Tiêu tốn 25 tỷ USD, chọn nhà thầu Hàn Quốc và Ý khôi phục 2 nhà máy lọc dầu nhưng đều thất bại, nền kinh tế hơn 240 triệu dân ‘quay xe’ chốt Trung Quốc sau nhiều năm

Công ty Dầu khí Quốc gia Nigeria (NNPC) vừa ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) với 2 doanh nghiệp Trung Quốc là Sanjiang Chemical và Xingcheng Industrial Park. Thỏa thuận này nhằm thiết lập quan hệ đối tác công bằng kỹ thuật (TEP) để hoàn thiện và vận hành 2 nhà máy lọc dầu Port Harcourt và Warri.

Đây là bước đi cụ thể sau tuyên bố hồi tháng 2 của NNPC về việc tìm kiếm đối tác vận hành giàu kinh nghiệm thay vì chỉ thuê nhà thầu đơn thuần.

Tổng Giám đốc NNPC, Bashir Bayo Ojulari, cho biết công ty sẽ chào bán cổ phần thay vì bán đứt tài sản. Mô hình này giúp các nhà máy có khả năng tự chủ về tài chính.

Theo thông báo từ NNPC, trong khuôn khổ hợp tác, hai bên sẽ hoàn thiện các hạng mục còn dang dở tại 2 nhà máy lọc dầu, vận hành và bảo trì theo tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo hiệu suất bền vững, đồng thời nâng cấp và mở rộng cơ sở vật chất để sản xuất các sản phẩm sạch hơn, mang lại lợi nhuận cao hơn.

Hai bên cũng sẽ phát triển các cụm công nghiệp dựa trên khí đốt và sản xuất hóa dầu xung quanh khu phức hợp.

Thỏa thuận mới diễn ra trong bối cảnh Nigeria từng tiêu tốn hàng tỷ USD cho các nỗ lực khôi phục nhà máy lọc dầu nhưng không thành công.

Một cuộc điều tra của tờ The Punch cho thấy, từ năm 2010 đến 2023, Nigeria đã chi hơn 11 nghìn tỷ Naira (25 tỷ USD) cho việc bảo trì và sửa chữa. Dù đã hợp tác với các ông lớn kỹ thuật như Tecnimont (Ý) và Daewoo (Hàn Quốc), các dự án này vẫn liên tục trễ hạn, đội vốn và phải tạm ngừng nhiều lần. Ngay cả những nỗ lực tái khởi động vào năm 2021 cũng không mang lại kết quả ổn định, gây nghi ngờ về tính hiệu quả của các chiến lược cũ.

Bất chấp những thất bại trong quá khứ, triển vọng ngành lọc dầu của Nigeria đang khởi sắc nhờ sự xuất hiện của siêu nhà máy Dangote – một trong những cơ sở lọc dầu đơn lẻ lớn nhất thế giới.

Cùng với nhà máy Dangote, việc hồi sinh các nhà máy Port Harcourt và Warri được kỳ vọng sẽ biến Nigeria từ một nước phải nhập khẩu nhiên liệu lâu năm trở thành “trung tâm sản xuất đa nhà máy”. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn cung ứng cho toàn khu vực.

Ông Bashir Bayo Ojulari nhấn mạnh tất cả các bên đều nhận thấy cơ hội cùng có lợi để phát triển và mang lại lợi nhuận lâu dài cho các cơ sở lọc dầu của NNPC.

Tính đến đầu năm 2026, Nigeria, với dân số 242 triệu người, có trữ lượng dầu đã chứng minh là 37 tỷ thùng. Đây là nước sản xuất dầu lớn nhất châu Phi, với sản lượng khoảng 1,4 – 1,5 triệu thùng/ngày.