Phát hiện mỏ đất hiếm chưa từng thấy tại láng giềng Việt Nam

Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố phát hiện nhiều mỏ đất hiếm mới tại khu vực Đông Bắc nước này, mở ra triển vọng khai thác với chi phí thấp hơn, quy trình đơn giản hơn và giảm đáng kể tác động môi trường so với các phương pháp truyền thống. Động thái này được đánh giá có thể tiếp tục củng cố vị thế thống trị của Trung Quốc trên thị trường khoáng sản chiến lược toàn cầu, trong bối cảnh nhu cầu đất hiếm phục vụ xe điện, năng lượng tái tạo và công nghệ quốc phòng ngày càng tăng mạnh.

Theo thông tin được công bố, các mỏ đất hiếm mới nằm tại hai tỉnh Hắc Long Giang và Cát Lâm. Nghiên cứu do nhóm chuyên gia thuộc Viện Địa chất và Địa vật lý, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), phối hợp cùng Cục Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản tỉnh Hắc Long Giang thực hiện.

Điểm đáng chú ý của các mỏ mới này là cấu trúc khoáng sản khác biệt so với nhiều mỏ đất hiếm truyền thống ở miền nam Trung Quốc. Theo các nhà nghiên cứu, các mỏ ở phía bắc được hình thành qua nhiều chu kỳ đóng băng và tan băng kéo dài hàng triệu năm. Quá trình địa chất đặc biệt này khiến các nguyên tố đất hiếm tồn tại trong các hạt khoáng riêng biệt như monazit và xenotime, thay vì bám trong đất sét như các mỏ hấp phụ ion ở miền nam.

Nhờ đặc điểm đó, quá trình khai thác có thể không cần sử dụng phương pháp tuyển nổi hóa học phức tạp vốn tốn kém và gây ô nhiễm môi trường. Các chuyên gia cho biết phương pháp hóa học truyền thống thường khiến chi phí khai thác tăng cao, đồng thời có thể làm thất thoát tới 25% lượng đất hiếm trong quá trình xử lý.

“Các mỏ kiểu phân ly khoáng chất ở phía bắc cho thấy hàm lượng đất hiếm cao hơn đáng kể so với các mỏ hấp phụ ion truyền thống”, nhóm nghiên cứu nhận định trên tạp chí khoa học Acta Petrologica Sinica.

Đặc biệt, một số mẫu thu thập tại tỉnh Cát Lâm cho thấy hàm lượng đất hiếm nặng cao bất thường. Đây là nhóm khoáng sản có giá trị chiến lược rất lớn do được sử dụng trong động cơ xe điện, tua-bin gió, laser công suất cao, chip điện tử và nhiều thiết bị quốc phòng hiện đại.

Hiện Trung Quốc đang kiểm soát khoảng 90% công suất tinh chế đất hiếm toàn cầu và chiếm hơn 60% nguồn cung khai thác trên thế giới. Vì vậy, phát hiện mới được đánh giá có thể tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của Bắc Kinh trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược.

Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh đất hiếm đang trở thành một trong những vấn đề nóng trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Mỹ và nhiều nước phương Tây thời gian qua đã nỗ lực tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc, đặc biệt đối với các nguyên tố đất hiếm nặng phục vụ sản xuất pin, xe điện và thiết bị quốc phòng.

Trước đó, trong các cuộc trao đổi gần đây giữa Mỹ và Trung Quốc liên quan đến chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng, Bắc Kinh được cho là đã đồng ý giải quyết một phần những lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Các nguyên tố đất hiếm gồm 17 nguyên tố kim loại đặc biệt, trong đó có nhóm lanthanide cùng scandium và yttrium. Dù tên gọi là “đất hiếm”, nhiều nguyên tố trong số này không quá khan hiếm trong tự nhiên, nhưng việc khai thác và tinh chế thường rất khó khăn, tốn kém và gây tác động môi trường lớn.

Giới chuyên gia nhận định việc phát hiện các mỏ mới có khả năng khai thác “sạch” hơn không chỉ giúp Trung Quốc mở rộng nguồn cung mà còn tạo lợi thế lớn trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường toàn cầu ngày càng khắt khe. Đồng thời, điều này cũng cho thấy cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát các khoáng sản chiến lược phục vụ nền kinh tế xanh và công nghệ cao sẽ còn tiếp tục nóng lên trong những năm tới.