Làn sóng sa thải mới vì AI

Ảnh minh họa

Chỉ trong tháng trước, Meta cắt giảm 8.000 nhân viên, Microsoft lần đầu tiên trong lịch sử triển khai chương trình nghỉ hưu tự nguyện và hàng loạt tập đoàn công nghệ khác đều đưa ra cùng một lý do - trí tuệ nhân tạo. Nhưng liệu AI có thực sự là nguyên nhân?

Chỉ vài năm trước, mảnh đất công nghệ California còn quen với chuyện nhảy việc để tăng lương, nhận cổ phiếu hoặc đầu quân cho các start-up kỳ lân. Nhưng nay, AI đang làm thay đổi cuộc chơi. Nó mở ra cơ hội mới, nhưng cũng buộc doanh nghiệp và người lao động phải tái định nghĩa giá trị của mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Chuyện đang diễn ra ngay tại gã khổng lồ Meta. CNN cho biết hãng này sẽ cắt giảm 10% lao động trên toàn cầu, tức khoảng 8.000 người. Họ cũng thôi tuyển dụng mới 6.000 vị trí việc làm. Dẫn lời đại diện quản lý nhân sự Meta, trang tin công nghệ The next web lý giải công ty này buộc phải cắt giảm nhân sự để bù lại khoản đầu tư có thể lên đến 135 tỷ USD năm nay, hầu hết là vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo.

Không riêng Meta, Microsoft cũng phải làm điều tương tự, nhưng nhẹ nhàng hơn. CNBC cho biết Microsoft vừa đưa ra chương trình hỗ trợ nghỉ hưu tự nguyện, áp dụng cho nhân viên tại Mỹ, từ cấp quản lý trở xuống, với tổng tuổi đời và tuổi nghề đủ 70 năm trở lên. Đây là lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ tồn tại, Microsoft làm chương trình này trong bối cảnh phải đối mặt với những thay đổi lớn từ AI.

Chỉ riêng quý đầu năm nay, ước có hơn 78.000 việc làm trong ngành công nghệ bị cắt trên toàn cầu. Hơn 20% trong số đó được quy cho AI, tăng mạnh so với con số 8% của năm ngoái. Nhưng liệu AI có phải là nguyên nhân chính?

Câu trả lời không đơn giản. Tạp chí Harvard Business Review cho rằng các công ty đang sa thải nhân viên vì tiềm năng của AI chứ không phải vì hiệu suất thực tế của nó.

Trang tin Invezz cho rằng cần thêm 6 tháng đến một năm nữa các công ty thực sự nhìn thấy mức tăng năng suất rõ rệt từ AI. Do vậy, nhiều đợt cắt giảm nhân sự hiện nay đang diễn ra nhanh hơn tốc độ tự động hóa thực tế.

Thậm chí, CEO OpenAI thừa nhận rằng có hiện tượng "AI washing", tức là người ta đổ lỗi cho AI về những đợt sa thải mà họ sẽ làm dù có hay không có AI.

Vấn đề không chỉ là số việc làm bị cắt giảm, mà sâu hơn là cơ cấu thị trường đang thay đổi. Giờ số chuyên gia thất nghiệp nhiều hơn cả công nhân. Trong khi hơn một nửa số sinh viên ra trường năm ngoái vẫn chưa tìm được việc làm. AI không chỉ thay đổi công nghệ, mà đang thay đổi cả con đường vào nghề của một thế hệ.