Một nước láng giềng Việt Nam bất ngờ tuyên bố 'không xin phép hay trả bất kỳ đồng nào' cho Iran chỉ để qua eo biển Hormuz

Theo CNA ngày 7/4, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan lên tiếng khẳng định quyền quá cảnh qua các tuyến hàng hải quốc tế là quyền đương nhiên của mọi quốc gia, không phải đặc quyền có thể xin phép hay mua bằng tiền.

Tuyên bố được đưa ra khi ông trả lời chất vấn của nghị sĩ Fadli Fawzi liên quan đến khả năng đàm phán với Iran hoặc chấp nhận trả phí để tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Người đứng đầu Bộ Ngoại giao Singapore nhấn mạnh, nước này sẽ không tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào nhằm “đảm bảo an toàn” cho việc đi lại qua Hormuz, bởi điều đó có thể làm suy yếu các nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế. Theo ông, nếu chấp nhận trả phí hoặc thương lượng, đồng nghĩa với việc thừa nhận rằng quyền tự do hàng hải có thể bị kiểm soát hoặc bị thương mại hóa.

Ông Vivian Balakrishnan viện dẫn Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), trong đó quy định rõ quyền quá cảnh không gây cản trở tại các eo biển có vai trò vận tải quốc tế. Các tuyến huyết mạch như Hormuz, Malacca hay Singapore đều phải bảo đảm quyền lưu thông cho tàu thuyền của mọi quốc gia mà không kèm điều kiện xin phép hay nghĩa vụ tài chính. Ông cũng nhấn mạnh, đây là nguyên tắc mang tính phổ quát, được thừa nhận rộng rãi, kể cả với những quốc gia chưa phê chuẩn UNCLOS.

Mới đây nhất, Iran cho biết sẽ cho phép tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz trong vòng hai tuần, với điều kiện có sự phối hợp với lực lượng vũ trang nước này và trong khuôn khổ một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi ngày 7/4 cho biết Tehran sẵn sàng ngừng các hoạt động phòng thủ nếu các hành động quân sự nhằm vào nước này chấm dứt. Theo ông, trong thời gian hai tuần, việc lưu thông qua Hormuz có thể được nối lại, song sẽ đi kèm các điều kiện kỹ thuật và giám sát.

Động thái này diễn ra sau khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao. Theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, điều kiện quan trọng của thỏa thuận là Iran phải mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Tuy nhiên, một diễn biến đáng chú ý là Iran và Oman được cho là đang xem xét kế hoạch thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển trong thời gian ngừng bắn. Theo các nguồn tin quốc tế, mức phí có thể được áp dụng linh hoạt tùy theo loại tàu và hàng hóa, thậm chí có đề xuất lên tới khoảng 2 triệu USD mỗi tàu trong một số phương án.

Tehran cho biết nguồn thu này có thể được sử dụng để tái thiết cơ sở hạ tầng sau xung đột, đồng thời tạo đòn bẩy trong các cuộc đàm phán quốc tế. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo động thái này có thể tạo tiền lệ nguy hiểm, làm gia tăng chi phí vận tải năng lượng và đẩy giá dầu, khí đốt toàn cầu tiếp tục leo thang.

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu năng lượng” của thế giới. Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây tác động dây chuyền đến thị trường toàn cầu, đặc biệt là các nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Vùng Vịnh.

Việc áp dụng phí trung chuyển, nếu xảy ra, không chỉ làm gia tăng chi phí logistics mà còn có nguy cơ làm đứt gãy chuỗi cung ứng trong bối cảnh thị trường năng lượng vẫn đang rất nhạy cảm trước các biến động địa chính trị.

Theo CNA