Vừa đi làm, vừa làm nông: Nông trại 400 mẫu trở thành quyết định tài chính đúng của đôi vợ chồng trung niên

Gia đình Cao Bị – Quách Sùng Cửu sống tại Thượng Hải, có hai con (12 và 8 tuổi). Năm 2016, họ mua một khu đất nông nghiệp rộng khoảng 400 mẫu ở Chuansha, Pudong – cách trung tâm chưa đầy 30 phút lái xe. Quy mô đủ lớn để gọi là nông trại, nhưng cách vận hành lại giống một “quỹ đầu tư gia đình” hơn là cuộc chơi cảm hứng.

Không “all-in”: Nông trại là khoản đầu tư song song, không phải lối thoát

Cả hai đều là cựu sinh viên Đại học Tongji. Cao Bị có bằng tiến sĩ kiến trúc, làm thiết kế; Quách Sùng Cửu là kỹ sư. Họ không bỏ nghề chính. Thu nhập từ công ty thiết kế vẫn trợ cấp ngược cho nông trại trong nhiều năm đầu.

Đây là điểm mấu chốt về tài chính:

- Không kỳ vọng lợi nhuận sớm từ nông nghiệp.

- Không cắt dòng tiền ổn định để chạy theo lối sống “bỏ phố về quê” lãng mạn.

Nông trại được xem là tài sản dài hạn, vừa tạo giá trị sử dụng (giáo dục, sức khỏe), vừa mở ra dòng tiền phụ khi đủ chín.

Chi ít cho tiện nghi, chi nhiều cho trải nghiệm: Cấu trúc lại ngân sách gia đình

Nhà ở và công trình trên nông trại đều tối giản đến mức cực đoan: gỗ cũ, ván khuôn bê tông bỏ đi, thép phế liệu được nắn thẳng. Dân quanh vùng quen miệng gọi họ là “nhà thích đồ người khác vứt”.

Nhưng nghịch lý là: họ không hề tiết kiệm chi phí cho trẻ em.

- Không âm thanh – ánh sáng – thiết bị điện tử.

- Sân chơi làm từ gỗ vụn, dây thừng; cầu phà tự thiết kế vì không được xây cầu.

- Trải nghiệm “không trọng lực” được tạo ra bằng kỹ thuật thủ công, không phải đồ chơi đắt tiền.

Về tài chính, đây là đổi hướng chi tiêu: Cắt chi cho tiện nghi ngắn hạn – tăng chi cho trải nghiệm tạo năng lực dài hạn.

Giáo dục lao động = tiết kiệm chi phí “vô hình” trong tương lai

Hai đứa trẻ lớn lên cùng việc quét chuồng cừu, nhổ cỏ, trồng – thu hoạch theo mùa, tự tìm việc để làm mỗi lần tới trang trại. Trên bàn ăn, câu chuyện xoay quanh mùa vụ, môi trường, đất đai – những thứ không có trong giáo trình nhưng có trong đời sống.

Cao Bị nói thẳng: “Tôn trọng trẻ em không phải là chơi với chúng, mà là để chúng làm việc.” Ở góc nhìn tài chính gia đình, điều này đồng nghĩa:

- Giảm phụ thuộc vào lớp học thêm, kỹ năng mềm đắt đỏ.

- Trẻ sớm hiểu giá trị lao động – rủi ro – chu kỳ (gieo – trồng – thất bại – phục hồi).

- Một khoản “tiết kiệm vô hình” cho cha mẹ trong 10–15 năm tới.

Thất bại đầu tiên và bài học tiền bạc “đau nhưng đáng”

Năm đầu, họ trúng mùa súp lơ. Nhưng khi mang bán, thương lái chỉ trả 50–60 xu/kg. Hàng nghìn ký rau đứng trước lựa chọn: bán rẻ hay… bỏ?

Họ chọn ủ phân. Tất cả súp lơ trở lại đất. Bài học tài chính ở đây rất rõ:

- Giá trị không nằm ở sản lượng, mà ở chuỗi giá trị.

- Nông nghiệp đô thị không thể chạy theo “được mùa – rớt giá”.

- Muốn sống được, phải đa dạng hóa: giáo dục thiên nhiên, trải nghiệm theo mùa, cộng đồng.

Ba–bốn năm sau, trang trại mở các khóa giáo dục thiên nhiên cho trường học và nhà trẻ. Dòng tiền bắt đầu hình thành – chậm, nhưng bền.

Nông nghiệp sinh thái: Đầu tư kiên nhẫn, lợi tức là đất

Không phân bón hóa học, không thuốc trừ sâu. Họ học cách cộng sinh: lúa – vịt, cà chua – húng quế, dâu – tỏi. Đất hồi sinh, giun đất xuất hiện, chim quay lại, thậm chí đom đóm lóe lên giữa vùng ven đô.

Tài chính của nông trại vì thế không đo bằng lãi ròng từng vụ, mà bằng:

- Chi phí đầu vào giảm dần theo thời gian.

- Độ bền hệ sinh thái tăng lên – thứ không thể mua bằng tiền nhanh.

Lợi tức lớn nhất: Sức khỏe và sự ổn định tinh thần

Trước đây, Cao Bị mất ngủ triền miên. Giờ thì không. Quách Sùng Cửu kể: vợ anh không còn “khí chất thiết kế hào nhoáng”, thay vào đó là sự vững vàng, mộc mạc – thứ khó định giá nhưng ai cũng cần.

Nếu coi sức khỏe tinh thần là một “khoản chi”, thì nông trại chính là bảo hiểm dài hạn họ tự mua cho mình và cho con.

Một bài toán không dành cho số đông, nhưng đáng để học

Gia đình này không cổ vũ ai cũng mua đất làm nông. Nhưng họ đưa ra một gợi ý rõ ràng cho các gia đình thành thị:

- Đừng dồn hết vốn cho tiêu dùng giáo dục hình thức.

- Hãy đầu tư vào những trải nghiệm giúp trẻ chạm vào thế giới thật.

- Và nếu có điều kiện, hãy để một phần tiền của bạn làm việc chậm rãi cùng đất đai.

Giữa thành phố đắt đỏ như Thượng Hải, họ chọn một con đường khác: không giàu nhanh, nhưng giàu năng lực sống. Với nhiều gia đình trung lưu, đó có thể là khoản đầu tư khôn ngoan nhất đời người.