Không phải thanh long hay sầu riêng, một loại quả của Việt Nam được Mỹ tích cực săn lùng: Thu về hơn 100 triệu USD, giá hơn 50.000 đồng/quả

Theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 361 triệu USD rau quả sang Mỹ, tăng 14,4% so với cùng kỳ. Trong đó, riêng mặt hàng dừa đạt 105,27 triệu USD, tương đương hơn 2.700 tỷ đồng, tăng 28%.

Với kim ngạch này, dừa vượt xa xoài với 32,3 triệu USD và thanh long với 26,7 triệu USD, trở thành mặt hàng rau quả xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang thị trường Mỹ, chiếm khoảng 29% tổng kim ngạch rau quả xuất khẩu sang thị trường này.

Cùng kỳ một năm trước, xuất khẩu dừa sang Mỹ đạt khoảng 82 triệu USD, chiếm 26% kim ngạch rau quả. Như vậy, sau một năm, giá trị xuất khẩu dừa tăng thêm hơn 23 triệu USD, trong khi tỷ trọng tăng hơn 3 điểm phần trăm. Tốc độ tăng của dừa cũng gần gấp đôi mức tăng chung của nhóm rau quả.

Không chỉ gia tăng về lượng xuất khẩu, diễn biến thị trường cũng đang tác động đến giá dừa nguyên liệu trong nước. Khoảng một thập kỷ trước, thị trường dừa có diễn biến khác. Khi bước vào cao điểm mùa mưa bão, giá dừa có thể giảm xuống 1.000-2.000 đồng/quả nhưng người trồng vẫn gặp khó khăn trong tiêu thụ. Dừa tươi đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Mỹ hiện được thu mua tại vườn với giá khoảng 8.000-10.000 đồng/quả, tùy chất lượng và điều kiện vận chuyển.

Khoảng 2-3 năm trở lại đây, dừa tươi dần trở thành một trong những mặt hàng quan trọng của ngành dừa. Sản phẩm từ dừa Việt Nam hiện đã được xuất khẩu tới khoảng 90 quốc gia, vùng lãnh thổ, trong đó Mỹ và Trung Quốc là hai thị trường lớn nhất.

Tại Mỹ, dừa tươi Việt Nam hiện được bán tại một số hệ thống siêu thị lớn như Costco và các hệ thống phục vụ cộng đồng người Việt. Giá bán lẻ được ghi nhận khoảng 1,99 USD/quả hoặc 16,9-17 USD/thùng 9 quả.

Dự báo xuất khẩu dừa trong năm nay, chủ yếu gồm dừa tươi và các sản phẩm chế biến từ trái dừa, có thể đạt 500-600 triệu USD. Nếu tính thêm các sản phẩm chế biến từ cây dừa và những sản phẩm liên quan, tổng kim ngạch có thể vượt 1 tỷ USD.

Đà tăng của thị trường xuất khẩu cũng đặt ra yêu cầu về việc tổ chức lại vùng nguyên liệu. Theo thống kê từ Hiệp hội Dừa Việt Nam (VCA), cả nước hiện có hơn 55.000 ha dừa đạt các chứng chỉ tiêu chuẩn quốc tế. Diện tích này dự kiến được mở rộng lên khoảng 57.000 ha theo hướng liên kết chuỗi.

Tuy nhiên, phần lớn diện tích dừa hiện vẫn do người dân trồng tự phát và chưa chuyên canh hoàn toàn. Dừa tươi cũng có nhiều giống khác nhau, do đó nếu một vùng nguyên liệu có quá nhiều giống pha tạp, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong thu mua và bảo đảm độ đồng nhất của sản phẩm.

VCA đang phối hợp với địa phương và doanh nghiệp để định hướng sản xuất theo nhu cầu thực tế. Theo mô hình này, doanh nghiệp đưa ra yêu cầu về sản phẩm và đơn hàng trước, sau đó người dân tổ chức canh tác theo tiêu chuẩn và nhu cầu của thị trường.

Việc mở rộng thị trường xuất khẩu vì vậy không chỉ tạo thêm đầu ra cho trái dừa mà còn kéo theo yêu cầu chuẩn hóa vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và tăng liên kết giữa doanh nghiệp với người trồng.