Tin vui cho các gia đình đang trồng cây sung

Có những cây sung được gia chủ chủ động mua về trồng, nhưng cũng có không ít cây đã đứng sẵn ở góc vườn từ nhiều năm trước. Cây cứ thế lớn lên, mùa nào ra quả thì ra, mọi người thỉnh thoảng hái vài quả muối ăn, vài chiếc lá non ăn kèm rồi lại để đó. Bởi quá quen thuộc nên đôi khi chính người đang sở hữu một cây sung khỏe mạnh cũng chẳng nghĩ nó có gì đặc biệt. Thế nhưng nếu tìm hiểu kỹ hơn, mọi người sẽ thấy cây sung khá thú vị. Không chỉ quả mà lá cũng có thể tận dụng trong bữa ăn; tên gọi của cây lại gắn với mong ước sung túc, đủ đầy trong văn hóa dân gian. Hơn nữa, đây còn là cây thân gỗ có thể sinh trưởng lâu năm. Bởi vậy, nếu trong sân hay vườn nhà đang có một cây sung xanh tốt, có lẽ mọi người đã có thêm vài lý do để chăm và giữ nó lại.

1. Đầu tiên, những chùm quả mọc kín thân không hề vô dụng

Đây có lẽ là giá trị dễ nhận ra nhất của cây sung. Quả sung xanh vốn đã quá quen thuộc trên mâm cơm của nhiều gia đình Việt. Mọi người có thể thái lát ăn kèm, làm sung muối, kho cá hoặc kết hợp với nhiều món ăn dân dã khác. Quả chín cũng có thể ăn được. Điều đáng nói là sung không chỉ có vị chát, giòn để ăn cho vui. Các nghiên cứu về Ficus racemosa - loài sung có quả mọc thành chùm trên thân và cành - đã ghi nhận trong quả có các hợp chất thực vật như phenolic, flavonoid và tannin. Một số thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cũng ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa của chiết xuất từ quả. Tất nhiên, điều đó không đồng nghĩa ăn sung có thể chữa bệnh hay càng ăn nhiều càng tốt. Nhưng với người đang trồng một cây cho quả đều, những chùm sung trước mắt rõ ràng là một nguồn thực phẩm có thể tận dụng thay vì cứ để già rồi rụng xuống gốc.

2. Hái quả xong cũng đừng quên lá sung

Hay ở chỗ, giá trị ăn uống của cây sung không dừng lại ở quả. Nếu từng ăn nem, chạo hay một số món cuốn, mọi người hẳn không xa lạ với những chiếc lá sung non có vị hơi chát được dùng làm rau ăn kèm. Vì thế, một cây sung khỏe mạnh trong vườn gần như có thể cho gia đình hai thứ để sử dụng: đến mùa thì hái quả, còn khi cần có thể lựa những lá non phù hợp để ăn kèm. Đây cũng là lý do nhiều cây sung ở quê dù chẳng được chăm sóc cầu kỳ vẫn được gia đình giữ lại qua nhiều năm. Dù vậy, lá dùng làm thực phẩm vẫn cần được lựa kỹ. Mọi người nên chọn lá non, lành lặn, biết rõ cây không vừa được phun thuốc và rửa sạch trước khi ăn. Không nên vì nghe nói lá sung được sử dụng trong y học dân gian mà tự ý dùng thật nhiều với mục đích chữa bệnh.

3. Còn với người coi trọng ý nghĩa của cây trồng, cái tên sung đã là một điều thú vị

Bên cạnh chuyện ăn uống, cây sung còn có một vị trí khá đặc biệt trong quan niệm dân gian. Chỉ riêng chữ sung đã khiến người Việt liên tưởng tới sung túc, đủ đầy. Cũng bởi vậy mà quả sung thường được lựa chọn xuất hiện trên mâm ngũ quả ngày Tết với mong muốn một năm mới no đủ, viên mãn. Đây là ý nghĩa văn hóa và niềm tin dân gian, chứ không có nghĩa cứ trồng sung trước nhà là tiền bạc tự tìm đến. Tuy nhiên, với những gia đình vốn thích lựa cây vừa có giá trị sử dụng vừa mang một ý nghĩa đẹp, sung lại đáp ứng được cả hai điều.

Đến dịp lễ Tết, nếu cây trong vườn đang có những chùm quả đẹp, mọi người thậm chí có thể tự tay lựa quả từ chính cây nhà mình để bày biện. Một chi tiết nhỏ như vậy đôi khi lại khiến cây sung trở nên gắn bó với nếp sinh hoạt của gia đình hơn nhiều so với một loại cây chỉ đơn thuần để ngắm.

4. Và điều đáng quý là cây sung không chỉ ở với gia đình một vài mùa

Sung là cây thân gỗ, không phải loại cây trồng một vụ rồi thu hoạch xong là bỏ. Trong điều kiện phù hợp, cây có thể phát triển khá lớn; các tài liệu thực vật tại Việt Nam mô tả sung có thể đạt chiều cao khoảng 5-20 m hoặc hơn. Bởi vậy, mọi người hoàn toàn có thể bắt gặp những cây sung đã đứng ở một góc sân, bờ ao hay khu vườn từ rất lâu. Với những cây được trồng trực tiếp xuống đất và có điều kiện sinh trưởng tốt, người trồng hôm nay có thể chăm sóc để cây tiếp tục hiện diện cùng ngôi nhà trong nhiều năm sau.

Không nên nói rằng cứ trồng sung là chắc chắn có một cây sống hàng trăm năm để truyền cho con cháu, bởi tuổi thọ thực tế còn phụ thuộc đất, nước, sâu bệnh, thời tiết và cách chăm sóc. Nhưng một cây sung lâu năm khỏe mạnh rõ ràng khác với những loại cây thời vụ. Nếu được gìn giữ tốt, nó hoàn toàn có thể trở thành cái cây mà thế hệ trước trồng, thế hệ sau vẫn tiếp tục nhìn thấy và chăm sóc.

5. Vì thế, nếu nhà đã có một cây sung lớn, đừng vội chặt chỉ vì thấy nó quá quen

Một cây sung con có thể mua và trồng lại khá dễ, nhưng một cây đã lớn, tán đẹp và cho quả ổn định là thành quả của nhiều năm sinh trưởng. Đó cũng là thứ không thể chặt hôm nay rồi ngày mai mua một cây khác về để có lại ngay. Vì vậy, nếu cây đang khỏe mạnh, vị trí trồng phù hợp và không ảnh hưởng đến công trình, mọi người có thể cân nhắc tỉa cành, chăm sóc và giữ lại. Ngược lại, nếu cây mọc quá sát nhà, ảnh hưởng đến tường, nền, đường ống hoặc gây bất tiện cho sinh hoạt thì vẫn nên xử lý dựa trên tình trạng thực tế. Không cần vì một quan niệm phong thủy nào đó mà cố giữ cây bằng mọi giá.

Sau cùng, tin vui dành cho người đang trồng sung thực ra rất giản dị. Mọi người đang có một cây mà quả có thể ăn, lá cũng có thể tận dụng, tên gọi lại mang ý nghĩa đẹp trong văn hóa dân gian và nếu được chăm sóc tốt, cây còn có thể ở lại với khu vườn trong một khoảng thời gian rất dài. Một cây quen thuộc đến mức đôi khi bị bỏ quên, hóa ra lại có khá nhiều lý do để gia đình trân trọng và giữ gìn.