Vàng chính thức vượt trái phiếu Mỹ: Trung Quốc gom hàng trăm tấn - Trật tự cũ đang lung lay?

Tờ Bangkok Post mới đây đưa tin, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết, Trung Quốc là một trong những quốc gia mua vàng lớn nhất thế giới khi các ngân hàng trung ương đang chuyển hướng sang kim loại quý này, vốn đã vượt qua trái phiếu kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ hàng đầu thế giới trong bối cảnh định giá cao hơn và sức hấp dẫn của nó như một công cụ phòng ngừa rủi ro địa chính trị.

Theo ECB, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là quốc gia mua vàng nhiều thứ tư trong năm 2025 (sau Ba Lan, Kazakhstan và Brazil) với khoảng 25 tấn/năm. ECB ước tính Trung Quốc đã mua hơn 350 tấn vàng kể từ đầu năm 2022, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác.

Vàng chiếm 27% tổng dự trữ ngoại hối chính thức toàn cầu vào cuối năm 2025. Ngược lại, trái phiếu kho bạc Mỹ - lâu nay vốn được coi là một trong những tài sản dự trữ an toàn nhất thế giới - đã giảm xuống còn 22%; trong khi đồng euro chiếm 15%. Ngân hàng Trung ương châu Âu có trụ sở tại Frankfurt (Đức) cho biết trong một báo cáo hồi tuần trước rằng những con số này bao gồm cả dự trữ ngoại hối và vàng.

Theo báo cáo, tỷ trọng vàng vượt trội so với trái phiếu kho bạc Mỹ và đồng euro chủ yếu là do "hiệu ứng định giá", với giá vàng tăng khoảng 30% vào năm 2024 và 60% vào năm ngoái. ECB cho biết, những khoản lợi nhuận này "tự động làm tăng tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ ngoại hối chính thức".

Giá vàng đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025 trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, áp lực chính trị lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD. Theo ECB, việc mua kim loại quý này cũng có thể phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trung ương nhằm "tăng cường khả năng phục hồi bảng cân đối kế toán trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng".

"Dữ liệu khảo sát cho thấy các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng không chỉ để đa dạng hóa danh mục đầu tư mà còn như một biện pháp phòng ngừa rủi ro địa chính trị", ECB cho biết thêm. "Các ngân hàng trung ương mua nhiều vàng hơn thường nằm ở những khu vực có nguy cơ xung đột bên ngoài cao hơn."

Theo Chen Zhiwu - giáo sư chủ nhiệm ngành tài chính tại Đại học Hồng Kông (Trung Quốc), thay đổi này trùng hợp với sự suy giảm niềm tin vào trái phiếu kho bạc Mỹ, mà sức hấp dẫn của chúng đã bị suy yếu bởi cuộc chiến thương mại toàn cầu do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động vào tháng 4/2025 và cuộc xung đột với Iran bắt đầu vào cuối tháng 2/2026.

Theo dữ liệu do Bộ Tài chính Mỹ công bố hồi tháng trước, Trung Quốc đã giảm đáng kể lượng trái phiếu kho bạc Mỹ mà nước này nắm giữ kể từ năm 2022, bao gồm cả việc cắt giảm xuống còn 652,3 tỷ USD vào tháng 3/2026 từ mức 693,3 tỷ USD của một tháng trước.

Tuy nhiên, ECB lưu ý rằng nếu không có sự gia tăng giá trị vàng kể từ năm 2024, tài sản này sẽ chỉ chiếm 16% tổng dự trữ toàn cầu, tương đương với tỷ lệ của đồng euro và thấp hơn trái phiếu kho bạc Mỹ ở mức 26%. Báo cáo cảnh báo rằng vàng phải đối mặt với những hạn chế về cấu trúc khi là tài sản dự trữ chính thức so với các loại tiền tệ pháp định chính.

"Giá vàng biến động mạnh, không được trả lãi và khi nắm giữ dưới dạng vật chất, chi phí lưu trữ rất cao. Quan trọng hơn, nguồn cung vàng không hoàn toàn linh hoạt và không điều chỉnh liền mạch theo những thay đổi trong nhu cầu thanh khoản quốc tế", ECB cho biết.