Chứng khoán chờ động lực mới

Hai tuần trở lại đây, thị trường chứng khoán diễn biến kém tích cực khi VN-Index giảm điểm ở 8/9 phiên, lùi về 1.819 điểm trong phiên 3-6. Đà điều chỉnh diễn ra cùng với sự suy giảm mạnh của thanh khoản khi giá trị giao dịch nhiều phiên dưới 20.000 tỉ đồng, thậm chí chỉ hơn 15.000 tỉ đồng trong ngày 1-6, thể hiện tâm lý vô cùng thận trọng của các nhà đầu tư.

VN-Index điều chỉnh nhưng chưa đáng lo

Tuy nhiên, tại talkshow với chủ đề "Làn sóng IPO trở lại: Cú hích mới cho thị trường chứng khoán?" do Báo Người Lao Động tổ chức sáng 3-6, các chuyên gia nhận định việc nhiều doanh nghiệp (DN) chuẩn bị chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết lên sàn sẽ góp phần bổ sung nguồn hàng chất lượng, đa dạng hóa cơ hội đầu tư và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.

Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam, cho rằng việc thị trường hiện nay vẫn bị chi phối bởi một số cổ phiếu lớn không phải là điều quá bất thường. Nhiều thị trường trên thế giới cũng ghi nhận hiện tượng tương tự khi một số DN có tỉ trọng rất lớn trong rổ chỉ số.

Theo ông Phương, nhà đầu tư không nên quá tập trung vào biến động của VN-Index mà cần chú ý đến chất lượng DN. "Trong nhiều trường hợp, chỉ số tăng nhưng rất nhiều cổ phiếu lại giảm điểm. Điều này mở ra cơ hội để nhà đầu tư lựa chọn mua vào những cổ phiếu tốt ở vùng giá hấp dẫn. Khi thị trường ổn định hoặc đón nhận các thông tin tích cực, bùng nổ trở lại, những cổ phiếu được mua ở mức giá tốt sẽ mang lại biên lợi nhuận cao hơn" - ông Phương nói.

Đồng quan điểm, bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Phòng Phân tích khối khách hàng tổ chức Công ty Chứng khoán Maybank, nhận định thời gian gần đây nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup ảnh hưởng lớn đến diễn biến của VN-Index. Tuy nhiên, xét trên diện rộng, thị trường vẫn duy trì trạng thái tương đối ổn định và dòng tiền đang chờ cơ hội dịch chuyển sang các nhóm ngành khác.

Theo bà Nhàn, các nhóm ngân hàng, bất động sản, đầu tư công hay bán lẻ sau giai đoạn điều chỉnh đã trở nên hấp dẫn hơn về mặt định giá. Khi tâm lý nhà đầu tư cải thiện, dòng tiền có thể lan tỏa sang nhiều lĩnh vực thay vì chỉ tập trung vào một số mã dẫn dắt.

Các chuyên gia cho rằng dư địa điều hành chính sách tiền tệ vẫn là yếu tố hỗ trợ quan trọng đối với thị trường chứng khoán trong bối cảnh lạm phát đang được kiểm soát. "Động lực chính của thị trường hiện là dư địa điều hành chính sách tiền tệ còn khi lạm phát đang được kiểm soát. Nếu căng thẳng địa chính trị giảm bớt và giá dầu bình ổn trở lại, sẽ là điều kiện thuận lợi để dòng tiền lan tỏa trên thị trường. Câu chuyện nâng hạng cận kề, góp phần ổn định tâm lý nhà đầu tư và thu hút dòng vốn ngoại vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới" - bà Thanh Nhàn phân tích.

Ngoài yếu tố vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận của DN niêm yết tiếp tục được xem là nền tảng quan trọng. Dù kết quả kinh doanh có thể không còn tăng mạnh như quý I/2026, mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 15% trong các quý tiếp theo vẫn đủ để hỗ trợ mặt bằng định giá hiện nay của thị trường.

Ở chiều ngược lại, tỉ giá và lãi suất tiếp tục là những yếu tố khiến nhà đầu tư thận trọng. Thực tế cho thấy phần lớn các đợt điều chỉnh mạnh của thị trường trong những năm gần đây đều có liên quan đến hai biến số này.

Ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng Phòng Khách hàng cao cấp Công ty Chứng khoán DNSE, nhấn mạnh áp lực lãi suất vẫn là rủi ro cần theo dõi. Theo ông Thoại, lãi suất vay ngân hàng hiện dao động quanh mức trên 10%/năm, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì khoảng 4,5%. Mặt bằng lợi suất cao khiến một phần dòng vốn quốc tế có xu hướng quay lại các tài sản an toàn thay vì tìm đến thị trường cổ phiếu.

Dù vậy, ông cho rằng nhà đầu tư không nên quá bi quan. "Nếu mọi thứ dần ổn định, định hướng chung vẫn là giảm lãi suất và thúc đẩy dòng tiền vào nền kinh tế để hỗ trợ tăng trưởng. Chứng khoán luôn đi cùng nền kinh tế, nếu thấy triển vọng tích cực của nền kinh tế sẽ là điều quan trọng cho quyết định đầu tư hôm nay" - ông Thoại nói.

Làn sóng IPO trở lại

Trong bối cảnh đó, làn sóng IPO được kỳ vọng sẽ trở thành chất xúc tác mới cho thị trường. Việc xuất hiện thêm nhiều DN chất lượng không chỉ mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư mà còn góp phần nâng cao quy mô, thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn hướng tới mục tiêu nâng hạng.

Nhiều tổ chức quốc tế dự báo tổng giá trị các thương vụ IPO tại Việt Nam giai đoạn 2026-2028 có thể đạt khoảng 50 tỉ USD. Thời gian gần đây, Điện Máy Xanh đã công bố kế hoạch chào bán cổ phiếu ra công chúng. Bên cạnh đó, nhiều thương hiệu lớn như Highlands Coffee, THACO, Nhà thuốc Long Châu, VNG hay MISA cũng được kỳ vọng sẽ tham gia IPO hoặc niêm yết trong thời gian tới.

Ông Trương Hiền Phương nhận định đây là "thời điểm vàng" để DN huy động vốn từ các dòng tiền lớn. "Trong khoảng 5 năm gần đây, thị trường chưa có nhiều cú hích đủ mạnh để thu hút những dòng vốn quy mô lớn. Tuy nhiên, hiện nay bối cảnh đã khác" - ông Phương nói.

Theo ông, cơ hội nâng hạng thị trường đang mở ra triển vọng thu hút mạnh dòng vốn quốc tế. Nhiều dự báo cho thấy Việt Nam có thể đón từ 1-1,5 tỉ USD ngay trong giai đoạn đầu sau khi được nâng hạng. Trong các giai đoạn tiếp theo, quy mô vốn ngoại có thể còn lớn hơn đáng kể. "Nếu Việt Nam tiếp tục được nâng hạng ở các bộ chỉ số lớn hơn, quy mô dòng vốn thu hút sẽ còn vượt xa. Nhiều DN muốn tận dụng cơ hội này để huy động được nguồn vốn lớn. Các DN đang chủ động đẩy mạnh kế hoạch IPO để góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, thu hút dòng vốn ngoại, nâng cao giá trị DN và vị thế của thị trường Việt Nam" - ông Phương nhận định.

So với giai đoạn IPO sôi động 2016-2019, các chuyên gia cho rằng làn sóng IPO hiện nay mang nhiều điểm khác biệt. Cụ thể, nếu trước đây hoạt động IPO chủ yếu gắn với quá trình cổ phần hóa và thoái vốn DN nhà nước thì hiện nay động lực chính đến từ khu vực tư nhân. Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Phòng Phân tích khối khách hàng tổ chức - Công ty Chứng khoán Maybank, cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới khi thu hút mạnh vốn đầu tư nước ngoài và chuẩn bị được nâng hạng.

"Làn sóng IPO lần này được dẫn dắt bởi các DN tư nhân đầu ngành, có nền tảng kinh doanh tốt và năng lực cạnh tranh mạnh. Chất lượng DN và sự đa dạng ngành nghề từ truyền thông, bán lẻ, công nghiệp, công nghệ... chứ không tập trung vào một vài lĩnh vực như trước đây. Quy mô và thanh khoản của thị trường cũng lớn hơn rất nhiều so với 10 năm trước" - bà Nhàn nhận định.

Dù triển vọng tích cực, một số nhà đầu tư vẫn băn khoăn liệu thị trường có đủ sức hấp thụ lượng hàng hóa mới rất lớn trong vài năm tới, nhất là khi thanh khoản gần đây có dấu hiệu suy giảm và khối ngoại vẫn bán ròng.

Theo các chuyên gia, sức hấp dẫn của các thương vụ IPO không phụ thuộc hoàn toàn vào thanh khoản hiện tại. Bởi, lượng tiền đứng ngoài thị trường vẫn còn khá lớn. Ông Võ Diệp Thành Thoại cho rằng thành công của một thương vụ IPO phụ thuộc vào 3 yếu tố cốt lõi gồm lợi thế cạnh tranh của DN, quy mô cổ phần chào bán và chất lượng hệ sinh thái phía sau DN.

"Nếu tỉ lệ cổ phần bán ra công chúng quá lớn thì áp lực chốt lời sau niêm yết sẽ cao hơn. Ngược lại, nếu lượng cổ phiếu tự do lưu hành ban đầu thấp, khả năng giữ giá và tăng giá thường tốt hơn. Nhà đầu tư cũng cần xem DN đó thuộc hệ sinh thái nào, chất lượng hệ sinh thái ra sao và các DN liên quan đang vận hành như thế nào. Đây là những yếu tố quan trọng hơn nhiều so với việc nhìn đơn thuần vào thanh khoản thị trường hiện tại" - ông Thoại phân tích.

ĐƠN VỊ ĐỒNG HÀNH