Vụ kiện chấn động Hàn Quốc: Đoạn băng ghi âm của vợ cố Chủ tịch hé lộ bí mật động trời bên trong gia tộc LG, đế chế 19 tỷ USD có thể bị chia lại

Vào một buổi chiều thứ năm của tháng 6/2020, hai lãnh đạo từ bộ phận tài chính của tập đoàn LG đã tới căn nhà nằm trên đỉnh đồi của bà Kim Young-shik, góa phụ của vị chủ tịch tiền nhiệm tập đoàn. Đây là buổi gặp gỡ nhằm “rà soát tài chính gia đình”, vốn được cho là hoàn toàn thường lệ.

Họ ngồi quanh một chiếc bàn gỗ dài gần lối vào, phía trước là tầm nhìn rộng mở ra toàn cảnh Seoul cùng khu vườn kiểu Nhật từng được chính vị chủ tịch quá cố chăm chút. Ông đã xây dựng LG thành một trong những chaebol quyền lực nhất Hàn Quốc, với vốn hóa hiện tại ở mức khoảng 19 tỷ USD.

Bà Kim cùng cô con gái lớn dành một phần buổi gặp để bàn về hóa đơn điện hàng tháng và việc nên mua hay thuê một chiếc xe van Chevrolet mới. Nhưng rồi hai người phụ nữ chuyển sang điều họ thực sự muốn nói tới: Họ muốn một lời giải thích về công thức bí mật chi phối cách khối cổ phần của gia đình tại LG được phân chia sau khi chồng và cha họ là ông Koo Bon-moo qua đời.

Một lãnh đạo cấp cao của công ty nói rằng tài sản của gia đình, bao gồm 38% cổ phần tại LG, được gom lại và trên thực tế nằm dưới sự kiểm soát của một nhóm nhỏ thành viên trong gia tộc, được gọi là “nhóm cổ đông”.

Họ cũng nói thêm, Koo Kwang-mo, Chủ tịch đương nhiệm của LG và là con nuôi của bà Kim, kiểm soát khoảng hai phần ba số cổ phần của gia đình, tương đương khoảng 26% cổ phiếu LG. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 16% được công bố trong các hồ sơ pháp lý, một khoảng chênh trị giá khoảng 1,6 tỷ USD, làm dấy lên khả năng rằng một phần cổ phần của ông đang được nắm giữ dưới tên các thành viên khác trong gia đình.

Có lúc trong cuộc gặp, Ha Beom-jong, lãnh đạo cấp cao của LG nói rằng bà Kim có thể bắt đầu sử dụng một phần tiền của người chồng quá cố vốn đang được giữ dưới tên những người thân khác. Bởi vì các cái tên đã được “phân tán”, ông nói, nên nhà chức trách Hàn Quốc sẽ không lần ra được dấu vết giấy tờ để đánh thuế.

Điều các lãnh đạo LG không biết là bà Kim đã bí mật ghi âm toàn bộ cuộc trò chuyện, một bản ghi âm sau này trở thành trung tâm trong nỗ lực của bà cùng con gái nhằm phơi bày những gì họ cho là hành vi có thể mang tính hình sự bên trong tập đoàn.

RẠN NỨT

Trong nhiều thập kỷ, cuộc đời bà Kim xoay trọn quanh công ty và gia tộc; lợi ích của hai bên đan xen đến mức rất khó phân biệt đâu là điểm bắt đầu, đâu là điểm kết thúc khi chồng bà là người đứng đầu cả hai. Ngay cả việc nhận Koo Kwang-mo làm con nuôi cũng được cho là nhằm bảo vệ công ty, một đế chế sở hữu hàng loạt mảng kinh doanh toàn cầu, trong đó có LG Electronics.

Sau khi cậu con trai của họ qua đời khi mới ở độ tuổi teen trong bi kịch năm 1994, bà Kim và chồng từng cố có thêm con, hy vọng sinh được một bé trai để nối tiếp truyền thống trưởng nam kế thừa của gia tộc. Nhưng khi họ lại có thêm một cô con gái, họ quyết định nhận nuôi Kwang-mo, cháu trai của chồng bà và đặt anh vào vị trí người thừa kế.

Thế nhưng mối quan hệ của bà Kim với LG và cuối cùng là với chính gia đình mình bắt đầu rạn nứt khi bà ngày càng nghi ngờ những gì lãnh đạo tập đoàn và Koo Kwang-mo nói về phần thừa kế mà bà và hai con gái sẽ nhận được.

Trong phản hồi bằng văn bản gửi The New York Times, bà Kim viết: “Tôi lo lắng và sợ hãi rằng nếu tôi chết đi, mọi thứ một lần nữa sẽ lại được trao cho Kwang-mo, còn hai con gái tôi sẽ chẳng còn gì cả”.

Những đoạn ghi âm của bà, cùng bản ghi chép các cuộc trò chuyện khác giữa các con gái bà với lãnh đạo LG, nằm trong hàng trăm trang tài liệu và hồ sơ tòa án được nộp trong vụ kiện năm 2023 do ba mẹ con khởi xướng. Họ nói mình đã bị dẫn dắt để chấp nhận một thỏa thuận thừa kế bất công, khiến Koo Kwang-mo nhận phần vượt trội trong khối tài sản gần 2 tỷ USD của cố Chủ tịch.

Ẩn phía sau kịch tính của vụ kiện còn là một cáo buộc lớn hơn: Ba mẹ con cho rằng họ bị giữ trong bóng tối về một cấu trúc sở hữu bất hợp pháp mà chính họ là những người tham gia một cách vô thức, đồng thời tin rằng tài sản thực sự của cố Chủ tịch Koo Bon-moo lớn hơn nhiều so với những gì từng được công khai.

Tháng 2 vừa qua, một tòa án Hàn Quốc bác đơn kiện thừa kế, cho rằng các cáo buộc của ba mẹ con thiếu cơ sở và không có bằng chứng cho thấy cổ phần được nắm giữ dưới tên người khác. Ba mẹ con cho biết sẽ kháng cáo.

Phán quyết này là một chiến thắng cho ban lãnh đạo doanh nghiệp. Nhưng cuộc chiến có thể còn lâu mới khép lại. Trong một diễn biến chưa từng được công bố trước đó, tháng 11/2024, bà Kim và cô con gái lớn đã nộp đơn tố cáo hình sự lên Văn phòng Công tố Trung tâm Seoul nhằm vào Koo Kwang-mo và cha đẻ của ông. Ha Beom-jong cùng một lãnh đạo cấp cao khác của LG cũng bị nêu tên trong đơn.

Cuộc chiến pháp lý này xoay quanh những thực hành quản trị khác thường của các chaebol Hàn Quốc, sự pha trộn đặc biệt giữa tập đoàn đại chúng khổng lồ và doanh nghiệp bị kiểm soát bởi gia tộc. Trọng tâm của đơn tố cáo hình sự là mô hình gọi là borrowed-name arrangement, tức sở hữu cổ phần nhờ người khác đứng tên, hay nói cách khác là một người nắm cổ phần thay mặt cho người khác.

Năm 1993, Hàn Quốc ban hành luật yêu cầu giao dịch tài chính phải dùng tên thật nhằm ngăn việc che giấu tài sản, dù luật không nói rõ việc cổ phần đứng tên hộ là bất hợp pháp. Tuy nhiên, theo Bahng Minju, đối tác tại công ty luật Weon ở Seoul thì mô hình này thường được sử dụng để phục vụ các hành vi như trốn thuế hoặc lách các quy định tài chính. Ông nói thêm rằng việc chứng minh rất khó, bởi các thỏa thuận kiểu này thường diễn ra giữa người thân trong gia đình, gần như không để lại giấy tờ và chủ yếu dựa trên những đồng thuận ngầm.

Woochan Kim, giáo sư tài chính tại Korea University Business School cho biết cổ phần đứng tên hộ từng phổ biến hơn trong quá khứ, nhưng động lực cho mô hình này vẫn tồn tại với một số gia đình chaebol đang tìm cách né thuế thừa kế, mức thuế thuộc hàng cao nhất thế giới, có thể lên tới 50%.

Ba mẹ con bà Kim nói chính gia đình họ đã vận hành theo cách đó. Trong đơn tố cáo hình sự, họ cáo buộc hệ thống cổ phần đứng tên hộ đã bị dùng để thực hiện trốn thuế, biển thủ và vi phạm luật thị trường vốn, đồng thời đề nghị công tố mở một cuộc điều tra toàn diện.

Tại Hàn Quốc, bất kỳ ai tin rằng mình là nạn nhân của một tội phạm đều có thể nộp đơn tố cáo hình sự; việc có điều tra hay truy tố hay không thuộc quyền quyết định của công tố viên. Người phát ngôn Văn phòng Công tố từ chối bình luận về vụ việc, viện dẫn quy định không thảo luận các hồ sơ cá nhân.

Koo Yeon-kyung, cô con gái lớn của cố Chủ tịch nói trong tuyên bố gửi The New York Times rằng cô, em gái và mẹ muốn dỡ bỏ cấu trúc sở hữu đứng tên hộ. Theo cô, hệ thống này cho phép một số cá nhân gom trong tay quyền lực và khối tài sản khổng lồ, trong khi những người khác, đặc biệt là phụ nữ trong gia tộc bị cô lập, bị dẫn dắt sai lệch và bị tước đi phần thừa kế chính đáng.

Trong một cuộc phỏng vấn bằng văn bản khác, cô Koo cho biết nhiều người thân trong gia đình hoàn toàn không biết về hệ thống cổ phần đứng tên hộ và đơn giản chỉ làm theo chỉ dẫn từ các bậc trưởng bối cùng đội ngũ quản lý tài chính.

Hãng luật Yulchon, đơn vị đại diện cho Chủ tịch LG trong vụ kiện thừa kế không trả lời trực tiếp về các đoạn ghi âm, nhưng cho rằng chúng chỉ phản ánh “những đoạn trích hoặc vài câu chữ rời rạc” được phía ba mẹ con chọn lọc. Hãng luật cũng nói tranh chấp này “không liên quan gì đến giới tính”, mà xoay quanh những thỏa thuận tự nguyện và phù hợp pháp luật.

Trong tuyên bố riêng, Yulchon cho biết các cáo buộc của ba mẹ con chỉ lặp lại những lập luận mà họ “đơn phương đưa ra nhưng không có bằng chứng khách quan” hoặc “trình bày theo cách méo mó” trong vụ kiện dân sự trước đó và tòa án Hàn Quốc đã không chấp nhận những lập luận này.

Tuy nhiên, ngoài rủi ro pháp lý, những cáo buộc từ bà Kim và hai con gái, những người hiện nắm khoảng 1,1 tỷ USD cổ phiếu LG có thể thổi bùng trở lại những chỉ trích lâu nay rằng các gia đình chaebol thường ưu tiên lợi ích riêng hơn lợi ích của các nhà đầu tư khác. Trong một năm qua, giá cổ phiếu LG đã tăng khoảng 49%, nhưng vẫn tụt lại phía sau chỉ số chuẩn KOSPI Index của Hàn Quốc vốn đã tăng hơn gấp đôi.

30 NĂM TÙ

Gia tộc sáng lập LG từng vướng các cuộc điều tra thuế trong quá khứ. Năm 2018, công tố đã khám xét trụ sở LG tại Seoul và truy tố 14 thành viên gia đình Koo cùng đội ngũ tài chính với cáo buộc trốn hàng tỷ won thuế, trong đó có cha đẻ của Koo Kwang-mo, bà Kim và cô con gái lớn. Tuy nhiên, một tòa án tại Seoul tuyên toàn bộ vô tội vào năm 2019.

Vụ việc khi đó khiến công chúng chú ý tới tài chính của gia đình, nhưng chưa chạm tới cách khối tài sản được quản trị. Ba mẹ con nay cáo buộc hệ thống cổ phần đứng tên hộ của LG được điều hành bởi một đội ngũ quản lý tài chính nắm quyền kiểm soát tài sản, sổ ngân hàng và con dấu cá nhân của hàng chục thành viên trong gia tộc, cho phép họ mở tài khoản, vay tiền và thực hiện giao dịch mà không cần sự biết đến hoặc đồng thuận của chủ sở hữu đứng tên.

Koo Yeon-kyung cho biết đến năm 2022 cô mới phát hiện 21 tài khoản ngân hàng đã được mở dưới tên mình mà không có sự chấp thuận của cô.

Trong một cuộc gặp tháng 5/2022, khi ba mẹ con đang cân nhắc khởi kiện để vô hiệu hóa thỏa thuận thừa kế, Koo Kwang-mo, khi đó đã là Chủ tịch LG nói rằng nếu họ làm vậy, những thực hành lâu đời của gia đình có thể bị phơi bày và với tư cách người đứng đầu doanh nghiệp, ông có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Trong đoạn ghi âm do bà Kim thực hiện và được The New York Times nghe lại, ông nói: “Vì tên ở phía trên không khớp, nên có rủi ro. Nếu nhân viên trở thành người tố giác, tôi có thể phải ngồi tù 30 năm. Đó là lý do chỉ có một số rất ít người nói về chuyện này”.

Koo Kwang-mo không trả lời các câu hỏi liên quan đến phát biểu này. Yulchon cho biết tuyên bố của hãng luật đã thay cho phần phản hồi của ông.

Trong một cuộc gặp riêng với bà Kim vài tháng sau đó, Kang Yoo-shik, cựu Phó Chủ tịch LG nói ông đến để giải thích chi tiết hơn về cách “nhóm cổ đông” vận hành và cách mô hình này đã tồn tại qua nhiều thế hệ, bắt nguồn từ cấu trúc do các bậc khai sáng tập đoàn thiết lập.

Trong đoạn ghi âm, ông nói: “Tên đứng trên giấy không quan trọng. Cuối cùng, chuyện này là điều chỉnh tài sản của các cổ đông để duy trì những tỷ lệ sở hữu ấy”.

Khi ra làm chứng trong vụ kiện vào tháng 1, ông Kang nói mình không biết liệu Koo Kwang-mo có kiểm soát nhiều cổ phần hơn mức công bố hay không, đồng thời phủ nhận sự tồn tại của cổ phần đứng tên hộ. Trong phần thẩm vấn, ông giải thích rằng cuộc trò chuyện với bà Kim không nói về điều đã được thực hiện, mà nói về một “mục tiêu hướng tới” của gia đình.

Trên bục nhân chứng, ông Kang nói mình đến gặp bà Kim để xóa bỏ hiểu lầm và làm dịu những bất bình bà đang mang. Nhưng theo nội dung ghi âm, cuộc trò chuyện còn có một lời cảnh báo rõ ràng: Nếu vụ kiện tiếp diễn, hình ảnh LG như một tập đoàn hòa thuận kiểu mẫu có thể bị phá hủy.

Ông nói: “Xin hãy giải quyết chuyện này trong nội bộ gia đình. Nếu chuyện này lộ ra ngoài, danh tiếng công ty sẽ bị hủy hoại”.

Theo: The New York Times