Máy bay MH370 có thể được tìm thấy nhờ những con hàu?

Sau nhiều năm bế tắc, một manh mối trong bí ẩn MH370 đã dần lộ diện ngay trước mắt. Sau đó, các nhà khoa học đã giải mã được nó.

Vào đêm ngày 8 tháng 3 năm 2014, chuyến bay MH370 của hãng hàng không Malaysia Airlines - một chiếc Boeing 777 chở 239 người - cất cánh từ Kuala Lumpur để đến Bắc Kinh. Chỉ chưa đầy 40 phút sau khi cất cánh, tín hiệu bộ phát đáp của máy bay đã tắt ngấm. Radar quân sự cho thấy máy bay đã lệch hướng đột ngột, quay trở lại qua Malaysia và hướng ra Ấn Độ Dương.

Trong vài giờ cuối cùng của chuyến bay, máy bay đã gửi các thông điệp "bắt tay" (handshake) định kỳ tới các vệ tinh liên lạc, giống như tất cả các máy bay hiện đại khác. Các bản ghi lại tín hiệu sau đó đã cung cấp cho các nhà điều tra những giới hạn về vị trí gián tiếp, nhưng không phải là một vị trí GPS chính xác. Sau đó, MH370 biến mất hoàn toàn và không bao giờ được nhìn thấy nữa.

Hàu biển - manh mối bất ngờ

12 năm đã trôi qua, và bí ẩn hiện đại lớn nhất trong ngành hàng không vẫn chưa được giải đáp đầy thất vọng. Tuy nhiên, trong một thời gian, một trong những manh mối hứa hẹn nhất gần đây về sự biến mất của MH370 lại là một manh mối bất thường - không phải là hình ảnh sonar hay mảnh vỡ mới, mà là một cụm hàu biển.

Vào tháng 7 năm 2015, cánh tà của MH370 đã dạt vào bờ biển đảo Réunion, một lãnh thổ của Pháp ở Ấn Độ Dương. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng hàu biển đã bám vào mảnh vỡ và xây dựng lớp vỏ, lưu giữ những dấu vết hóa học của vùng nước mà chúng đã đi qua, để lại một kiểu hồ sơ sống về hành trình của chúng. Đối với các nhà khoa học, điều đó có nghĩa là một cách mới có khả năng để tìm ra nơi MH370 rơi xuống đại dương.

Trong một bài báo năm 2023 trên tạp chí AGU Advances, các nhà nghiên cứu do Nasser Al-Qattan và Gregory Herbert dẫn đầu đã chỉ ra rằng vỏ hàu có thể đóng vai trò như hồ sơ hóa học về vùng nước mà chúng sinh sống. Khi mỗi lớp vỏ hình thành, tính chất hóa học của nó thay đổi tùy thuộc vào nhiệt độ của vùng nước đại dương xung quanh. Ở Ấn Độ Dương, nhiệt độ bề mặt biển dao động theo vĩ độ và mùa.

Bằng cách đọc các lớp đó và so sánh chúng với các mô hình trôi dạt trên đại dương, các nhà khoa học cho biết họ có thể tái dựng lại một phần lịch sử trôi dạt của mảnh vỡ MH370 trên khắp Ấn Độ Dương. Nếu các nhà khoa học có thể phân tích những con hàu lớn hơn, già hơn từ các mảnh vỡ của MH370, họ có thể nhìn xa hơn nữa trong hồ sơ trôi dạt - có khả năng hướng tới nơi MH370 đi vào đại dương.

Nỗ lực tìm kiếm không mệt mỏi của Ocean Infinity

Trong khi đó, nỗ lực tìm kiếm đã quay trở lại với biển cả. Vào tháng 3 năm 2025, Malaysia đã ký một thỏa thuận "không tìm thấy, không tính phí" với công ty robot hàng hải Ocean Infinity có trụ sở tại Mỹ và Anh, phê duyệt một cuộc tìm kiếm dưới đáy biển mới tại một khu vực rộng 15.000 km vuông ở phía nam Ấn Độ Dương. Họ đã chọn khu vực có "xác suất cao nhất" để tìm thấy máy bay dựa trên phân tích mới nhất của các chuyên gia.

Cuộc tìm kiếm diễn ra trong hai giai đoạn - từ ngày 25 đến ngày 28 tháng 3 năm 2025, và từ ngày 31 tháng 12 năm 2025 đến ngày 23 tháng 1 năm 2026 - và đã khảo sát khoảng 7.571 km vuông đáy biển. Tuy nhiên, vào ngày 8 tháng 3 năm 2026, Cục Điều tra Tai nạn Hàng không của Malaysia đã thông báo với gia đình các hành khách MH370 rằng cuộc tìm kiếm "đã không mang lại bất kỳ kết quả nào xác nhận vị trí của xác máy bay".

Malaysia không chỉ gắn cuộc tìm kiếm giai đoạn 2025 - 2026 với bằng chứng về hàu biển. Các quan chức chính phủ cho biết họ chấp nhận đề xuất của Ocean Infinity vì nghĩa vụ "theo đuổi mọi manh mối đáng tin cậy" trong việc xác định vị trí MH370. Ocean Infinity cho biết họ đã rời khỏi khu vực tìm kiếm mới vào ngày 23 tháng 1 năm 2026, sau khi dành tổng cộng 151 ngày trên biển cho các nỗ lực tìm kiếm MH370 kể từ năm 2018 và lập bản đồ hơn 140.000 km vuông đáy biển. Công ty cũng cho biết việc kết thúc giai đoạn này không chấm dứt cam kết tìm kiếm máy bay của họ.

Những hướng nghiên cứu mới từ tín hiệu âm thanh

Mặc dù cuộc tìm kiếm gần đây nhất có thể không mang lại kết quả, nhưng khoa học đằng sau MH370 vẫn chưa dừng lại. Vào tháng 5 năm 2024, một nghiên cứu trên tạp chí Scientific Reports đã xem xét liệu các vụ tai nạn máy bay trên biển có thể tạo ra các tín hiệu thủy âm có thể phát hiện từ khoảng cách hàng nghìn km hay không. Chỉ có một tín hiệu có khả năng liên quan xuất hiện tại một trong hai trạm được xem xét.

Các nhà khoa học gợi ý tiến hành các thí nghiệm có kiểm soát - như các vụ nổ dọc theo "vòng cung thứ bảy" - để kiểm tra xem các tín hiệu đó có thực sự liên quan đến tác động của máy bay hay không.

Lý thuyết mới về lộ trình bay cuối cùng

Sau đó, trong một bài báo vào tháng 12 năm 2024 trên Tạp chí Hàng hải (The Journal of Navigation), nhà khoa học đã nghỉ hưu tại Đại học Tasmania, Vincent Lyne, lập luận rằng hai tín hiệu vệ tinh cuối cùng của MH370 nhất quán hơn với việc hạ độ cao có kiểm soát về phía đông thay vì cách giải thích lâu nay rằng máy bay đã hết nhiên liệu và lao xuống nhanh, không kiểm soát vào phía nam Ấn Độ Dương.

Gia đình của các hành khách MH370 và nhóm Voice370 vẫn tiếp tục thúc đẩy các cuộc tìm kiếm mới, bởi vì có thể sẽ không có một manh mối kỳ diệu nào cuối cùng giải quyết được bí ẩn về những gì đã xảy ra với MH370.

Thay vào đó, bằng chứng mạnh mẽ nhất có thể đến từng mảnh ghép một: một vỏ hàu ở đây, một sóng âm ở đó, và một dải đáy biển mới có thể được loại khỏi danh sách tìm kiếm. Các nhà điều tra vẫn tin rằng xác máy bay nhiều khả năng nằm ở đâu đó tại phía nam Ấn Độ Dương. Hiện tại, MH370 vẫn mất tích sau 12 năm, bất chấp các nỗ lực tìm kiếm và nghiên cứu khoa học mới - nhưng mỗi dữ liệu bổ sung có thể đưa chúng ta tiến gần hơn một bước đến câu trả lời.

Nguồn: Popular Mechanics