Gửi tiết kiệm 38,7 triệu đồng kỳ hạn 3 tháng, 26 năm không rút được tiền: Ngân hàng phải bồi thường 43,58 triệu đồng

26 năm trước, Duan - Một người đàn ông ở Trung Quốc, khi ấy mới chỉ vừa đi làm và bắt đầu học cách tiết kiệm. Ở thời điểm đó, Duan để dành được 10.000 NDT (khoảng 38,7 triệu đồng) và quyết định gửi tiết kiệm kỳ hạn 3 tháng. Tuy nhiên, không ai ngờ đến tận 25 năm sau, Duan mới nhận lại được số tiền này.

Sự việc bắt đầu vào ngày 13/7/2000, khi Duan gửi 10.000 NDT (khoảng 38,7 triệu đồng) tại một chi nhánh ngân hàng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Khoản tiền được gửi theo hình thức tiết kiệm có kỳ hạn 3 tháng, với ngày đáo hạn là 13/10 cùng năm. Theo chứng từ tiền gửi, tiền lãi đến hạn là 49,5 NDT (khoảng 191.565 đồng).

Tuy nhiên, trước khi khoản tiền đáo hạn, Duan phát hiện mình bị mất sổ tiết kiệm và giấy tờ tùy thân. Ngày 22/9/2000, ông đến chi nhánh ngân hàng để làm thủ tục báo mất và yêu cầu ngăn chặn giao dịch liên quan đến khoản tiền gửi. Điều khiến ông bất ngờ là nhân viên thông báo số tiền đã được một người khác rút vào ngày 21/9.

Theo hồ sơ vụ án, người đến rút tiền được ghi nhận là Min A, người xuất trình giấy tờ tùy thân của mình cùng giấy tờ của Duan. Tuy nhiên, trên chứng từ rút tiền, chữ ký của người thực hiện giao dịch lại ghi tên Min B. Sự không thống nhất giữa thông tin trên giấy tờ và chữ ký này sau đó trở thành một trong những căn cứ quan trọng để tòa án đánh giá trách nhiệm của ngân hàng.

Ngày hôm sau, Duan cùng nhân viên chi nhánh đến đồn cảnh sát trình báo vụ việc. Tuy nhiên, cơ quan chức năng khi đó chỉ giải thích bằng lời cho các bên, không tiến hành xử lý thêm. Đến ngày 28/10/2000, chi nhánh ngân hàng cấp cho Duan một văn bản xác nhận rằng khoản tiền đã được rút bằng giấy tờ tùy thân của Duan.

Duan tiếp tục phản ánh sự việc lên đơn vị cấp trên của ngân hàng cùng các cơ quan liên quan, nhưng trong nhiều năm vẫn không nhận lại được tiền. Khoản tiết kiệm ban đầu chỉ có 10.000 NDT (khoảng 38,7 triệu đồng) vì thế trở thành tranh chấp kéo dài, trong khi người gửi tiền không thể lấy lại số tiền mà mình đã gửi.

Đến năm 2021, sau khi Duan tiếp tục phản ánh, cơ quan công an tiến hành xác minh lại. Trong văn bản trả lời ngày 30/12/2021, cơ quan chức năng cho biết không tìm thấy tài liệu chứng minh Duan từng trình báo vụ việc tại đồn cảnh sát vào thời điểm xảy ra sự việc. Những người có tên Min A và Min B cùng người thân cũng được hỏi về vụ việc, nhưng họ khai rằng không đến ngân hàng trong khoảng thời gian nói trên, đồng thời không thay đổi họ tên hay số căn cước.

Sau nhiều năm không giải quyết được tranh chấp, Duan quyết định đưa vụ việc ra tòa, yêu cầu ngân hàng hoàn trả 10.000 NDT (khoảng 38,7 triệu đồng) tiền gốc, bồi thường tiền lãi trong 26 năm cùng các chi phí liên quan. Tổng số tiền bồi thường và chi phí khác mà ông yêu cầu là 20.000 NDT (khoảng 77,4 triệu đồng).

Tòa án sơ thẩm cho rằng chi nhánh ngân hàng đã mắc sai sót nghiêm trọng khi thực hiện giao dịch rút tiền.

Thứ nhất, tên trên giấy tờ tùy thân của người rút tiền là Min A, nhưng chữ ký trên chứng từ lại ghi Min B. Nhân viên ngân hàng không kiểm tra và đối chiếu danh tính một cách cẩn trọng.

Thứ hai, ngân hàng không sao chụp và lưu trữ thông tin giấy tờ tùy thân của người thực hiện giao dịch. Điều này khiến cơ quan công an gặp khó khăn khi xác minh danh tính thực tế của người rút tiền. Ngoài ra, người đến giao dịch không có giấy ủy quyền bằng văn bản của Duan, nhưng ngân hàng vẫn cho phép rút khoản tiền gửi có kỳ hạn trước ngày đáo hạn chỉ dựa trên việc người này nắm giữ giấy tờ tùy thân của chủ tài khoản.

Theo tòa án, ngân hàng đã không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra thận trọng tối thiểu trong quá trình thực hiện hợp đồng tiền gửi. Sai sót này là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc khoản tiền bị người khác rút đi, vì vậy ngân hàng phải chịu trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.

Tòa cũng bác lập luận cho rằng Duan phải tự chịu trách nhiệm vì bảo quản sổ tiết kiệm và giấy tờ tùy thân không cẩn thận, cũng như không báo mất ngay lập tức. Theo nhận định của tòa, việc mất giấy tờ có thể tạo điều kiện cho hành vi rút tiền trái phép, nhưng không đồng nghĩa ngân hàng được miễn trừ nghĩa vụ xác minh danh tính người giao dịch.

Về tiền lãi, do hai bên không có thỏa thuận tự động tái tục khoản tiền gửi sau khi đáo hạn, tòa quyết định ngân hàng phải trả 49,5 NDT (khoảng 191.565 đồng) tiền lãi theo chứng từ ban đầu. Từ ngày 14/10/2000 đến ngày 20/1/2026, khoản tiền gốc 10.000 NDT (khoảng 38,7 triệu đồng) tiếp tục được tính lãi theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cùng thời kỳ, tương ứng 1.210,33 NDT (khoảng 4,68 triệu đồng).

Như vậy, tổng số tiền ngân hàng phải trả theo phán quyết sơ thẩm là 11.259,83 NDT (khoảng 43,58 triệu đồng), bao gồm tiền gốc và hai khoản lãi nói trên. Từ ngày 21/1/2026 cho đến khi thanh toán đầy đủ, ngân hàng tiếp tục phải trả lãi trên số tiền gốc theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn tương ứng.

Vụ việc cho thấy, khi xảy ra tranh chấp tiền gửi, việc xác minh danh tính người rút tiền, lưu trữ chứng từ và kiểm tra giấy ủy quyền là những khâu có ý nghĩa quan trọng. Với người gửi tiết kiệm, sổ tiết kiệm và giấy tờ tùy thân cần được bảo quản cẩn thận; nếu phát hiện thất lạc, cần nhanh chóng thông báo cho ngân hàng, yêu cầu xác nhận việc tiếp nhận thông tin và lưu lại các chứng từ liên quan. Đây cũng là những căn cứ có thể giúp người gửi tiền bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

(Nguồn: Sina)