Đế chế Nvidia rung chuyển, chiếc ghế của 'ông vua' AI Jensen Huang có lung lay?

Trong 4 năm qua, tỷ phú Jensen Huang đã trở thành nhân vật trung tâm trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI).

Nvidia, công ty mà ông đồng sáng lập năm 1993, hiện kiểm soát khoảng 90% thị trường chip máy tính được sử dụng trong các dự án trí tuệ nhân tạo quy mô lớn, những dự án đang thúc đẩy nền kinh tế Mỹ. Sự thống trị đó đã đưa ông Huang trở thành một trong những người giàu nhất thế giới, đồng thời giúp ông trở thành đồng minh của Tổng thống Donald Trump.

Rất ít lãnh đạo tại Thung lũng Silicon, ngoại trừ tỷ phú Elon Musk của Tesla và Steve Jobs của Apple, có mức độ gắn kết với công ty của mình như ông Huang. Trên cương vị CEO, ông điều hành mọi khía cạnh hoạt động kinh doanh của Nvidia, trong khi các thành viên gia đình ông cũng nắm giữ vị trí quan trọng trong công ty.

Quyền kiểm soát rộng khắp đó cho thấy thách thức mà hội đồng quản trị Nvidia đang phải đối mặt. Ngày 8/11, hội đồng đã mở cuộc điều tra về hành vi của ông Huang, sau khi ông thừa nhận có quan hệ tình cảm với nữ doanh nhân mà các cơ quan tình báo Mỹ xác định là gián điệp nước ngoài.

“Dù hội đồng không có lý do để tin rằng an ninh quốc gia hay các bí mật của Nvidia đã bị xâm phạm, cuộc điều tra sẽ xem xét toàn bộ thông tin hiện có. Jensen hoàn toàn ủng hộ việc rà soát này và đã cam kết hợp tác”, thông cáo của hội đồng cho biết.

Các thành viên hội đồng quản trị độc lập của công ty sẽ lựa chọn một đơn vị tư vấn pháp lý bên ngoài để tiến hành điều tra. Người phát ngôn Nvidia cho biết ông Huang sẽ không tham gia vào quá trình lựa chọn này.

Ông Huang, 63 tuổi, vẫn sẽ tiếp tục lãnh đạo Nvidia trong thời gian cuộc điều tra diễn ra. Trong thông điệp gửi tới nhân viên Nvidia ngày 8/11, ông lên tiếng xin lỗi.

“Tôi đã không chung thủy với vợ mình. Những hành động của tôi đã làm tổn thương bà ấy và các con chúng tôi. Không có bất kỳ lời bào chữa nào cho những gì tôi đã làm. Tôi vô cùng xin lỗi”, ông viết.

Là cổ đông cá nhân lớn nhất của Nvidia với 3,56% cổ phần, ông Huang đã đưa Nvidia lên đỉnh cao Phố Wall và tạo dựng ảnh hưởng mạnh mẽ tại Washington. Ông làm được điều đó nhờ một cơ cấu tổ chức phẳng và đội ngũ hơn 60 lãnh đạo cấp cao báo cáo trực tiếp cho mình, qua đó đặt ông vào trung tâm mọi hoạt động thường nhật của công ty.

Nếu hội đồng quản trị quyết định trừng phạt ông Huang, Nvidia sẽ không có một người kế nhiệm rõ ràng, thậm chí cũng không có ứng viên nội bộ nổi bật nào đủ sức điều hành tập đoàn sản xuất chip khổng lồ này. Điều đó hoàn toàn khác với trường hợp Apple, khi Tim Cook tiếp quản vị trí của ông Steve Jobs một cách suôn sẻ ngay trước khi nhà sáng lập này qua đời vì ung thư.

Trong những năm đầu thành lập, Nvidia sản xuất loại chip được gọi là bộ xử lý đồ họa (GPU), chủ yếu được sử dụng trong các trò chơi điện tử. Sau đó, ông Huang đặt cược rằng chip của Nvidia cũng có thể được sử dụng để phát triển AI, và ông đã đổ hàng tỷ USD vào việc phát triển phần mềm cũng như chip phục vụ mục tiêu này.

Canh bạc đó đã mang lại thành công vang dội. Nvidia trở thành công ty đại chúng đầu tiên trên thế giới đạt mức định giá 5.000 tỷ USD.

Theo S&P Global Visible Alpha, trong năm nay và năm 2027, Amazon, Google, Meta và Microsoft dự kiến sẽ chi tổng cộng 1.842 tỷ USD cho các khoản đầu tư, tập trung vào xây dựng trung tâm dữ liệu AI. Chip của Nvidia chính là thành phần được sử dụng bên trong những trung tâm dữ liệu đó.

“Những gì ông ấy nói đều có sức chi phối cả ngành công nghiệp. Ông ấy dường như có khả năng biến mọi thứ mình chạm vào trong lĩnh vực công nghệ thành vàng”, Bob O’Donnell, nhà phân tích trưởng tại công ty nghiên cứu công nghệ TECHnalysis Research, nhận xét về ông Huang.

Nhu cầu chip Nvidia lớn đến mức ông Larry Ellison - đồng sáng lập công ty phần mềm Oracle, từng kể lại một bữa tối sushi tại Palo Alto, California, vào năm 2024, khi ông và tỷ phú Elon Musk phải năn nỉ ông Huang cung cấp thêm chip.

“Làm ơn hãy nhận tiền của chúng tôi đi. Hãy nhận thêm nữa. Ông chưa nhận đủ đâu. Chúng tôi cần ông lấy thêm tiền của chúng tôi, làm ơn!”, ông Ellison kể lại lời mình nói với ông Huang khi đó.

Sự phát triển thần tốc của Nvidia đã biến ông Huang thành người nổi tiếng. Một trong những chiếc áo khoác da màu đen mang tính biểu tượng của ông từng được bán đấu giá với giá gần 1 triệu USD. Hội nghị dành cho các nhà phát triển của Nvidia trở thành sự kiện được săn đón nhất tại Thung lũng Silicon, với những người tham dự phải xếp hàng nhiều giờ chỉ để được nghe ông Huang phát biểu.

Ông Huang bắt đầu bị đám đông vây quanh tại các sự kiện, với nhiều người muốn xin chữ ký. Trong số đó có một phụ nữ đề nghị ông ký tên lên ngực mình.

Giữa tất cả sự náo nhiệt ấy, ông vẫn tiếp tục điều hành Nvidia bằng phong cách mà những người kỳ cựu tại Thung lũng Silicon gọi là “trường lực bóp méo thực tại”, tương tự phong cách của Steve Jobs tại Apple.

“Khi tôi tin vào điều gì đó trong đầu mình, bạn biết đấy, mọi chuyện là như vậy, bạn hình dung ra một tương lai, và tương lai đó trở nên thuyết phục đến mức không có cách nào nó không xảy ra”, ông Huang nói trong podcast hồi tháng 3.

Định hình chính sách về AI

Sự trỗi dậy của ông Huang cũng giúp ông giành được thiện cảm từ ông Trump. Sau khi không tham dự lễ nhậm chức tổng thống, sự kiện mà nhiều lãnh đạo công nghệ tham dự, ông Huang đã bay tới khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago để dự bữa tối dành cho các nhà tài trợ. Tại đây, ông gây ấn tượng với ông Trump bằng câu chuyện cá nhân của mình: một người nhập cư Đài Loan (Trung Quốc) trở thành người đồng sáng lập công ty sau này trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới.

Hai người thường xuyên nói chuyện qua điện thoại. Ông Trump từng gọi điện và ngắt lời ông Huang ngay trong lúc ông đang phát biểu tại một hội nghị công nghệ gần đây, cũng như trong cuộc họp toàn thể nhân viên Nvidia.

Ông Huang đã đóng vai trò vượt trội trong việc định hình chính sách AI của ông Trump.

Năm ngoái, ông thuyết phục chính quyền Mỹ đảo ngược hạn chế đối với hoạt động bán chip sang Trung Quốc. Năm nay, theo 2 người am hiểu về vai trò của ông, ông đã góp phần làm phá sản kế hoạch thiết lập quy trình quản lý nhằm đánh giá các hệ thống AI và bảo đảm chúng an toàn.

Thay vào đó, ông thúc đẩy việc thông qua cam kết của lãnh đạo các công ty AI lớn, theo đó các sản phẩm của họ sẽ tuân thủ những biện pháp bảo vệ an toàn mang tính tự nguyện.

“Nếu tôi tin rằng mình sắp tung ra một sản phẩm không an toàn, thì hoàn toàn nằm trong khả năng, quyền hạn và trách nhiệm của tôi, đồng thời tôi cũng có động lực để làm điều đó, là không đưa sản phẩm ấy ra thị trường”, ông Huang nói khi giải thích việc ông phản đối quản lý AI trong podcast “The Ezra Klein Show” hồi tháng 9.

Ông Huang được biết đến với phong cách quản lý không theo lối truyền thống.

Trong podcast năm 2023, ông bác bỏ các sơ đồ tổ chức truyền thống. “Tất cả những thứ đó chẳng có ý nghĩa gì đối với tôi”, ông nói.

Ông điều hành Nvidia chủ yếu thông qua các cuộc họp tập trung vào từng dự án cụ thể, với sự tham gia của nhân viên ở mọi cấp bậc trong công ty, từ những người mới tốt nghiệp đại học cho đến các lãnh đạo cấp cao nhất. Ông cho biết mỗi ngày mình đọc hàng nghìn email từ nhân viên ở khắp các bộ phận.

Ông Huang cũng đưa vào hội đồng quản trị Nvidia nhiều nhà đầu tư từ thời kỳ đầu và các đối tác kinh doanh.

Hai trong số 10 thành viên hội đồng có liên hệ với các công ty đầu tư mạo hiểm từng đầu tư vào Nvidia từ năm 1993. Hai thành viên khác từng là lãnh đạo tại 1 công ty thiết kế chip đã hợp tác với Nvidia trong những năm 1990.

Các thành viên còn lại bao gồm cựu chủ tịch Taco Bell - cựu giám đốc tiếp thị của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL) và một giáo sư kỹ thuật.

Theo 3 cựu nhân viên, ông Huang chủ yếu xem hội đồng quản trị Nvidia như một yêu cầu bắt buộc về quản trị doanh nghiệp, thay vì một bộ phận có vai trò quan trọng trong việc hoạch định chiến lược hoặc triển khai hoạt động của công ty.

Trong những năm qua, ông Huang đã trao cho các con mình ngày càng nhiều quyền lực tại Nvidia.

Con trai ông - Spencer, là giám đốc quản lý sản phẩm và giữ vai trò chủ chốt trong các hoạt động phát triển robot của Nvidia.

Con gái ông - Madison, là giám đốc cấp cao phụ trách tiếp thị sản phẩm. Cô cũng tham gia vào lĩnh vực robot, đồng thời phụ trách một số công việc về truyền thông và tiếp thị.

Con rể ông - Nico Caprez, làm việc trong bộ phận phát triển kinh doanh của công ty.

Vai trò ngày càng lớn của các thành viên gia đình trong hoạt động kinh doanh đã khiến một số nhân viên bất mãn, đồng thời tạo ra ấn tượng rằng ông Huang đang chuẩn bị cho các con mình kế nhiệm ông trong tương lai.

Một số khách hàng, nhà cung cấp và cố vấn của công ty cũng đã bắt đầu chủ động xây dựng quan hệ với các con ông.

Hiện vẫn chưa rõ cuộc điều tra của hội đồng quản trị sẽ kéo dài bao lâu. Tuy nhiên, ngay cả khi hội đồng quyết định loại bỏ ông Huang khỏi vị trí lãnh đạo, ông từng nói rằng Nvidia có rất nhiều lựa chọn để tìm người kế nhiệm.

Các con ông có thể là một trong những lựa chọn đó.