Thế giới loay hoay kiếm xăng dầu sau xung đột Trung Đông, Việt Nam giải bài toán vàng đen nhờ 'cứu tinh' ngay sát sườn

Trung Đông từ lâu giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Đặc biệt, eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Arab. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2025, trung bình khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày được vận chuyển qua eo biển này, tương đương khoảng 25% lượng dầu giao dịch bằng đường biển trên thế giới. 

Phần lớn dòng dầu đi qua Hormuz hướng tới các thị trường châu Á. Trong bối cảnh đó, số liệu nhập khẩu năng lượng của Việt Nam ghi nhận sự sụt giảm mạnh từ một số thị trường cung ứng truyền thống.

Nhập khẩu dầu thô từ Kuwait giảm hơn 60%

Theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan, lượng nhập khẩu dầu thô trong tháng 10 đạt 1,47 triệu tấn, trị giá hơn 1,35 tỷ USD, tăng 58,7% về lượng và tăng 108% về trị giá so với tháng 9.

Lũy kế trong 10 tháng đầu năm lượng nhập khẩu đạt gần 10,7 triệu tấn, trị giá khoảng 8,19 tỷ USD. So với cùng kỳ, lượng giảm 10,3% nhưng trị giá tăng 23,7%.

Xét về thị trường, Kuwait chứng kiến mức giảm hơn 1 nửa cả về lượng lẫn kim ngạch. Không chỉ Kuwait, lượng dầu thô nhập khẩu từ Nigeria cũng ghi nhận mức sụt giảm mạnh 61,55% so với 10 tháng năm 2025. Diễn biến này xuất hiện trong giai đoạn hoạt động vận tải qua Trung Đông đối mặt nhiều bất ổn. Với những lô hàng đi qua các tuyến hàng hải nhạy cảm, rủi ro an ninh, phí bảo hiểm và cước vận chuyển có thể tác động đến chi phí cũng như kế hoạch giao nhận.

Thái Lan, Malaysia nổi lên trong cơ cấu nguồn cung xăng dầu

Trái ngược với xu hướng giảm tại một số thị trường cung cấp dầu thô, nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ Đông Nam Á tăng đáng kể từ đầu năm đến nay.

Cũng theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 10, Việt Nam nhập khẩu gần 687.000 tấn xăng dầu, trị giá khoảng 911 triệu USD, giảm 8,3% về lượng so với tháng trước. Lũy kế 10 tháng đầu năm, tổng lượng xăng dầu các loại nhập khẩu trong 10 tháng đạt hơn 9,13 triệu tấn, trị giá khoảng 10,24 tỷ USD, tăng 9,1% rong khi trị giá tăng 79,1%. 

Xét về thị trường, Thái Lan là đối tác ghi nhận tốc độ tăng trưởng bứt phá nhất trong nhóm thị trường được thống kê khi tăng mạnh 297,28% về lượng và kim ngạch tăng tới 552,43%.

Malaysia cũng ghi nhận mức tăng trưởng rất ấn tượng. Nhập khẩu từ thị trường này chứng kiến mức tăng lần lượt 25,17% về lượng và 109,09% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Bên cạnh đó, các đối tác chủ lực khác cũng đóng góp quan trọng vào nguồn cung xăng dầu cho Việt Nam. Nhập khẩu từ Hàn Quốc đạt hơn 2,19 triệu tấn, kim ngạch lại dẫn đầu tất cả các thị trường khi đạt gần 2,57 tỷ USD, tăng 65,41% về trị giá. 

Sự gia tăng nhập khẩu từ các thị trường Đông Nam Á có thể mang lại lợi thế về khoảng cách vận chuyển và thời gian giao hàng. So với những tuyến hàng hải đường dài từ khu vực Vùng Vịnh hoặc Tây Phi, các chuyến hàng từ những cảng xuất khẩu trong khu vực thường có hành trình ngắn hơn, qua đó giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong kế hoạch nhận hàng và bổ sung tồn kho.

Đa dạng hóa nguồn cung để giảm rủi ro

Những biến động trong 10 tháng đầu năm 2026 cho thấy an ninh năng lượng không chỉ phụ thuộc vào tổng lượng dầu thô và xăng dầu nhập khẩu, mà còn liên quan đến khả năng tiếp cận nhiều thị trường, độ an toàn của tuyến vận tải và năng lực dự trữ trong nước.

Việc gia tăng nhập khẩu xăng dầu từ các đối tác Đông Nam Á có thể giúp Việt Nam bổ sung nguồn hàng với thời gian vận chuyển ngắn hơn. Tuy nhiên, phụ thuộc quá lớn vào một nhóm thị trường hoặc một số tuyến hàng hải nhất định cũng có thể tạo ra rủi ro nếu khu vực xảy ra gián đoạn nguồn cung.

Về dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục đa dạng hóa đối tác nhập khẩu, duy trì các hợp đồng cung ứng linh hoạt và nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu. Bên cạnh đó, việc phát triển đội tàu vận tải chuyên dụng, nâng cấp hệ thống cảng tiếp nhận và kho chứa cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm chi phí logistics, tăng khả năng điều phối hàng hóa.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, khả năng linh hoạt chuyển đổi nguồn cung sẽ là một yếu tố quan trọng giúp Việt Nam hạn chế tác động từ các cú sốc bên ngoài và bảo đảm nguồn nhiên liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh trong nước.