường hợp như CTCP Đại lý vận tải SAFI chỉ nêu là BCTC "sau kiểm toán" (một cách gọi khác đối với soát xét BCTC bán niên?) và cũng không thấy đăng tải ý kiến của CTKT, thậm chí NĐT không biết công ty nào thực hiện soát xét.

Việc không đăng tải báo cáo soát xét của CTKT kèm theo BCTC của DN khiến NĐT không thực sự tin tưởng vào tính xác thực về tài chính của DN. Nhưng việc chỉ đưa ra một thông tin "BCTC đã được soát xét" thì hầu như cũng không có giá trị đối với NĐT. NĐT có quyền đặt câu hỏi: CTKT có làm việc nghiêm túc hay không?

Theo giám đốc một CTKT thì hầu hết các đơn vị kiểm toán đều đưa ra báo cáo sau khi thực hiện soát xét. Do quan hệ khách hàng và họ cũng không có thẩm quyền yêu cầu DN phải công bố BCTC soát xét kèm theo báo cáo nhận xét của CTKT nên có những trường hợp DN cố tình không công bố nếu thông tin mà phía kiểm toán đưa ra không có lợi.

Tình trạng trên cho thấy, cần có quy định buộc DN phải đăng kèm báo cáo nhận xét của CTKT đối với BCTC soát xét. Hy vọng Thông tư sửa đổi Thông tư số 38/2007/TT-BTC - quy định cụ thể hơn những vấn đề về soát xét BCTC đang nằm trên bàn Bộ Tài chính, sẽ sớm được ban hành.