Trung Quốc sở hữu "bí thuật" độc quyền, 133 quốc gia và vùng lãnh thổ đã sử dụng: Rốt cuộc đó là gì?

Thế giới vừa trải qua một trong ba năm nóng nhất trong lịch sử. Thông tin này đã được xác nhận trong báo cáo khí hậu năm 2025 của Tổ chức Khí tượng Thế giới. Theo Liên Hợp Quốc, châu Á đang ấm lên nhanh gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu. Đông Nam Á phải chịu đựng đợt nắng nóng khiến chỉ số nhiệt độ cảm nhận vượt quá 51 độ C ở Philippines, trong khi Pakistan lại chứng kiến một mùa lũ gió mùa tàn phá khủng khiếp.

Đây không phải là những sự kiện riêng lẻ của từng quốc gia. Khi thời tiết cực đoan dần trở nên phổ biến, câu hỏi đặt ra không còn là liệu thảm họa có xảy ra hay không, mà là thế giới đã chuẩn bị tốt đến mức nào.

Mạng lưới vệ tinh Fengyun: "Mắt thần" trên quỹ đạo

Trung Quốc là một trong những quốc gia hàng đầu về công nghệ ứng phó thảm họa. Mạng lưới vệ tinh khí tượng Fengyun của nước này – gồm chín vệ tinh trên quỹ đạo được hỗ trợ bởi 842 radar thời tiết và hơn 90.000 trạm mặt đất – hiện đang cung cấp dữ liệu thời gian thực cho 133 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ba vệ tinh mới dự kiến sẽ được phóng vào năm 2025-2026 để bao phủ Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, hai trong số những khu vực dễ bị bão nhất trên Trái đất.

Chen Zhenlin, người đứng đầu Cục Khí tượng Trung Quốc, cho biết các vệ tinh vi sóng có thể xuyên qua lớp mây để phân tích cấu trúc bão và cung cấp cảnh báo bão trước 72 giờ cho các quốc đảo Thái Bình Dương. "Điều này sẽ giúp các quốc gia trên khắp châu Á và Thái Bình Dương nhận được cảnh báo trước từ vài giờ đến vài ngày", ông Chen nói.

Kế hoạch hành động của Trung Quốc về "Hệ thống cảnh báo sớm để thích ứng với biến đổi khí hậu (2025-2027)", được công bố tại COP29 về biến đổi khí hậu. Ý tưởng này đã được Selwin Hart, cố vấn về khí hậu của Tổng thư ký Liên hợp quốc, ca ngợi là kế hoạch quốc gia đầu tiên trực tiếp hỗ trợ sáng kiến "Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người" của Liên hợp quốc. Mục tiêu: đến năm 2027, mọi người trên hành tinh đều được bảo vệ bởi các hệ thống cảnh báo sớm. Một hệ thống dựa trên điện toán đám mây đã được triển khai ở Pakistan và quần đảo Solomon, và Trung Quốc cam kết đào tạo 2.000 chuyên gia trong vòng hai năm.

Từ drone cứu hộ đến hệ thống cảnh báo sớm dựa trên đám mây

Khi thảm họa xảy ra và cơ sở hạ tầng mặt đất bị sập, máy bay không người lái sẽ đảm nhiệm vai trò này. Wing Long-2H, một máy bay không người lái ứng phó khẩn cấp do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc phát triển, có thể hoạt động như một trạm phát sóng di động trên không, khôi phục vùng phủ sóng di động trên diện tích hơn 50 km vuông và xây dựng mạng lưới liên lạc âm thanh-video rộng 15.000 km vuông.

Vào tháng 7/2025, nó đã hoàn thành nhiệm vụ trinh sát cảnh báo sớm bão đầu tiên của Trung Quốc, theo dõi cơn bão Wepha dọc bờ biển và gửi 6.000 tin nhắn SMS cho người dân ở các khu vực bị ảnh hưởng.

Trung Quốc đã xây dựng mạng lưới cảnh báo sớm động đất lớn nhất thế giới. Quốc gia này có khoảng 18.000 trạm quan trắc và một hệ thống trí tuệ nhân tạo có tên AIRES, có khả năng phát hiện số lượng sự kiện địa chấn nhiều gấp năm lần so với phương pháp xử lý thủ công.

Mô hình DiTing, mô hình sóng động đất quy mô lớn đầu tiên trên thế giới với tham số cấp tỷ, đã được phát hành để sử dụng công khai vào tháng 1 năm 2025 và đã được áp dụng cho dữ liệu động đất thực tế từ Khu tự trị Tây Tạng, tây nam Trung Quốc.

Sự kết hợp giữa vệ tinh, drone và trí tuệ nhân tạo không chỉ thể hiện sức mạnh công nghệ của Trung Quốc mà còn cho thấy một xu hướng tất yếu: Công nghệ là chìa khóa duy nhất để con người thích nghi với một hành tinh đang nóng lên. Khi các quốc gia đang phát triển – những đối tượng dễ bị tổn thương nhất bởi biến đổi khí hậu – được tiếp cận với các công cụ cảnh báo hiện đại, ranh giới giữa thảm họa và sự an toàn sẽ được thu hẹp đáng kể nhờ vào những "lá chắn" công nghệ từ không gian và AI.