Người sáng lập 99 tuổi của tập đoàn tỷ đô tin luật sư riêng hơn chính con gái mình - và cái giá của việc lòng tin bị thách thức

Khi người được chọn không mang cùng dòng máu và cuộc chiến quyền lực liên tục leo thang

Castel Group là đế chế đồ uống kín tiếng bậc nhất châu Âu, do Pierre Castel - sinh năm 1926, năm nay đã ngoài 99 tuổi gây dựng nên. Tập đoàn đạt doanh thu khoảng 6,5 tỷ euro (tương đương 7,6 tỷ USD) năm 2024, sử dụng khoảng 43.000 lao động, vận hành các nhà máy bia và nước giải khát tại 22 quốc gia châu Phi với 61 thương hiệu bia, cùng chuỗi cửa hàng rượu vang Nicolas nổi tiếng tại Pháp.

Năm 2023, Pierre Castel bổ nhiệm Gregory Clerc làm CEO điều hành toàn bộ tập đoàn. Điều đặc biệt: Clerc không phải người trong gia tộc, mà từng là luật sư thuế riêng và người thân tín lâu năm của Pierre Castel, hiểu rõ gần như mọi bí mật vận hành của tập đoàn qua nhiều thập niên làm việc cùng ông. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một người ngoài huyết thống được trao quyền điều hành toàn bộ đế chế vốn cực kỳ kín tiếng này.

Từ cuối năm 2025, Romy Castel (52 tuổi, con gái của Pierre Castel) và người cháu Romain Castel công khai bày tỏ bất đồng sâu sắc với cách Gregory Clerc điều hành, cáo buộc ông tập trung quyền lực quá mức vào tay mình và đặt nghi vấn về năng lực cùng tầm nhìn chiến lược của ông.

Tháng 1/2026, nhóm này tổ chức một cuộc họp bất thường tại Singapore nhằm phế truất Clerc, nhưng nỗ lực thất bại. Tháng 2/2026, một cuộc bỏ phiếu khác tại công ty con IBBM (Investment Beverage Management) cho ra kết quả gây tranh cãi: phía gia đình tuyên bố Clerc đã bị bãi nhiệm khỏi ghế giám đốc, nhưng chính IBBM sau đó ra thông cáo khẳng định sẽ tiếp tục hoạt động theo đúng nguyên tắc mà người sáng lập đã đặt ra - một tín hiệu cho thấy Pierre Castel vẫn đứng về phía người ông đã chọn.

Đến tháng 6/2026, chính Romy Castel và người cháu lại bị hội đồng cổ đông bãi nhiệm khỏi ghế thành viên HĐQT của Castel Vins, mảng kinh doanh rượu vang cốt lõi của tập đoàn - một đòn đáp trả rõ ràng cho những nỗ lực trước đó của họ.

Từ tranh chấp quản trị đến cáo buộc hình sự

Theo Wine-Searcher (dẫn lại thông tin từ nhật báo Le Temps tại Geneva), Romy Castel hiện đang bị nhà chức trách Thụy Sĩ điều tra với cáo buộc làm giả một giấy ủy quyền mang chữ ký của chính cha mình - Pierre Castel - nhằm phục vụ cho nỗ lực giành lại quyền kiểm soát tập đoàn. Cần nói rõ: đây mới là cáo buộc đang trong quá trình điều tra, chưa có kết luận hay bản án chính thức nào. Nhưng chỉ riêng mức độ nghiêm trọng của cáo buộc - một người con bị nghi ngờ làm giả chữ ký của chính cha ruột mình - đã đẩy toàn bộ câu chuyện kế nghiệp này sang một tầng kịch tính hoàn toàn khác so với những tranh chấp quản trị thông thường.

Điều khiến câu chuyện Castel khác biệt với phần lớn các case kế nghiệp gia đình khác nằm ở chỗ: người sáng lập không hề né tránh hay trì hoãn việc chọn người ngoài huyết thống, mà chủ động và kiên định bảo vệ lựa chọn đó, thậm chí đến mức đối đầu trực tiếp với chính con gái mình. Điều này đảo ngược một giả định rất phổ biến rằng "doanh nghiệp gia đình" đương nhiên có nghĩa là quyền lực phải ở lại trong huyết thống.

Đôi khi, chính người sáng lập lại là người hiểu rõ nhất giới hạn năng lực thực sự của con cái mình, và đủ can đảm để đặt niềm tin vào một người ngoài gia tộc - miễn là người đó đã chứng minh được sự trung thành và năng lực qua nhiều thập niên gắn bó, như cách Gregory Clerc đã làm trong vai trò luật sư thân tín trước khi trở thành CEO.

Cái giá của sự mập mờ không được xử lý sớm

Nhưng câu chuyện này cũng là lời cảnh báo nghiêm khắc về cái giá phải trả khi kế hoạch kế nghiệp không được minh bạch hóa từ sớm. Nếu Pierre Castel đã công khai rõ ràng quyết định chọn Clerc, cùng lý do cụ thể, ngay từ khi đưa ra bổ nhiệm năm 2023 - thay vì để nó tồn tại trong một tập đoàn vốn có văn hóa cực kỳ kín tiếng - có lẽ đã không có đủ khoảng trống mơ hồ để các thành viên gia đình nuôi hy vọng thách thức, rồi để xung đột leo thang đến mức một người phải đối mặt với cáo buộc hình sự nhắm vào chính cha ruột của mình.

Sự kín tiếng vốn từng được xem là một phần văn hóa và lợi thế cạnh tranh của Castel Group - một trong những tập đoàn bí ẩn nhất châu Âu - lại trở thành mảnh đất màu mỡ cho một cuộc khủng hoảng kế nghiệp vượt khỏi tầm kiểm soát của chính người đã tạo ra nó.

Câu chuyện Castel để lại ba bài học quan trọng cho bất kỳ ai đang sở hữu và điều hành một doanh nghiệp gia đình.

Một, nếu người sáng lập quyết định chọn người ngoài huyết thống làm người kế nhiệm, quyết định đó cần được công khai, minh bạch hóa và bảo vệ bằng một cơ chế quản trị rõ ràng ngay từ đầu - không nên để nó tồn tại như một sự ngầm hiểu có thể bị thách thức và diễn giải lại sau này.

Hai, lòng trung thành và năng lực đã được chứng minh qua nhiều thập niên gắn bó - như trường hợp một luật sư riêng trở thành CEO - hoàn toàn có thể là tiêu chí chọn người kế nhiệm đáng tin cậy hơn nhiều so với quan hệ huyết thống đơn thuần. Nhưng tiêu chí này cần được giải thích rõ ràng cho các thành viên gia đình khác, không chỉ đơn thuần áp đặt.

Ba, khi xung đột kế nghiệp không được xử lý sớm, minh bạch và có cơ chế hòa giải rõ ràng, nó có xu hướng leo thang đến những hậu quả không ai lường trước được ban đầu - kể cả những hậu quả mang tính hình sự nghiêm trọng nhất mà không một gia đình nào thực sự mong muốn khi mọi chuyện chỉ mới bắt đầu bằng một bất đồng về phong cách quản trị.

Nếu một người sáng lập tin tưởng luật sư riêng của mình hơn chính con ruột để giao lại cả một đế chế, điều đó nói lên điều gì về ý nghĩa thực sự của "gia đình" trong một doanh nghiệp gia đình: đó là huyết thống, hay là lòng trung thành đã được chứng minh qua thời gian?