Thuế quan toàn cầu của Mỹ gặp khó

Tòa án Thương mại quốc tế Mỹ ngày 7-5 ra phán quyết bác bỏ quyết định áp thuế 10% của Tổng thống Donald Trump đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu, đánh dấu thêm một thất bại pháp lý đối với chương trình nghị sự thương mại cứng rắn của nhà lãnh đạo này.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 đã bác bỏ các mức thuế đối ứng do Tổng thống Donald Trump ban hành năm ngoái, áp dụng lên gần như mọi quốc gia. Khi đó, ông Donald Trump đã viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) để tuyên bố tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài là tình trạng khẩn cấp quốc gia, lấy đó làm lý do biện minh cho việc áp thuế đối ứng.

Lần này, theo phán quyết mới, chính quyền Mỹ đã viện dẫn trái phép Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế 10% lên gần như toàn bộ hàng nhập khẩu hồi tháng 2. Tòa án cũng phán quyết ông Donald Trump đã vượt quá thẩm quyền áp thuế mà quốc hội trao cho tổng thống theo luật định. Các mức thuế trên là "không hợp lệ" và "không được pháp luật cho phép". Phán quyết trên chỉ áp dụng cho bên nguyên đơn và chính quyền ông Donald Trump dự kiến kháng cáo.

Ông Heo Yoon, giáo sư về thương mại quốc tế tại Đại học Sogang (Hàn Quốc), cho rằng các chuyên gia đã dự đoán biện pháp này sẽ bị phán quyết là trái pháp luật vì Mục 122 chỉ dành cho các tình huống liên quan đến khủng hoảng cán cân thanh toán và mất cân đối kinh tế vĩ mô. Ông cũng nói thêm Mỹ đã chuẩn bị sẵn kịch bản chuyển sang sử dụng Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Do mức thuế theo Mục 122 sẽ hết hiệu lực vào tháng 7 sau thời hạn tối đa 150 ngày bất kể phán quyết của tòa án ra sao, Washington đã bắt đầu đặt nền móng cho một cơ chế thuế quan toàn diện hơn dựa trên Mục 301. Theo tờ The Korea Times, Mục 301 cho phép Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) điều tra các hành vi thương mại bị cho là không công bằng của từng quốc gia.

Theo AP, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tiến hành 2 cuộc điều tra có thể dẫn tới việc áp thêm các mức thuế mới. Hồi tháng 3, USTR đã khởi xướng các cuộc điều tra theo Mục 301 nhắm vào 16 đối tác thương mại, trong đó có Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Theo AP, Washington muốn làm rõ liệu các đối tác này có đang sản xuất hàng hóa quá mức nhu cầu thị trường, khiến giá giảm và gây bất lợi cho các nhà sản xuất Mỹ hay không. Các phiên điều trần công khai về cuộc điều tra diễn ra từ ngày 5 đến 8-5 tại Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ ở thủ đô Washington. USTR cũng đang điều tra liệu 60 nền kinh tế có làm đủ để ngăn chặn hoạt động buôn bán các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không.

Ông Heo Yoon cảnh báo Mục 301 có thể gây ra mối đe dọa lớn hơn cho các nhà xuất khẩu Hàn Quốc so với mức thuế đối ứng trên diện rộng đã bị vô hiệu hóa. Mục 301 áp thuế theo từng mặt hàng cụ thể, khác với chính sách thuế đối ứng trước đó. Vì thế, Seoul cần đặc biệt cẩn trọng với các mặt hàng tạo ra thặng dư thương mại lớn với Washington.