Chuyên gia chỉ ra cơ hội đặc biệt của TP.HCM khi Luật Phát triển đô thị ra đời

PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng sau khi được thông qua, Luật Phát triển đô thị mang ý nghĩa đặc biệt, tạo ra một hệ sinh thái phát triển mới cho những đô thị đặc biệt. Đó là tạo ra một thể chế lớn, trao quyền chủ động, sáng tạo hơn cho các thành phố. Từ đó, mở ra một không gian phát triển mới, với năng lực mới cho các đô thị này.

Luật Phát triển đô thị rất kịp thời, đúng lúc

Với TP.HCM, điều này càng có ý nghĩa đặc biệt. Bởi cùng với Luật Phát triển đô thị, Quy hoạch tầm nhìn 100 năm đang triển khai giống như 2 tuyến mở cho sự phát triển của Thành phố trong thời gian tới.

Nếu coi quy hoạch là việc mở rộng, định hình không gian phát triển mới cho Thành phố, thì Luật Phát triển đô thị đưa đến cơ chế để thực hiện không gian phát triển đó. Hai yếu tố là một cặp đi liền với nhau.

Ông nói thêm việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị tạo thêm không gian để Thành phố chủ động, sáng tạo trong tổ chức phát triển. Cùng với đó, việc điều chỉnh quy hoạch TP.HCM sẽ mở rộng không gian phát triển cả về phạm vi, cấu trúc và kinh tế.

TP.HCM hiện hội tụ nhiều điều kiện đặc biệt khi không gian phát triển được mở rộng, đồng thời Thành phố đang đứng trước một thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ về công nghệ, chất lượng tăng trưởng và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, việc nhiều cơ hội vẫn chưa được khai thác đầy đủ cũng cho thấy năng lực hiện có còn những điểm hạn chế.

Đây chính là một trong những thách thức lớn nhất của TPHCM. Thành phố cần vượt qua cách làm cũ, đồng thời xây dựng những năng lực mới để có thể cạnh tranh với các đô thị lớn trên thế giới.

“Chúng ta không chỉ nhìn vào những năng lực hiện có, những sức mạnh đang có, mà quan trọng hơn là phải tạo ra những năng lực mới, thật sự khác thường, chưa từng có để giải quyết những bài toán phát triển của tương lai”, ông Trần Đình Thiên nói.

Và doanh nghiệp, nếu muốn nhận diện đúng cơ hội, đúng cả những rủi ro, thì phải nhìn trong một tổng thể kết hợp giữa Luật Phát triển Đô thị và quy hoạch mới của TP.HCM.

Ông Nguyễn Đỗ Dzũng, Tổng giám đốc Công ty Tư vấn quốc tế EnCity cho rằng điều đặc biệt với TP.HCM là Quy hoạch tầm nhìn 100 năm và Luật phát triển đô thị cùng ra đời. Thành phố có quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, có khung pháp lý cho phép chủ động triển khai. Điều này rất quan trọng, bởi TP.HCM muốn tăng trưởng nhanh, muốn làm những điều mới, điều chưa từng làm thì phải có sự chủ động, sự linh hoạt.

“Chúng ta nói đùa chúng ta không thể phát triển công nghiệp 4.0 trên nền pháp lý 0.4. Tôi cho rằng Luật Phát triển đô thị thông qua rất kịp thời, để trao cơ chế, trao quyền quyết định cho TP.HCM thực thi các mô hình mới, đặc biệt là phát triển mạng lưới metro và các dự án TOD.

Vì các dự án mới này cần những khuôn khổ, mô hình vượt ngoài những điều chúng ta đang quy ước trong quy định hiện hành. Nên tôi muốn nhấn mạnh rằng Luật ra đời rất phù hợp, rất cần thiết và đúng lúc”, ông Nguyễn Đỗ Dzũng nói.

Chuyên gia này lý giải thêm, Quy hoạch tổng thể TP.HCM là khung, nhưng bước tiếp theo với những dự án cụ thể chính là nơi thực thi Luật Phát triển đô thị, để trao quyền cho TP.HCM và tìm ra những mô hình mới, linh hoạt, hoàn toàn trong thẩm quyền Thành phố để triển khai thật nhanh. Đó là điều rất kỳ vọng cho bước tiếp theo.

“Và tôi cho rằng bước tiếp theo rất quan trọng. Bởi xây được khung rồi, Thành phố phải làm sao hiện thực hóa khung đó với bối cảnh pháp lý thuận lợi khi có Luật phát triển đô thị. Điều này tôi nghĩ TP.HCM cần sự chung tay, sự tham gia của rất nhiều các chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng xã hội”, ông Dzũng nói thêm.

TP.HCM đã ở trong tư thế sẵn sàng vận dụng Luật ngay

Trong chu kỳ phát triển mới, bài toán của TP.HCM không chỉ là Thành phố sẽ lớn đến đâu, mà quan trọng hơn là có đủ năng lực để biến quy mô lớn thành sức mạnh cạnh tranh hay không.

Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng thời gian vừa qua, có thể thấy, TP.HCM đã ở trong tư thế sẵn sàng, để khi có Luật thì vận dụng ngay. Đây là tín hiệu rất tích cực.

Ông lưu ý TP.HCM với một sứ mệnh đặc biệt, các cơ chế cho phát triển Thành phố không chỉ là việc giải quyết vấn đề của Thành phố, mà còn cho cả đất nước.

Luật Phát triển đô thị trao quyền để Thành phố đẩy mạnh đổi mới sáng tạo cho phát triển. Tuy nhiên, quá trình định hình một cấu trúc quyền lực mới, tức là quá trình trao quyền, không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Cơ chế để thực thi những quyền được trao phải cần có một quá trình.

Bên cạnh đó là năng lực của bộ máy và sự đồng thuận của người dân khi những quyền đó được thực hiện. Theo ý nghĩa đó, dù có cơ chế đặc thù, mở ra cơ hội rất lớn, nhưng cũng đòi hỏi nỗ lực rất cao của chính quyền TP.HCM.

Song song đó là Quy hoạch TP.HCM tầm nhìn 100 năm, với rất nhiều cơ hội mới. TP.HCM trong quy hoạch mới được định hình trên cơ sở những lợi thế của tổ hợp 3 trung tâm lớn, gồm TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. 3 phân vùng chức năng lớn, 3 trung tâm phát triển lớn được tổ hợp lại thành một thực lực phát triển có sức mạnh vượt trội.

Khi tổ hợp sức mạnh của 3 trung tâm này lại, không phải là phép cộng mà sẽ là phép nhân, tạo thành một không gian phát triển mở rộng, một cấu trúc có tầm vóc quốc gia được định hình.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đỗ Dzũng cho rằng trước mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TP.HCM cần lựa chọn những dự án, công trình hạ tầng có tác động lớn nhất đến hiệu quả đầu tư và tăng trưởng.

Ông cũng lưu ý yêu cầu phát triển cân bằng hơn giữa các khu vực. Trong đó, những khu vực phía Tây, đặc biệt Củ Chi, cần được quan tâm với các dự án đủ sức tạo động lực phát triển mới, thay vì tiếp tục tập trung nguồn lực vào những khu vực vốn đã có nền tảng phát triển.

Với các khu vực như Vũng Tàu, Bà Rịa hay Cần Giờ, cần tiếp cận trong một tổng thể không gian có sự liên kết, từ đó hình thành một vùng kinh tế có sức cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh đó, bài toán vốn cho đầu tư, phát triển cũng được đặt ra khi TP.HCM cùng lúc hướng tới tăng trưởng nhanh và triển khai nhiều dự án quy mô lớn. Thành phố cần thu hút mạnh hơn nguồn vốn quốc tế.

Muốn vậy, phải cải cách thể chế, ổn định chính sách, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả thực thi, là những yếu tố then chốt các chuyên gia khuyến nghị, để tạo niềm tin với nhà đầu tư.

“Lợi thế nổi bật của TP.HCM nằm ở con người. Luật Phát triển đô thị trao quyền cho TP.HCM đột phá về thể chế, tăng hiệu quả bộ máy công quyền để tận dụng tối đa cơ hội phát triển. Đã có khung, có định hướng, phải làm sao thực hiện được. Làm gì trước, làm gì sau, đó là những câu hỏi quan trọng Thành phố cần quan tâm khi triển khai”, ông Dzũng nhấn mạnh.