TPHCM triển khai Luật Phát triển đô thị

Chủ trì hội nghị có các đồng chí: Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM; Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM; Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM; Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM.

Tham dự hội nghị còn có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, lãnh đạo các sở, ban, ngành thành phố và địa phương. Hội nghị được kết nối đến các điểm cầu tại đảng ủy cấp trên cơ sở trực tiếp trực thuộc Thành ủy và 168 xã, phường, đặc khu.

Mở rộng không gian phân quyền

Quán triệt những nội dung cốt lõi, điểm mới, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội của Luật Phát triển đô thị, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị - đạo luật đặc biệt, lần đầu tiên được xây dựng và tổ chức thi hành nhằm phục vụ mục tiêu phát triển đô thị đặc biệt trong bối cảnh đất nước hướng đến tăng trưởng 2 con số. TPHCM là một trong những đô thị được hưởng nhiều cơ chế đặc thù từ luật này.

Luật được xây dựng nhằm kiến tạo khung thể chế mới với mức độ phân quyền mạnh hơn, tạo cơ chế để các thành phố tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông và huy động tối đa nguồn lực, hình thành các mô hình kinh tế mới.

Luật Phát triển đô thị bao gồm 5 Chương, 66 Điều, bao quát trên các lĩnh vực với 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt.

Một trong những nhóm chính sách đáng chú ý là tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật. TPHCM được tự chủ quyết định tổng số lượng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số biên chế Trung ương giao. Thành phố cũng được quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành, kể cả việc lựa chọn áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội của các địa phương, lĩnh vực khác.

Sau khi có ý kiến của cấp có thẩm quyền, thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định, trừ các lĩnh vực thuộc chủ quyền quốc gia gồm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo. Thời hạn thí điểm tối đa 5 năm.

Trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự, an toàn đô thị, Thành phố lập duy nhất một Quy hoạch tổng thể. HĐND Thành phố được phân cấp mạnh hơn trong việc quyết định lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao, qua đó mở thêm dư địa khai thác hiệu quả nguồn lực tài nguyên lòng đất và trên không.

Luật cũng trao cho thành phố thẩm quyền quy định chính sách phát triển đô thị tại khu vực TOD; lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh phương án tuyến, công trình và vị trí công trình trên tuyến đường sắt địa phương; quy hoạch khu vực TOD; chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong khu vực TOD.

Đáng chú ý, nhằm tiếp tục đẩy mạnh chính sách an sinh xã hội, thành phố được quyết định chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý mà không phụ thuộc vào một số quy định hiện hành.

Tạo động lực mới cho kinh tế thành phố

Trong lĩnh vực phát triển kinh tế, luật trao thẩm quyền cho thành phố quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Tại khu vực này, nhà đầu tư nước ngoài được miễn thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế và không cần phải có dự án đầu tư.

Thành phố cũng được phép phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn; cấp phép ngân hàng đầu tư và tổ chức các giao dịch, dịch vụ tài chính thế hệ mới; quy định các cơ chế ưu đãi đặc thù cho kinh tế ban đêm.

Một nội dung phân quyền đáng chú ý khác là thành phố được trao quyền cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên và cấp phép hoạt động đối với trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài hoặc có hoạt động liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài trên địa bàn.

Trong lĩnh vực y tế, an sinh xã hội, thành phố được chủ động điều phối quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp giữa các bệnh viện công lập thuộc phạm vi quản lý khi số dư quỹ vượt quá 2 lần mức trích khấu hao tài sản cố định; phát triển dịch vụ y tế kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài; xây dựng cơ chế phản ứng nhanh và cơ sở dữ liệu dùng chung để kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng liên vùng.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, luật giao thành phố quy định tiêu chí, cơ chế, chính sách cho khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; quy định lĩnh vực, tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ không hoàn lại từ nguồn chi thường xuyên của ngân sách thành phố.

Đặc biệt, thành phố được phép thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các mô hình kinh doanh số chưa từng có tiền lệ, tạo điều kiện đón đầu các xu thế công nghệ mới.

Về nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt, luật quy định các khoản thu khác theo quy định tại luật mà chưa được quy định trong pháp luật về ngân sách nhà nước là nguồn thu thành phố được hưởng toàn bộ.

Thành phố được quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư; quyết định cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để thực hiện một số dự án đầu tư; đồng thời quy định cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án.

Thành phố cũng được quyết định chỉ tiêu sử dụng đất trong phạm vi địa bàn, trừ đất quốc phòng, an ninh; sử dụng ngân sách địa phương triển khai dự án giải phóng mặt bằng độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính.

Đối với liên kết, phát triển vùng, luật xác lập TPHCM là hạt nhân điều phối toàn bộ vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam bộ; đồng thời quy định việc đầu tư, quản lý dự án liên kết, phát triển vùng, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu vùng đô thị đặc biệt.

Ngoài các nhóm chính sách trên, Luật Phát triển đô thị còn quy định cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt và cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình; quy định về công nhận, tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền tại khu kinh tế đặc biệt; quy hoạch, xây dựng; phát triển kinh tế biển; khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.

Cùng với tăng cường phân quyền, luật thiết kế các quy định về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát đồng bộ quyền lực trong quá trình thực hiện.

Luật cũng quy định cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý, bảo vệ cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc khác vì lợi ích chung trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, hoạt động công vụ do cơ quan, người có thẩm quyền giao mà gây thiệt hại, nhưng được cơ quan có thẩm quyền kết luận không vì vụ lợi và nhằm sự phát triển chung của thành phố.