Xét tuyển đại học: Vì sao cần giảm điểm cộng khi có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế?

Trao đổi với VOV.VN, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cho biết, một học sinh có nhiều năng lực, sở trường khác nhau nên công việc tuyển sinh là làm sao tuyển đúng và tuyển trúng người dự tuyển theo học ngành đào tạo mong muốn. Theo đó, Quy chế tuyển sinh vẫn duy trì mức điểm cộng để “thêm” vào điểm xét (điểm thi hoặc điểm học bạ) của thí sinh nhưng không vượt quá 3 điểm theo thang điểm 30.

Điểm cộng là tổng các điểm thành phần. Thành phần thứ nhất là điểm thưởng áp dụng cho đối tượng là các sinh học đạt danh hiệu sinh giỏi quốc gia, đội tuyển thi olympic quốc tế. Những bạn học sinh này được tuyển thẳng vào các ngành đào tạo theo kết quả môn thi nhưng đã không dùng quyền tuyển thẳng và khi đó có thể được cộng điểm thưởng từ 0 - 3 điểm (tùy theo kết quả nhất, nhì, ba) theo thang điểm 30.

Thành phần thứ hai là điểm xét thưởng áp dụng đối với thí sinh có thành tích hoặc có năng khiếu đặc biệt. Thành phần thứ ba là điểm khuyến khích đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc có chứng chỉ quốc tế (nếu có). Điểm cộng của điểm thành phần thứ hai hoặc thứ ba nằm trong dải từ 0 – 1,5 điểm theo thang điểm 30.

Nói về việc giảm điểm cộng với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho hay, bắt đầu từ năm 2017 đến nay, ngoại ngữ là một trong những yêu cầu chuẩn đầu ra của hầu hết các chương trình đào tạo bậc đại học.

Nhiều thí sinh đã không thể tốt nghiệp đại học đúng thời hạn vì không đạt được chuẩn đầu ra ngoại ngữ của chương trình đào tạo. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế, ngoại ngữ vẫn là công cụ quan trọng trong học tập và mở ra cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Do đó, việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học là yêu cầu khách quan.

Dự thảo quy chế tuyển sinh lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển. Tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt THPT hoặc kết quả học bạ có dùng chứng chỉ ngoại ngữ thì cơ sở đào tạo quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp môn xét tuyển theo trọng số tính điểm xét môn ngoại ngữ không vượt quá 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30.

" Đặc biệt, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng trong quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc chỉ được sử dụng cho điểm thưởng. Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo theo hướng dẫn quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng 1 lần, hoặc thay thế môn ngoại ngữ hoặc được cộng điểm tối đa 1,5 ”, GS Nguyễn Tiến Thảo thông tin.

Như vậy, dự kiến năm nay thí sinh có các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS sẽ được cộng tối đa 1,5 điểm. Trong khi đó, những năm trước, tại nhiều trường đại học, thí sinh có chứng chỉ IELTS vừa được quy đổi ra điểm thi môn tiếng Anh vừa được cộng thêm điểm thưởng. Như tại Đại học Thương Mại, thí sinh được 5.0 IELTS được quy đổi ra điểm 10, và cộng thêm 0,5 điểm thưởng. Từ 7.0, các em được quy đổi 10 điểm và có 3 điểm thưởng, hay tại Đại học Kinh tế Quốc dân, nếu đăng ký xét tuyển bằng IELTS (hoặc TOEFL iBT, TOEIC), mỗi thí sinh được cộng 0,75 điểm vào tổng điểm, bên cạnh việc quy đổi.

Với quy định này, sẽ không còn tình trạng một thành tích được tính điểm 2 lần như những năm trước.

Chuyên gia Ngô Huy Tâm, nguyên chủ nhiệm chương trình Quốc tế Trường Phổ thông liên cấp Phenikaa cho rằng, đến nay Việt Nam là quốc gia duy nhất đưa điều kiện có chứng chỉ ngoại ngữ vào cộng điểm trong tuyển sinh. Điều này xuất phát từ việc khoảng 10 năm trước chúng ta xác định muốn lan tỏa tiếng Anh, đẩy mạnh việc học ngoại ngữ. Khi đó các trường nhận thấy mối tương quan rất rõ giữa học sinh có chứng chỉ IELTS với những em có điểm số tốt và chăm chỉ trong học tập. Bởi vậy, không chỉ đại học mà ngay từ cấp 3, nhiều trường cũng đã sử dụng IELTS để lựa chọn thí sinh.

Sau một thời gian, số lượng các trường đại học đưa chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS vào làm tiêu chí xét tuyển ngày càng nhiều, thậm chí có thể nói là sự “bùng nổ của IELTS” trong tuyển sinh. Tuy nhiên, sự bùng nổ ấy cũng đang tạo ra những bất công rất lớn trong việc tiếp cận giáo dục đại học, nhất là những học sinh không có đủ điều kiện học và thi chứng chỉ ngoại ngữ này. Nhất là trong bối cảnh chi phí để ôn và thi IELTS tại Việt Nam hiện nay còn rất cao.

Bên cạnh đó, kỳ thi IELTS được thiết kế hoàn toàn khác với các bài thi Tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay. Mặc dù cả 2 kỳ thi đều dùng Khung tham chiếu ngôn ngữ chung Châu Âu (CEFR), tuy nhiên khung tham chiếu này chỉ mang tính chất mô tả năng lực của học sinh. Việc quy đổi từ điểm thi IELTS sang điểm thi tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT hoàn toàn chưa đủ căn cứ về mặt kỹ thuật cũng như chuyên môn. Điều này dẫn đến tình trạng mỗi trường đại học có một mức quy đổi khác nhau.

" Việc siết dần chứng chỉ này trong tuyển sinh là phù hợp, cần đưa chứng chỉ IELTS về đúng vai trò của nó, là chứng chỉ ngoại ngữ chứ không phải điều kiện để xét tuyển đại học, để cạnh tranh và loại trừ thí sinh. Chứng chỉ ngoại ngữ nên được coi như một điều kiện, chứ không phải điểm xét tuyển.

Tại châu Âu, có rất nhiều trường đại học yêu cầu đầu vào tiếng Anh ở các mức khác nhau, nhưng họ không xét thí sinh đỗ - trượt và cạnh tranh dựa vào chứng chỉ ngoại ngữ mà dùng như một tiêu chuẩn để được xét tuyển vào một số ngành cần thiết. Tương lai cần đưa chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS về đúng vị trí của nó như vậy ", chuyên gia Ngô Huy Tâm nhấn mạnh.