Xếp hàng 10 tiếng chưa chắc đã đổ được xăng, mất điện triền miên cả tuần: Chuyện gì đang diễn ra tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á?

Indonesia đang phải chịu một cuộc khủng hoảng năng lượng kép nghiêm trọng. Những hàng dài phương tiện xếp hàng ở các trạm xăng do đứt gãy nguồn cung nhiên liệu, trong khi tình trạng cắt điện luân phiên – được cho là do thiếu than – đang làm tê liệt cuộc sống của người dân và hoạt động của các văn phòng tại nhiều thành phố lớn, bao gồm cả vùng thủ đô Jakarta.

Quy mô của cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đến mức các quan chức chính phủ vừa thông báo tạm dừng một số hoạt động xuất khẩu than để ưu tiên đáp ứng nhu cầu nội địa. Trên thực tế, Indonesia là quốc gia xuất khẩu than nhiệt lớn nhất thế giới.

Tại tỉnh Tây Sumatra, Ramdoni, một tài xế xe tải chở dầu cọ, cho biết anh phải chờ lâu hơn rất nhiều so với trước đây để mua được dầu diesel tại các trạm xăng ở huyện West Pasaman.

“Trước đây, thời gian xếp hàng chỉ mất khoảng 5 – 6 tiếng, nhưng bây giờ có thể kéo dài lên tới 10 tiếng”, Ramdoni chia sẻ. Anh nói thêm rằng lượng dầu diesel tại trạm xăng thường hết sạch trước khi các phương tiện đang xếp hàng kịp đổ nhiên liệu.

Tình trạng khan hiếm dầu diesel trên đảo Sumatra đang làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của các tuyến xe buýt liên tỉnh, khiến các chuyến xe bị trễ từ 7 – 10 tiếng so với lịch trình. Theo Tổ chức Vận tải Đường bộ (Organda), tình hình diễn ra tồi tệ nhất tại các tỉnh Bắc Sumatra, Riau và Jambi.

Không chỉ thiếu dầu diesel, xe ô tô và xe máy cũng xếp hàng dài chờ đổ xăng. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc tập đoàn năng lượng quốc doanh Pertamina – đơn vị nắm giữ thế độc quyền bán lẻ nhiên liệu tại Indonesia – vừa tăng giá hơn 30% đối với các sản phẩm xăng không trợ giá có chỉ số octane cao (Pertamax), lên mức ít nhất 16.250 rupiah (25.800 VNĐ) vào ngày 10/6.

Quyết định tăng giá này lập tức đẩy một lượng lớn người tiêu dùng đổ xô sang mua Pertalite – loại xăng có chỉ số octane thấp hơn nhưng được chính phủ trợ giá. Chị Merry Mustika, chủ một tiệm làm tóc, cho biết đã phải đợi 2 tiếng đồng hồ tại một trạm xăng nhưng vẫn chưa thể mua được vì dòng người xếp hàng mua xăng trợ giá quá đông sau khi xăng Pertamax tăng giá vượt quá khả năng chi trả của chị.

Đối với dầu diesel, Organda cho biết việc tăng giá các sản phẩm không trợ giá từ tháng 4 đã khiến nhiều người chuyển sang dùng dầu diesel trợ giá, bao gồm cả những phương tiện vận tải của các công ty khai khoáng và đồn điền vốn không thuộc diện được hưởng trợ giá.

Mặc dù vậy, ông Roberth Dumatubun, thư ký của Pertamina Patra Niaga (công ty con phân phối bán lẻ của Pertamina), đã phủ nhận các vấn đề về nguồn cung và khẳng định tình hình hiện tại vẫn ổn định. Ông cho biết Trung Đông chỉ chiếm khoảng 20% tổng nhu cầu nhập khẩu dầu thô của Indonesia, nên cuộc chiến giữa Mỹ và Iran có tác động hạn chế đến nguồn cung nhiên liệu của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á này.

Ngược lại, ông Fahmy Radhi, chuyên gia kinh tế năng lượng tại Đại học Gadjah Mada, đổ lỗi cho công tác quản lý phân phối yếu kém đối với nhiên liệu trợ giá thông qua hệ thống mã vạch trên ứng dụng My Pertamina. Ông lưu ý rằng nhiều phương tiện không đủ điều kiện vẫn nhận được mã vạch để mua dầu diesel trợ giá, đồng thời kêu gọi cơ quan chức năng thắt chặt quy trình xác minh.

Cách Tây Sumatra khoảng 1.500 km, tại thành phố Bandung, thủ phủ tỉnh Tây Java, anh Taufik Mukarom, một lập trình viên tự do, than phiền về việc nhà anh bị mất điện tới 4 lần trong tuần qua. Trong đó, có một đợt mất điện vào cuối tuần kéo dài tới 6 tiếng đồng hồ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc. Anh đã cố gắng tìm mua máy phát điện dự phòng nhưng mặt hàng này hiện đã cháy hàng ở nhiều nơi.

Các nguồn tin trong ngành tiết lộ rằng một vài nhà máy nhiệt điện than phục vụ hệ thống điện đảo Java đã phải tạm dừng hoạt động do thiếu hụt nguồn than. Tình trạng này một phần xuất phát từ việc chính phủ cắt giảm hạn ngạch sản xuất của các công ty khai thác mỏ trong năm nay.

Để xoa dịu tình hình, ông Darmawan Prasodjo, Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực Quốc gia Indonesia (PLN) – đơn vị độc quyền phân phối điện lẻ – cho biết nguồn cung than cho các nhà máy điện bị ảnh hưởng hiện đã được khôi phục. Ban đầu, ông Prasodjo giải thích việc cắt điện luân phiên là do các nhà máy thiếu than, nhưng sau đó trong một cuộc họp báo vào cuối tuần qua, ông cho rằng tình trạng này là do các sự cố kỹ thuật tại hai nhà máy điện do các công ty tư nhân vận hành.

Trước những diễn biến phức tạp của lưới điện, ông Tri Winarno, Cục trưởng Cục Khoáng sản và Than đá thuộc Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia, xác nhận bộ đã phải tạm dừng một số hoạt động xuất khẩu than để chuyển hướng nguồn than về cho PLN phục vụ các nhà máy điện trong nước.

Theo Nikkei Asia