Một ‘cường quốc’ công nghiệp ô tô quen thuộc với người Việt ‘trúng đòn’ vì cú sốc nguyên liệu: Nhôm, nhựa, thép đồng loạt tăng, giá xe có thể nhích thêm hàng trăm USD

Nguyên vật liệu sản xuất ô tô tăng giá kỷ lục

Trong ngành công nghiệp ô tô, nhôm ngày càng được các hãng ưu tiên nhờ đặc tính nhẹ, giúp giảm trọng lượng xe và cải thiện hiệu suất, đặc biệt với xe điện. Tuy nhiên, sau hai tháng xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran, giá kim loại này đã tăng mạnh. Tính đến ngày 24/4, giá nhôm thỏi tại Nhật Bản đạt khoảng 720.000 yên/tấn (4.585 USD), tăng hơn 20% so với cuối tháng 2.

Nguyên nhân là do chuỗi cung ứng nhôm toàn cầu tại Trung Đông đang đối mặt với tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, bởi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Đây là khu vực đóng góp khoảng 10% tổng sản lượng nhôm toàn cầu.

Một số nhà máy luyện nhôm cũng bị hư hại sau các cuộc tấn công. Sự tăng vọt của giá kim loại quý đã lan sang các hợp kim nhôm, bao gồm cả các hợp kim thứ cấp có nguồn gốc từ phế liệu, được sử dụng trong một số bộ phận liên quan đến động cơ. Giá bán buôn, chịu ảnh hưởng bởi giá kim loại quý, đã tăng 8% trong tháng 4 so với tháng 2 và tiếp tục lập kỷ lục mới.

Ngành sản xuất phụ tùng ô tô còn phải chịu áp lực từ sự tăng giá của các loại nhựa, do chỉ số giá nguyên liệu naphtha tại khu vực châu Á tăng cao. Công ty Prime Polymer thuộc Mitsui Chemicals cùng một số đơn vị khác đã thông báo tăng giá bán từ 80 đến 90 yên cho mỗi kg (0,51 đến 0,57 đô la Mỹ), tương đương với mức tăng khoảng 30%. Các đơn vị này áp dụng mức giá mới đối với polyethylene và polypropylene bắt đầu từ tháng 4.

"Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận mức tăng giá đáng kể như vậy để ưu tiên đảm bảo nguồn nguyên liệu thô", đại diện từ một công ty chế biến cho biết.

Hiện nay, giá polyethylene mật độ cao đang duy trì ở mức khoảng 396 yên (2,52 đô la Mỹ) mỗi kg. Trong khi đó, giá polypropylene ở mức khoảng 418 yên (2,66 đô la Mỹ) mỗi kg. Cả hai loại vật liệu này đều đạt mức giá kỷ lục lần đầu tiên trong vòng hai năm trở lại đây.

Vào ngày 21/4, công ty Prime Polymer tiếp tục thông báo tăng giá thêm 39 yên (0,25 đô la Mỹ) cho các đơn hàng giao trong tháng 5. Việc các nhà sản xuất phụ tùng chấp nhận những đợt tăng giá liên tiếp sẽ tác động trực tiếp đến tổng chi phí sản xuất một chiếc ô tô hoàn chỉnh.

Thị trường lốp xe cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá khi chi phí cao su dự kiến sẽ đi lên. Các nhà sản xuất cao su tổng hợp đã thông báo kế hoạch điều chỉnh giá bán cho các lô hàng giao từ tháng 5. Thông thường, các đợt tăng giá trong quý II sẽ có hiệu lực vào tháng 8, nhưng tốc độ điều chỉnh lần này diễn ra nhanh bất thường.

"Việc tăng giá dựa trên giả định rằng giá sẽ trở lại mức ban đầu một khi tình trạng thiếu hụt nguồn cung naphtha được giải quyết", ông Shinichi Kato, chủ tịch công ty phân phối cao su Shinichi Kato Office cho biết.

Mặt hàng thép vốn là vật liệu chính để sản xuất thân xe cũng đang có dấu hiệu tăng giá. Trong tháng 3, hai doanh nghiệp Nippon Steel và JFE Steel dự kiến tăng giá 10.000 yên (63,7 đô la Mỹ) mỗi tấn cho các lô hàng bán lẻ từ tháng 5. Mức điều chỉnh này tương đương với mức tăng khoảng 10%.

Nếu kế hoạch này thực hiện, giá thép tấm cán nóng tại Tokyo sẽ vượt ngưỡng 110.000 yên (700,6 đô la Mỹ) mỗi tấn. Công ty Tokyo Steel cũng đang tiến hành các bước tăng giá bán lẻ tương tự. Việc tăng giá thép diễn ra do giá các nguyên liệu quan trọng như than cốc tăng cao. Ngoài ra, chi phí lao động và chi phí hậu cần tăng cũng gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp.

Giá khó giảm nhanh kể cả khi xung đột chấm dứt

Giá năng lượng và nguyên vật liệu tăng cao do chiến tranh Iran cũng làm gia tăng áp lực lên nhiều đơn vị cung ứng vật tư, để sản xuất xe hơi. Các nhà máy thép sử dụng lò hồ quang điện chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do tiêu thụ lượng điện năng rất lớn. Thông thường, các nhà sản xuất ô tô lớn và các công ty thép sẽ đàm phán trực tiếp để chốt giá thép định kỳ 6 tháng một lần.

Tập đoàn Toyota Motor giữ vai trò ảnh hưởng đáng kể trong việc đàm phán giá thép cho các nhà cung cấp phụ tùng của mình.

Các chuyên gia nhận định rằng giá năng lượng sẽ khó giảm ngay cả khi cuộc xung đột ở Trung Đông kết thúc. Hoạt động giao thông tại eo biển Hormuz cần nhiều thời gian để trở lại trạng thái bình thường. Do có độ trễ giữa việc tăng giá nguyên liệu thô và giá linh kiện thành phẩm, giá cả khó có thể giảm trong tương lai gần.

Ông Takayuki Homma, nhà kinh tế trưởng tại Sumitomo Corp, cho rằng giá nguyên vật liệu cao là tín hiệu của sự bất ổn về nguồn cung. Ngành công nghiệp ô tô thậm chí đang đối mặt với nguy cơ đình trệ sản xuất do thiếu hụt nguyên liệu.

Tác động của xu hướng này lên giá bán xe ô tô vẫn là một câu hỏi lớn. Nếu tình trạng thiếu hụt naphtha chỉ kéo dài khoảng ba tháng, các nhà sản xuất ô tô có thể tự gánh vác chi phí. Tuy nhiên, nếu tình trạng này tiếp diễn trong vòng một năm, giá xe có thể tăng từ 100.000 đến 150.000 yên (637 đến 955 đô la Mỹ) mỗi chiếc.

Chuyên gia Seiji Sugiura từ Phòng thí nghiệm Tình báo Tokai Tokyo nhận định rằng, các công ty không thể tự chi trả chi phí nếu giá nguyên liệu cao trở thành điều bình thường.

Tác động này có thể lan sang giá bán lẻ ô tô từ đầu năm sau, ngay sau khi mùa giảm giá cuối năm nay kết thúc. Các doanh nghiệp sản xuất nhôm hiện đang dần chuyển gánh nặng chi phí sang sản phẩm thành phẩm và mong muốn nhận được sự chia sẻ từ phía người tiêu dùng.