8 ngân hàng rục rịch huy động 5,4 tỷ USD: Cuộc đua mới của những "ông lớn" ngân hàng Việt Nam

Trong báo cáo chiến lược đầu tư năm 2027 vừa công bố, SSI Research nhận định ngành ngân hàng Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng với nhiều thách thức đan xen. Nhu cầu tín dụng dự kiến duy trì ở mức cao nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế, song áp lực huy động vốn, biên lãi thuần thu hẹp và chất lượng tài sản suy giảm có thể hạn chế khả năng mở rộng lợi nhuận của các nhà băng.

Theo dự báo của SSI, lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong phạm vi theo dõi có thể tăng 15,4% trong năm 2027, thấp hơn mức tăng 19,5% ước tính cho năm 2026. Dù tốc độ tăng trưởng chậm lại, đây vẫn là mức tương đối tích cực trong bối cảnh chi phí vốn neo cao. Tuy nhiên, nhóm phân tích nhấn mạnh khả năng duy trì lợi nhuận sẽ ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn vốn và năng lực quản trị rủi ro thay vì chỉ dựa vào mở rộng tín dụng.

Nhìn lại năm 2026, ngành ngân hàng ghi nhận sự lệch pha đáng chú ý giữa hoạt động kinh doanh và diễn biến giá cổ phiếu. Lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong phạm vi theo dõi tăng 24% trong nửa đầu năm, nhưng vốn hóa toàn ngành lại giảm khoảng 4% so với đầu năm. Theo SSI, nguyên nhân quan trọng nằm ở áp lực nguồn vốn khi tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động, kéo theo mặt bằng lãi suất tăng và làm gia tăng chi phí hoạt động.

Tín dụng có thể tăng 17%, nhưng áp lực nguồn vốn chưa hạ nhiệtBước sang năm 2027, SSI dự báo tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 16–17%, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao. Đối với nhóm ngân hàng trong phạm vi theo dõi, tốc độ tăng trưởng tín dụng được kỳ vọng đạt 17,9%, trong đó MBB, VPB và HDB có thể tiếp tục dẫn đầu nhờ những lợi thế về dư địa tăng trưởng tín dụng gắn với việc nhận chuyển giao bắt buộc các tổ chức tín dụng yếu kém.

Động lực tín dụng năm tới được dự báo tập trung vào lĩnh vực xây dựng, đầu tư hạ tầng và các ngành liên quan. Hàng loạt dự án giao thông, đường sắt, metro và hạ tầng đô thị bước vào giai đoạn triển khai sẽ tạo ra nhu cầu vốn lớn. SSI cho rằng hoạt động cho vay hợp vốn giữa các ngân hàng có thể gia tăng để đáp ứng nhu cầu tài trợ những dự án quy mô lớn, đồng thời phân tán rủi ro tín dụng.

Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng cao cũng đặt ra thách thức về khả năng huy động vốn. Theo SSI, chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi dù thu hẹp trong quý 3/2026 vẫn ở mức gần 2,5 triệu tỷ đồng. Áp lực này buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động tiền gửi dài hạn, phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và tìm kiếm nguồn vốn từ nước ngoài.

Đáng chú ý, SSI nhận định vấn đề lớn nhất của ngành ngân hàng hiện nay không còn nằm ở hạn mức tín dụng mà là khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí phù hợp. Trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng ngày càng lớn, nguồn tiền gửi ngân hàng vẫn có đặc điểm kỳ hạn ngắn hơn. Sự mất cân đối này có thể tiếp tục gây áp lực lên hiệu quả kinh doanh trong năm 2027.

Một yếu tố đáng chú ý khác là biên lãi thuần (NIM). SSI dự báo NIM của các ngân hàng trong phạm vi theo dõi giảm nhẹ xuống 3,11% trong năm 2027, tương ứng mức giảm 2 điểm cơ bản. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng có thể rõ nét hơn khi NIM của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước được dự báo tăng 2 điểm cơ bản, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần giảm 8 điểm cơ bản.

Sự khác biệt chủ yếu đến từ lợi thế huy động vốn. Các ngân hàng quốc doanh có nền tảng tiền gửi lớn từ doanh nghiệp và khu vực FDI, qua đó duy trì nguồn vốn giá rẻ tương đối ổn định. Ngược lại, nhiều ngân hàng tư nhân phải chấp nhận chi phí huy động cao hơn để đáp ứng nhu cầu mở rộng tín dụng.

Song song với áp lực biên lãi, chất lượng tài sản tiếp tục là vấn đề cần theo dõi. SSI dự báo tỷ lệ nợ xấu của nhóm ngân hàng trong phạm vi theo dõi, không bao gồm Sacombank do có chu kỳ xử lý tài sản riêng biệt, có thể tăng lên 1,72% trong năm 2027. Trong đó, tỷ lệ nợ xấu của nhóm ngân hàng quốc doanh dự kiến ở mức 1,24%, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần có thể tăng lên 2,20%.

Rủi ro chủ yếu đến từ khả năng trả nợ của doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh và người mua nhà trong môi trường lãi suất cao. Ngoài ra, hơn 100.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn và dư nợ cho vay chủ đầu tư bất động sản khoảng 2,5 triệu tỷ đồng cũng là những yếu tố có thể gây sức ép lên chất lượng tài sản. Điều này đồng nghĩa các ngân hàng phải cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận và chi phí trích lập dự phòng.

Cuộc đua tăng vốn gần 144.000 tỷ đồng

Bên cạnh những thách thức về lãi suất và nợ xấu, tăng vốn được SSI đánh giá sẽ trở thành xu hướng quan trọng của ngành ngân hàng trong giai đoạn tới. Theo thống kê của nhóm phân tích, tám ngân hàng đang có kế hoạch phát hành cổ phiếu từ quý 4/2026 đến năm 2027 với tổng giá trị ước tính 143.830 tỷ đồng, tương đương khoảng 5,4 tỷ USD.

Trong đó, NCB (NVB) có kế hoạch huy động khoảng 33.000 tỷ đồng, Vietcombank (VCB) khoảng 31.771 tỷ đồng và BIDV (BID) khoảng 28.080 tỷ đồng. Những ngân hàng khác như HDBank, VPBank, MB và MSB cũng có kế hoạch bổ sung vốn với quy mô đáng kể. Nếu thực hiện thành công, các đợt phát hành dự kiến giúp vốn chủ sở hữu của nhóm ngân hàng niêm yết tăng khoảng 6,9%.

SSI đánh giá nhu cầu tăng vốn không chỉ xuất phát từ mục tiêu mở rộng hoạt động mà còn nhằm củng cố khả năng hấp thụ rủi ro trong dài hạn. Khi hệ thống ngân hàng tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong tài trợ các dự án lớn, yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn và quản trị thanh khoản ngày càng trở nên quan trọng. Đây cũng là một trong những yếu tố có thể tạo ra sự phân hóa về khả năng tăng trưởng giữa các ngân hàng.

Trong môi trường biên lãi chịu áp lực, SSI kỳ vọng thu nhập phí sẽ trở thành động lực hỗ trợ lợi nhuận. Các hoạt động bảo lãnh, tài trợ thương mại, thư tín dụng và dịch vụ liên quan đến các dự án hạ tầng được dự báo có nhiều dư địa tăng trưởng. Những ngân hàng sở hữu hệ sinh thái tài chính đa dạng, đặc biệt có công ty chứng khoán và nền tảng dịch vụ tài chính phát triển, được đánh giá có lợi thế trong việc mở rộng nguồn thu ngoài lãi.

Xét về cơ hội đầu tư, SSI duy trì quan điểm trung lập đối với toàn ngành ngân hàng và ưu tiên ba cổ phiếu gồm TCB, MBB và VCB. Trong đó, Techcombank (TCB) được đánh giá có lợi thế nhờ khả năng đa dạng hóa thu nhập phí và khai thác hệ sinh thái tài chính. SSI dự báo lợi nhuận trước thuế của ngân hàng này tăng khoảng 15,2% trong năm 2027.

Đối với MB (MBB), điểm nổi bật nằm ở khả năng duy trì tăng trưởng tín dụng cao và dư địa khai thác tệp khách hàng lớn. Lợi nhuận trước thuế năm 2027 được SSI dự báo tăng 15,2%, song nhóm phân tích cũng lưu ý tốc độ mở rộng tín dụng nhanh đòi hỏi ngân hàng phải kiểm soát tốt nguồn vốn và rủi ro. Trong khi đó, Vietcombank (VCB) được đánh giá cao nhờ nền tảng huy động vững chắc và khả năng trích lập dự phòng, giúp ngân hàng duy trì sức chống chịu trong môi trường lãi suất cao, với lợi nhuận trước thuế dự kiến tăng 10,3%

.Nhìn tổng thể, SSI cho rằng năm 2027 sẽ đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong cách đánh giá triển vọng ngân hàng. Thay vì ưu tiên những nhà băng có tốc độ mở rộng tín dụng nhanh nhất, yếu tố quyết định sẽ là khả năng huy động vốn, kiểm soát nợ xấu và tạo ra nguồn thu bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng, lợi thế có thể thuộc về các ngân hàng duy trì được sự cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn tài chính.