Trẻ có nhất định phải ngủ trưa không? Ép con ngủ có khi còn nhiều tác hại!

Nhiều gia đình coi ngủ trưa là một phần không thể thiếu trong lịch sinh hoạt của trẻ. Đến giờ, con phải lên giường, nhắm mắt và ngủ để buổi chiều có sức học tập, vui chơi. Nếu con cứ trằn trọc, người lớn dễ sốt ruột, liên tục nhắc nhở, thậm chí quát mắng.

Tuy nhiên, nhu cầu ngủ của mỗi đứa trẻ không giống nhau. Có bé cần một giấc ngủ giữa ngày, có bé lại khó ngủ vào buổi trưa và vẫn tỉnh táo đến chiều. Vì vậy, điều cha mẹ cần quan tâm là con có được nghỉ ngơi phù hợp hay không, thay vì chỉ nhìn vào việc con có ngủ đúng giờ người lớn mong muốn.

Vì sao cha mẹ thường muốn con phải ngủ trưa?

Trước hết là ảnh hưởng từ quan niệm nuôi con quen thuộc. Những câu như “ngủ trưa mới mau lớn”, “không ngủ chiều sẽ quấy” khiến nhiều người mặc nhiên xem đây là nhu cầu bắt buộc của mọi đứa trẻ.

Bên cạnh đó là nỗi lo về sự phát triển của con. Khi nghe nhiều thông tin nhấn mạnh vai trò của giấc ngủ đối với chiều cao và sức khỏe, cha mẹ dễ đi đến suy nghĩ rằng con ngủ càng nhiều càng tốt, bỏ một giấc ngủ trưa cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình lớn lên.

Nếp sinh hoạt ở trường mầm non cũng tác động đến cách chăm con tại nhà. Vì ở lớp có giờ ngủ chung, nhiều gia đình muốn rèn thói quen từ sớm để con dễ thích nghi. Nếu trẻ không chịu ngủ, cha mẹ lo con làm phiền các bạn hoặc khiến giáo viên khó trông nom.

Ngoài ra, giờ ngủ của con cũng là khoảng nghỉ hiếm hoi của người chăm sóc. Sau cả buổi cho ăn, chơi cùng, dọn dẹp và trông chừng, việc mong con ngủ một lúc để người lớn được nghỉ là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, cần phân biệt nhu cầu nghỉ ngơi của cha mẹ với nhu cầu ngủ thực tế của trẻ.

Khi giờ ngủ trở thành một cuộc giằng co

Một đứa trẻ chưa buồn ngủ khó có thể lập tức ngủ chỉ vì được yêu cầu. Càng bị nhắc “nhắm mắt lại”, “không được cử động”, “phải ngủ ngay”, con càng dễ bồn chồn, khó chịu.

Nếu chuyện này lặp lại, giờ lên giường có thể trở thành khoảng thời gian trẻ không mong đợi. Con lo bị mắng vì chưa ngủ được, còn cha mẹ lại bực bội vì cho rằng con cố tình không nghe lời.

Có những trẻ tối vẫn rất tỉnh táo sau một giấc ngủ trưa dài. Người lớn đã mệt sau cả ngày làm việc nên càng mong con ngủ sớm. Khi lịch sinh hoạt chưa phù hợp nhưng lại được giải quyết bằng quát mắng, cả gia đình đều thêm căng thẳng.

Điều cần tránh là biến giấc ngủ thành chuyện thưởng phạt. Dọa nạt, chê bai hoặc nhốt trẻ một mình vì không ngủ không giúp con hình thành thói quen nghỉ ngơi tích cực. Trẻ cần cảm thấy an toàn và thoải mái khi lên giường.

Quan sát con thay vì áp dụng một lịch ngủ cho tất cả

Để hiểu nhu cầu của trẻ, cha mẹ có thể theo dõi biểu hiện trước và sau giờ nghỉ trưa trong nhiều ngày.

Con có thường dụi mắt, ngáp, giảm hứng thú chơi vào giữa ngày không? Sau khi ngủ dậy, con có vui vẻ và tỉnh táo hơn không? Những hôm không ngủ trưa, buổi chiều con có mệt mỏi, cáu kỉnh hoặc gà gật không?

Đồng thời, hãy để ý giấc ngủ buổi tối. Nếu con thường xuyên khó ngủ sau những hôm ngủ trưa dài hoặc muộn, gia đình nên xem lại cách sắp xếp thời gian nghỉ.

Ngược lại, cũng không nên chỉ vì một vài hôm trẻ nói “con không buồn ngủ” mà vội bỏ hẳn giấc trưa. Cần nhìn vào cả nếp sinh hoạt, mức độ tỉnh táo và trạng thái của con trong ngày, thay vì kết luận từ một biểu hiện riêng lẻ.

Không ngủ vẫn có thể nghỉ ngơi yên tĩnh

Với trẻ chưa ngủ được, gia đình có thể dành một khoảng thời gian nghỉ nhẹ nhàng: xem sách tranh, nghe kể chuyện hoặc nằm thư giãn trong không gian yên tĩnh. Không nhất thiết phải liên tục hỏi con đã ngủ chưa hay ép con nằm bất động.

Cha mẹ cũng nên trao đổi với giáo viên về thói quen của trẻ ở nhà, tình trạng ngủ tại lớp và giờ ngủ buổi tối. Nếu con khó ngủ trưa, hai bên có thể cùng tìm cách sắp xếp hoạt động yên tĩnh phù hợp, vừa giúp con nghỉ ngơi vừa hạn chế ảnh hưởng đến các bạn.

Người chăm sóc cũng cần được nghỉ. Thay vì dồn toàn bộ mong đợi vào việc con phải ngủ, các thành viên trong gia đình có thể chia sẻ thời gian trông trẻ, tạo cho nhau những khoảng nghỉ cần thiết.

Mục đích của giờ ngủ trưa là giúp trẻ được nghỉ ngơi. Khi cha mẹ bớt sốt ruột, chú ý đến nhu cầu riêng của con và điều chỉnh lịch sinh hoạt phù hợp, giờ nghỉ sẽ nhẹ nhàng hơn với cả trẻ lẫn người lớn.