Lộ phương án mới quản lý eo biển Hormuz giữa lúc Mỹ - Iran đối đầu

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm với Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar ngày 12/7, trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran và Washington tiếp tục leo thang .

Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, hai bên đã trao đổi về diễn biến mới của tình hình khu vực và nhất trí duy trì liên lạc chặt chẽ trong thời gian tới.

Pakistan hiện là một trong những quốc gia đóng vai trò trung gian quan trọng trong các nỗ lực đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Trước đó, ông Araghchi đã tới thủ đô Muscat (Oman) để hội đàm với người đồng cấp Oman. Theo một nguồn tin, Oman xây dựng dự thảo đề xuất quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, điểm nóng được xem là nút thắt lớn nhất trong cuộc khủng hoảng hiện nay.

Cụ thể, Oman đã soạn thảo một đề xuất quản lý giao thông ở eo biển Hormuz thông qua hai tuyến đường được kiểm soát riêng biệt, một nguồn tin am hiểu về các cuộc đàm phán cho biết với CNN.

Theo thỏa thuận, hiện vẫn chưa được hoàn thiện, cả hai hành lang sẽ vẫn mở. Hành lang phía Nam, đi qua vùng biển thuộc lãnh thổ Oman, sẽ cho phép tự do hàng hải như trước chiến sự.

Trong khi đó, các tàu thuyền đi qua Hành lang phía Bắc, đi qua vùng biển thuộc lãnh thổ Iran, sẽ cần sự chấp thuận trước từ Iran, mặc dù theo thỏa thuận sẽ không áp dụng phí cầu đường.

Các bên trung gian đang nỗ lực khôi phục đối thoại giữa Mỹ và Iran sau khi hai nước liên tiếp tiến hành các đòn tấn công nhằm vào nhau trong tuần qua. Lãnh đạo hai nước cũng đồng thời đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn vào cuối tuần.

Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đăng tải trên mạng xã hội đoạn trích trong thỏa thuận 14 điểm được ký hồi tháng 6, kèm thông điệp: “Kỷ nguyên của những thỏa thuận một chiều đã kết thúc. Chúng tôi đã nói rồi: hoặc giữ lời hứa, hoặc phải trả giá”.

Trong một diễn biến khác, Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết toàn bộ thủy thủ trên một tàu container bị hư hại gần eo biển Hormuz đã được lực lượng địa phương giải cứu sau khi buộc phải rời tàu bằng xuồng cứu sinh. Theo Sĩ quan An ninh của công ty vận hành con tàu, thủy thủ đoàn đã được đưa vào bờ an toàn.

Khoảng 5 giờ trước đó, UKMTO thông báo con tàu bị cháy sau khi phần đuôi bị hư hại trong lúc di chuyển ngoài khơi phía Đông Oman.

Sự việc xảy ra sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn cảnh cáo một tàu đi qua tuyến đường “không được phép” tại eo biển Hormuz và tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này.

Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết IRGC “công khai tấn công” một tàu container treo cờ Síp đi qua eo biển Hormuz, khiến một thành viên thủy thủ đoàn mất tích. Hiện chưa rõ hai thông tin trên có đề cập đến cùng một con tàu hay không.

Bình luận trên CNN, cựu Đại tá Không quân Mỹ Cedric Leighton nhận định cả Washington và Tehran đều đang duy trì một cuộc đối đầu có kiểm soát và không bên nào muốn xung đột leo thang thành xung đột toàn diện.

Ông mô tả các đợt tấn công và đáp trả liên tiếp giữa hai nước giống như “chiến đấu theo nhịp”, trong đó mỗi bên đều cố tình giữ căng thẳng ở mức vừa phải. “Theo những gì chúng ta đang chứng kiến, đây là chuỗi các cuộc tấn công và phản công nhằm giữ cho tình hình luôn nóng nhưng không bùng phát ngoài tầm kiểm soát”, ông nói.

Theo ông Leighton, Iran chủ yếu nhắm vào các tàu thương mại riêng lẻ, trong khi Mỹ không muốn triển khai lực lượng mặt đất quy mô lớn hoặc chấm dứt các cuộc tấn công của Iran bằng biện pháp quân sự, mà vẫn ưu tiên con đường ngoại giao.

“Đây là sự kết hợp giữa va chạm ngoại giao và va chạm quân sự, và hiện cả hai bên đều đang vận hành song song hai lĩnh vực ảnh hưởng đó” , ông nhận định.

Iran tuyên bố đã phóng tên lửa không người lái nhắm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ ở Kuwait và Bahrain. (Nguồn: Telegram)

Truyền thông nhà nước Iran trước đó cũng đưa tin lực lượng nước này đã mở các cuộc tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh sau đợt không kích mới nhất của Washington.

Theo Đài truyền hình quốc gia IRIB, IRGC đã phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar. IRGC cũng tuyên bố tiến hành một cuộc tấn công “quy mô lớn và bất ngờ” nhằm vào các cơ sở hậu cần phục vụ tàu chiến và các bệ tiếp nhiên liệu dành cho tàu sân bay Mỹ tại cảng Duqm (Oman).

Tại Kuwait, quân đội Iran cho biết đã sử dụng máy bay không người lái cảm tử nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ, trong đó có hệ thống phòng không Patriot. Trong khi đó, Iran tuyên bố đã tấn công hệ thống thông tin liên lạc và radar của lực lượng Mỹ tại Bahrain, nơi đặt căn cứ của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ.

CNN cho biết chưa thể xác minh độc lập các tuyên bố này và đã liên hệ với Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ để bình luận.

Qatar và Kuwait đều thông báo đã đánh chặn các cuộc tấn công từ trên không trong sáng 12/7 theo giờ địa phương. Bahrain cũng kích hoạt còi báo động và yêu cầu người dân nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn.

Iran đồng thời tuyên bố đã phá hủy một số cơ sở quân sự, bao gồm nhà chứa máy bay không người lái tại căn cứ không quân Prince Hassan ở Jordan.