'Đổ' sang Mỹ 4 triệu thùng dầu/ngày, quốc gia này giờ tìm cách 'quay xe' sang Trung Quốc, Đông Nam Á vì lo ngại thuế quan

Xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch là động lực chính của nền kinh tế Canada, tạo ra hàng trăm tỷ đô la doanh thu và hỗ trợ hàng trăm nghìn việc làm, với dầu khí chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada.

Tuy nhiên, thị trường năng lượng của Canada lại có một điểm yếu quan trọng: xuất khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu hóa thạch sang Mỹ.

Cụ thể quốc gia Bắc Mỹ khai thác khoảng 5,7 triệu thùng dầu mỗi ngày (theo Hiệp hội Các nhà khai thác Dầu khí Canada). Trong đó, khoảng 4,3 triệu thùng dầu mỗi ngày được xuất khẩu sang Mỹ nhờ vị trí địa lý cũng như mạng lưới đường ống dẫn dầu khí tích hợp cao, được xây dựng để phục vụ thị trường Mỹ.

Theo trang tin Oil Price, hoạt động xuất nhập khẩu này hiện đang bị ảnh hưởng bởi những xung đột gần đây giữa Washington và Ottawa.

Năm 2025, chính quyền ông Trump đã tuyên bố áp thuế 25% đối với hầu hết hàng hóa Canada, riêng các sản phẩm năng lượng (như dầu, khí đốt, khoáng sản) chịu thuế 10%.

Trước bối cảnh đó, Canada buộc phải tích cực tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới, giàu tiềm năng. Trong bước đi mới nhất, họ đã hướng đến Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi ở châu Á.

Cụ thể, Thủ tướng Canada Mark Carney đã có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trước khi công bố một tuyên bố chung nêu rõ các trụ cột của quan hệ đối tác chiến lược mới. Hai quốc gia này đã nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, công nghệ sạch và cạnh tranh về khí hậu.

“Ở khía cạnh tốt đẹp nhất, mối quan hệ Canada-Trung Quốc đã tạo ra những cơ hội to lớn cho người dân cả hai nước. Bằng cách tận dụng thế mạnh của mỗi quốc gia, tập trung vào thương mại, năng lượng, nông sản thực phẩm và các lĩnh vực mà chúng ta có thể đạt được lợi ích lớn. Chúng ta đang xây dựng một quan hệ đối tác chiến lược mới dựa trên những thành tựu tốt đẹp nhất trong quá khứ, phản ánh thế giới hiện tại và mang lại lợi ích cho người dân của cả hai quốc gia”, ông Mark Carney cho biết.

Trước đó, quan hệ thương mại giữa hai nước rất sôi động. Tính riêng năm 2024, Canada đã xuất khẩu 30 tỷ đô la sang Trung Quốc và nhập khẩu từ nước này lên đến gần 90 tỷ đô la.

Chuyến thăm Trung Quốc của ông Carney diễn ra sau khi ông tham dự Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Kuala Lumpur vào tháng 10/2025, nơi Canada đã ký kết "Thư cam kết với Malaysia" về khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG), dầu mỏ, các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ và năng lượng tái tạo.

Châu Á được dự báo sẽ là thị trường tiềm năng của dầu mỏ Canada. Hiện nay, khoảng 75% lượng dầu thô được bốc dỡ tại cảng Westridge (Canada) là dầu nặng, có hàm lượng lưu huỳnh cao, rất phù hợp với các nhà máy lọc dầu phức tạp ở châu Á, trong đó có Trung Quốc. Hiện tại, cảng có thể xử lý tới 34 lượt bốc dỡ tàu chở dầu Aframax mỗi tháng, dự kiến công suất sẽ tiếp tục cải thiện khi sản lượng tăng và danh mục khách hàng mở rộng thêm vào năm 2027.

Canada cũng đang tiếp tục đàm phán về Hiệp định Thương mại Tự do Canada-ASEAN (ACAFTA), nhằm mục tiêu tiếp cận sâu hơn vào thị trường Đông Nam Á. Hiệp định đề xuất sẽ giảm thuế quan, giảm các rào cản phi thuế quan và cải thiện bảo hộ đầu tư cho các doanh nghiệp Canada, đồng thời vẫn duy trì tính linh hoạt cho các lĩnh vực nhạy cảm.