Tòa án Tối cao Mỹ phát tín hiệu giữ ‘vùng cấm’ của Fed: Thế giằng co quyền lực của ông Trump rẽ hướng

Trong phiên tranh luận liên quan đến nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook, các thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ cho thấy xu hướng ủng hộ quan điểm cần bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Theo các thẩm phán, việc làm xói mòn nguyên tắc này có thể tạo ra những rủi ro kinh tế hiện hữu.

Trong phiên tranh luận, các thẩm phán cho rằng nếu có nguy cơ từ cách Tòa án xử lý vụ việc, thì đó là việc để ngỏ quá nhiều cơ hội để các tổng thống có thể dễ dàng loại bỏ các nhà hoạch định chính sách tiền tệ. Điều này có thể phá vỡ thông lệ hơn một thế kỷ qua cho phép các ngân hàng trung ương tự đưa ra phán quyết về lãi suất mà không chịu áp lực chính trị.

Mối lo ngại này được Thẩm phán bảo thủ Brett Kavanaugh nêu rõ nhất trong phần trao đổi với Tổng Chưởng lý D. John Sauer. Ông Sauer được giao nhiệm vụ tranh luận vì sao ông Trump được quyền sa thải bà Cook. Các cáo buộc cho rằng bà Cook đã khai báo sai sự thật trong hồ sơ vay thế chấp trước khi được bổ nhiệm vào Fed.

Thẩm phán Kavanaugh nhấn mạnh Tòa án cần nhận thức rõ những gì mình đang làm và những hệ quả của lập luận này đối với cấu trúc của bộ máy nhà nước.

Theo Thẩm phán Kavanaugh, nếu việc bãi nhiệm một thống đốc Fed trở nên quá dễ dàng, tổng thống sẽ có động cơ tiến hành một chiến dịch “tìm và loại bỏ”. Khi đó, chỉ cần “tìm ra thứ gì đó và ghi vào một tờ giấy”, mà không cần xem xét tư pháp hay quy trình nào, quyết định sa thải có thể được thực hiện ngay lập tức.

Một vấn đề nổi bật trong vụ kiện này là yêu cầu của ông Trump đòi Fed phải cắt giảm lãi suất nhanh hơn và sâu hơn so với những gì Fed thực hiện. Ông Trump cũng tuyên bố sẽ bổ nhiệm một chủ tịch Fed có cùng quan điểm khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào tháng 5 tới.

Ông Trump viện dẫn các cáo buộc chưa được chứng minh về gian lận thế chấp để biện minh cho việc sa thải bà Cook. Bà Cook được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm làm Thống đốc Fed vào năm 2022, với nhiệm kỳ kéo dài đến năm 2038. Bà cho rằng những cáo buộc này chỉ là cái cớ nhằm loại bỏ bà vì bất đồng quan điểm về chính sách tiền tệ.

Trong tháng này, Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời ông Trump đã mở một cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Fed Jerome Powell liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed ở Washington. Ông Powell cũng cho rằng cuộc điều tra này là cái cớ để ông Trump gia tăng ảnh hưởng đối với Fed và chính sách tiền tệ.

Thẩm phán Amy Coney Barrett, người cũng được ông Trump bổ nhiệm vào Tòa án Tối cao, đã chất vấn ông Sauer về các hệ quả kinh tế nếu việc sa thải bà Cook được chấp thuận. Bà lưu ý rằng nhiều nhà kinh tế đã đệ trình ý kiến cho Tòa án, cảnh báo động thái này có thể kích hoạt một cuộc suy thoái.

“Trong một vụ việc như thế này, chúng ta nên cân nhắc lợi ích công như thế nào?”, Thẩm phán Barrett đặt câu hỏi.

Ông Sauer đáp lại rằng thị trường chứng khoán đã tăng điểm sau khi ông Trump công bố quyết định sa thải bà Cook vào tháng 8.

Thẩm phán Barrett nói: “Tôi xin ngắt lời ông ở đây. Tôi không muốn tham gia vào việc dự đoán chính xác thị trường sẽ diễn biến ra sao. Tôi là thẩm phán, không phải nhà kinh tế. Nhưng nếu tồn tại rủi ro, chẳng phải điều đó càng cho thấy chúng ta cần phải thận trọng hay sao?”

Các nhà kinh tế coi đây là một nguyên tắc đã được khẳng định. Các ngân hàng trung ương hoạt động độc lập với áp lực chính trị ngắn hạn thường đưa ra các quyết định mang lại kết quả kinh tế tốt hơn trong dài hạn. Những quyết định này giúp kiềm chế lạm phát, dù có thể kéo theo lãi suất cao, tăng trưởng chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng lên, những yếu tố thường gây bất lợi cho các chính trị gia trong các kỳ bầu cử.

Trong năm qua, Tòa án Tối cao đã nhiều lần đứng về phía ông Trump trong các phán quyết khẩn cấp, bao gồm việc cho phép ông loại bỏ một số quan chức liên bang trong khi các thách thức pháp lý vẫn đang được xem xét.

Tuy nhiên, vai trò trung tâm của Fed đối với hệ thống tài chính Mỹ và toàn cầu, cùng thực tế rằng tổng thống không trực tiếp quyết định chính sách tiền tệ, khiến vụ việc của bà Cook mang tính chất khác biệt. Phán quyết của Tòa án Tối cao dự kiến sẽ được đưa ra trước cuối tháng 6, nhưng cũng có thể sớm hơn.

Theo Reuters