Tồn kho xăng dầu của loạt doanh nghiệp Việt Nam lập kỷ lục giữa chiến sự Trung Đông

Cuộc chiến nổ ra tại Trung Đông cuối tháng 2 làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu, châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng chưa từng có trên thị trường năng lượng. Các quốc gia ráo riết tích trữ dầu khí nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu trong nước bất chấp giá leo thang, Việt Nam cũng không ngoại lệ.

Trong tháng 3, giá trị nhập khẩu xăng, dầu, khí hoá lỏng của Việt Nam đã tăng vọt lên trên 2,2 tỷ USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ 2025 dù sản lượng gần như đi ngang. Luỹ kế 3 tháng đầu năm, giá trị nhập khẩu xăng, dầu, khí hoá lỏng của Việt Nam đã vượt mức 5 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá trị nhập khẩu tăng vọt đẩy tồn kho của các doanh nghiệp đầu mối trong lĩnh vực dầu khí lên cao kỷ lục. Ở thượng nguồn, Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) – doanh nghiệp vận hành nhà máy lọc dầu Dung Quất ghi nhận tồn kho cao kỷ lục hơn 21.500 tỷ đồng tính đến ngày 31/3, tăng gần 9.000 tỷ so với đầu năm.

Ở hạ nguồn, tồn kho của 2 nhà bán lẻ xăng dầu lớn nhất cả nước là Petrolimex (PLX) và PV Oil (OIL) cũng đều tăng vọt. Tại ngày 31/3, Petrolimex ghi nhận tồn kho (đã bao gồm dự phòng giảm giá) gần 30.000 tỷ đồng, tăng gần 16.000 tỷ so với đầu năm và là mức cao nhất từ trước đến nay. Trong khi đó, PV Oil tồn kho lớn 11.000 tỷ đồng, gấp 4 lần thời điểm đầu năm.

Chia sẻ tại ĐHCĐ thường niên 2026 ngày 24/4, Tổng Giám đốc Petrolimex Lưu Văn Tuyển cho biết tập đoàn phải duy trì tồn kho ở mức cao và liên tục nhập hàng ngay cả khi giá đang ở đỉnh để đảm bảo nguồn dự trữ, an ninh năng lượng quốc gia. Điều này phần nào lý giải cho việc Petrolimex phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho lên đến 6.500 tỷ đồng.

Không chỉ giá cao, các khoản phụ phí nhập khẩu cũng tăng vọt chạm mức 30 - 37 USD/thùng. Đây là con số chưa từng có trong lịch sử, song lại chưa được phản ánh đầy đủ vào giá bán lẻ giá nhiên liệu trong nước. “Chi phí nhập khẩu một tàu dầu 40.000 tấn đã tăng vọt từ mức 25-26 triệu USD lên đến 85-87 triệu USD”, Tổng Giám đốc Petrolimex cho biết.

Tồn kho đang đi đường tăng đột biến

Một điểm chung đáng chú ý trong cơ cấu tồn kho của cả 3 doanh nghiệp trên là sự gia tăng đột biến của khoản mục hàng mua đang đi đường. Khoản mục này của BSR đã tăng vọt từ gần 3.800 tỷ đầu năm lên hơn 9.100 tỷ vào cuối quý 1, chiếm hơn 40% tổng giá trị tồn kho. Hiệu tượng phần nào phản ánh sự gián đoạn chuỗi cung ứng dầu thô trên toàn cầu thời gian qua.

Với 40% tồn kho “lênh đênh trên biển”, hàng sẵn tại kho của BSR thực tế không quá dồi dào. Mặc dù vẫn tăng về mặt giá trị nhưng nếu tính cả yếu tố tăng giá, lượng tồn kho sẵn sàng sử dụng của doanh nghiệp tăng không nhiều.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo BSR cho biết công ty đã kích hoạt tình huống khẩn cấp từ khi xung đột Trung Đông mới nổ ra. Diễn biến thị trường được xây dựng theo nhiều kịch bản, từ vài tuần đến nửa năm. BSR hiện bám sát các kịch bản này và đảm bảo nguồn cung dầu thô để vận hành “công suất rất cao” tới đầu tháng 7.

Trong khi đó, hàng đang đi trên đường của Petrolimex cũng đã tăng đột biến từ gần 1.500 tỷ vào đầu năm lên hơn 10.000 tỷ đồng vào cuối quý 1, chiếm khoảng 28% tổng giá trị tồn kho. Tương tự, khoản mục này của PV Oil đã tăng gấp 8 lần đầu năm lên hơn 4.100 tỷ chỉ sau 3 tháng, chiếm gần 37% tổng giá trị tồn kho.

Nhìn chung, tồn kho của loạt doanh nghiệp đầu mối trong ngành dầu khí như BSR, Petrolimex hay PV Oil tăng vọt là một xu hướng tất yếu nhằm đảm bảo an ninh năng lượng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn, những giải pháp mang tính dài hạn cần được cân nhắc, một trong số đó là việc đẩy mạnh xây dựng các kho dự trữ dầu khí quốc gia.