Vì sao Đức mất ghế Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc?

Trong phiên bỏ phiếu ngày 3-6, Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) đã bầu Áo và Bồ Đào Nha làm ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2027–2028 cho nhóm các quốc gia Tây Âu và các nước khác (WEOG). 

Đại diện Berlin chỉ giành được 104 phiếu, thiếu 23 phiếu để đạt ngưỡng đa số 2/3 cần thiết. Đây là thất bại lịch sử khi lần đầu tiên kể từ năm 1987, Đức trượt mất chiếc ghế luân phiên mà họ vốn nắm giữ đều đặn mỗi 8 năm tại nhóm Tây Âu.

Lý giải của Đức

Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul chia sẻ với kênh truyền hình ARD rằng đây là "một nỗi thất vọng lớn" đồng thời cam kết sẽ mổ xẻ và "phân tích thấu đáo" các nguyên nhân, theo đài DW.

Lý giải về thất bại, Bộ trưởng Wadephul nhận định là do lập trường của Đức trong hai cuộc xung đột liên quan đến Ukraine và Israel. 

"Việc Đức luôn phải gánh vác trách nhiệm đặc biệt với Israel tại Trung Đông có lẽ đã làm mất đi nhiều lá phiếu" - ông Wadephul phát biểu. 

Kênh Al Jazeera nhận định đây là một sự ám chỉ rõ ràng đến gánh nặng lịch sử từ nạn diệt chủng Holocaust thời Thế chiến II. 

Bên cạnh đó, ông Wadephul cho rằng Nga đã tích cực vận động hành lang chống lại Berlin để trả đũa việc nước này ủng hộ Ukraine.

Lập trường về xung đột Trung Đông

Dù vậy, giới phân tích nhanh chóng bác bỏ lập luận về yếu tố Ukraine. Trả lời phỏng vấn trên kênh Al Jazeera, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy Trita Parsi nói: "Hãy nhớ Áo và Bồ Đào Nha không hề kém cạnh trong việc ủng hộ Kiev". 

Theo ông, Đức mất phiếu vì không phản đối các hoạt động quân sự của Israel tại Trung Đông thời gian qua. Các ý kiến trên DW và Al Jazeera cũng lập luận tương tự.

Kể từ khi xung đột Gaza bùng nổ vào tháng 10-2023, Đức đã bỏ phiếu trắng đối với ít nhất 4 trong số 7 nghị quyết liên quan tại Đại hội đồng LHQ, theo dữ liệu từ Al Jazeera. Tháng 12-2024, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đến Israel hội đàm với Thủ tướng Benjamin Netanyahu và tuyên bố không công nhận nhà nước Palestine.

Không chỉ vậy, Đức còn bị cho là thiếu phản ứng trong một số vấn đề lớn. DW đặt câu hỏi: Vì sao Berlin hoàn toàn im lặng trước vụ Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào đầu tháng 1-2026?

Những sai lầm chiến lược khác?

Giới quan sát còn chỉ ra rằng Đức đã tự đánh mất lợi thế do nhập cuộc quá muộn. Theo nguồn tin từ DW, Áo và Bồ Đào Nha đã bền bỉ vận động từ hơn một thập kỷ trước với các phái đoàn cấp cao liên tục cắm chốt tại New York (Mỹ). Trong khi đó, tại phiên họp Đại hội đồng LHQ năm ngoái, Thủ tướng Friedrich Merz không tham dự mà ủy quyền cho Bộ trưởng Ngoại giao Johann Wadephul.

Làn sóng cắt giảm ngân sách cũng gây ảnh hưởng, theo Giám đốc tổ chức phi chính phủ ONE tại Đức Lisa Ditlmann, sau khi Đức liên tục cắt giảm mạnh tay các khoản viện trợ phát triển.

Ngược lại, Bồ Đào Nha tận dụng triệt để mạng lưới quan hệ sâu rộng trong thế giới nói tiếng Latin, đồng thời hưởng lợi lớn từ tầm ảnh hưởng của hai chính khách là Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Tổng thư ký LHQ António Guterres. Cả hai ông đều là cựu thủ tướng Bồ Đào Nha.

Trong khi đó, Áo khai thác tối đa vị thế trung lập quân sự được quy định trong hiến pháp. Việc không thuộc khối NATO giúp Vienna dễ dàng lấy lòng các quốc gia không liên kết tại châu Phi, châu Á và Mỹ Latin.