Trung Quốc siết xuất khẩu, 'mỏ vàng' lớn thứ 2 thế giới của Việt Nam bất ngờ được chú ý - Một DN kỳ vọng lợi nhuận tăng 227 lần

Theo Nikkei, Masan High-Tech Materials (MHT) – đơn vị vận hành mỏ Núi Phao tại Thái Nguyên – đang đứng trước cơ hội thu lợi nhuận kỷ lục trong năm nay. Cú hích này đến từ việc Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt đối với vonfram, thành phần không thể thiếu trong khí tài quân sự, công cụ cắt công nghiệp và đặc biệt là hạ tầng công nghệ cao.

Dự án Núi Phao hiện là mỏ vonfram lớn nhất Việt Nam và thuộc hàng 2 thế giới ngoài Trung Quốc, trữ lượng khoảng 202.000 tấn vonfram trioxit.

Nguyên nhân dẫn đến sự kỳ vọng lạc quan trên bắt nguồn từ thời điểm tháng 2/2025, Trung Quốc siết chặt quản lý đối với các sản phẩm vonfram, đồng thời yêu cầu các lô hàng xuất khẩu phải có sự phê duyệt từ chính phủ.

Động thái này ngay lập tức khiến giá cả tại các thị trường bên ngoài Trung Quốc tăng vọt. Theo dữ liệu từ Fastmarkets, giá amoni paratungstat (APT) chuẩn tại Rotterdam và Baltimore đã tăng từ mức hơn 300 đô la Mỹ vào đầu năm 2025. Tính đến giữa tháng 4/2026, giá đã tăng đến hơn 3.200 đô la Mỹ.

Ông Michael Hung Nguyen, Phó Tổng giám đốc Masan Group - công ty mẹ của MHT cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư vào mỏ Núi Pháo từ 16 năm trước với kỳ vọng dài hạn. Trong quá trình vận hành, dự án từng đối mặt với nhiều thách thức về tài chính và kỹ thuật, nhưng những nền tảng tích lũy trước đây đang dần phát huy hiệu quả trong bối cảnh thị trường thuận lợi hơn.

Ngoài yếu tố nguồn cung bị siết chặt, nhu cầu vonfram còn gia tăng từ các lĩnh vực công nghệ mới. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các thiết bị điện tử hiện đại kéo theo nhu cầu lớn đối với các vật liệu có tính chất đặc biệt, trong đó vonfram đóng vai trò quan trọng trong nhiều linh kiện. Đại diện doanh nghiệp cũng cho biết, đơn vị đã tiếp xúc với nhiều khách hàng lớn trong ngành công nghệ, bao gồm cả một trong những nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu thế giới.

Về triển vọng tài chính, MHT dự báo lợi nhuận ròng năm nay có thể đạt từ 1,7 nghìn tỷ đồng đến 2,5 nghìn tỷ đồng, so với mức 11 tỷ đồng của năm 2025. Mức tăng này tương đương khoảng 227 lần. Kết quả quý I phần nào phản ánh xu hướng này khi công ty ghi nhận lợi nhuận ròng 537 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 1,6 nghìn tỷ đồng của năm 2024.

Kế hoạch lợi nhuận được xây dựng dựa trên giả định giá APT ở mức 1.164 USD/tấn. Theo tính toán của doanh nghiệp, cứ mỗi khi giá APT tăng thêm 100 USD, lợi nhuận có thể tăng tương ứng khoảng 10 triệu USD. Điều này cho thấy mức độ nhạy cảm lớn của kết quả kinh doanh đối với biến động giá hàng hóa.

Các chuyên gia từ Project Blue nhận định nguồn cung vonfram ngoài Trung Quốc hiện chưa đủ để đáp ứng nhu cầu. Trước đây, nhiều bên tham gia thị trường phụ thuộc đáng kể vào nguồn hàng từ Trung Quốc. Số liệu cũng cho thấy xuất khẩu các sản phẩm vonfram bị kiểm soát của nước này đã giảm 40% trong năm qua và xu hướng này tiếp tục kéo dài sang những tháng đầu năm 2026. Dù giá tại châu Âu có dấu hiệu ổn định, tình trạng thiếu hụt nguồn cung vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Trong khi đấy, theo United States Geological Survey, Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất vonfram lớn thứ hai thế giới, với sản lượng khoảng 3.000 tấn trong năm ngoái. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với 67.000 tấn của Trung Quốc, quốc gia đang chiếm khoảng 79% sản lượng toàn cầu. Trong bối cảnh sản lượng khai thác tại mỏ Núi Pháo giảm trong năm 2025, MHT đã chủ động bổ sung nguồn nguyên liệu bằng cách mua quặng tinh từ bên ngoài.

Ông Aditya Agarwal, Phó Giám đốc điều hành MHT, cho biết nhà máy của công ty có khả năng xử lý nguyên liệu với hàm lượng vonfram từ 6% đến 70%. Doanh nghiệp đang tìm kiếm nguồn cung đầu vào có chi phí cạnh tranh từ nhiều quốc gia khác nhau, đồng thời không sử dụng nguồn nguyên liệu từ Trung Quốc, Nga hay Triều Tiên. Trong dài hạn, sản lượng từ mỏ Núi Pháo được kỳ vọng sẽ cải thiện khi hoạt động khai thác chuyển sang các thân quặng có hàm lượng cao hơn.

Bên cạnh khai thác truyền thống, công ty cũng nghiên cứu phương án tái chế vonfram từ phế liệu. Hướng đi này giúp giảm phụ thuộc vào tài nguyên tự nhiên và phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Doanh nghiệp đang làm việc với các đối tác để đưa phế liệu về xử lý tại Việt Nam, tuy nhiên việc triển khai còn phụ thuộc vào cơ chế cho phép nhập khẩu loại nguyên liệu đặc thù này.

Trong trung hạn, thị trường vonfram có thể dần cân bằng khi các dự án khai thác mới đi vào hoạt động tại các quốc gia như Hàn Quốc, Anh, Tây Ban Nha và Canada. Tại Trung Quốc, giá đã có dấu hiệu hạ nhiệt nhẹ do nguồn cung nội địa được bổ sung. Tuy vậy, sự phụ thuộc của thị trường toàn cầu vào các nhà cung cấp ngoài Trung Quốc, trong đó có Việt Nam, nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong thời gian tới.